Суутек жонундо маалымат

Суутек – химиялык элемент атомдук номери 1 менен. Ал Н символому менен белгиленет. Водород эң жеңил жана кенен жайылган химиялык элемент, Ааламдын 75% жакын химиялык элементардык массасы водороддон курулган. Анын орто атомдук салмагы 1,00794 а. с. е. (Водород-1 1,007825 а. с. е.). Жылдызтар көбүнчө водороддон жана анын плазма абалынан түзүлгөн. Табиятта жайгашкан элементардык водород Жерде бир аз эле бар. Водороддун эң жайылган изотопу – протий (аты анда-санда колдонулат, символу 1Н) бир протон менен жана нейтронсуз. Ион кошундуда ал терс зарядды (бул анион гидрид деп аталат жана Н- деп жазылат) же оң зарядды Н+ алып алат. Водород көпчүлүк элементер менен кошунду түзөт жана суу менен органикалык кошундуларына кирет. Ал кислоталуу-щёлочтуу химиянын көпчүлүк эригич молекулалардын арасында протон алмашуу реакциясында чоң маанилүү ролду аткарат. Эң жөнөкөй белгилүү атом болгон үчүн, водороддун атому теорияларды тизүүдө колдонулган. Мисалы, жалгыз нейтралдуу атом, Шредингер теңдемесине аналитикалык чыгаруу болгонунан, кванта механикасынын өнүгүүсүнө энергетиканы изилдөө жана водород атомун байланыштыруу башкы ролду аткарган. Жасалма водород газы (Н2) биринчи жолу 16 кылымдын башында металлдарды күчтүү кислоталар менен аралаштырганда чыгарып алынган. 1766-81 жылдарда, Генри Кавендиш водород газы айрым зат болушун жана ал күйгөндө сууга айланганын биринчи ачты. Бул касиет анан ага атын берген, грек тилинен «суу жасаган» деп которулган. Стандарт температура жана басуу кезинде, водород өңү, жыты, даамы жок, металл жана уулуу эмес, өтө жалбырттоо эки атомду газ Н2 молекулалык формуласы менен белгтленет. Өнөр жайлык чыгаруу үчүн көбүнчө табигый газты буу менен кайта куруу же анда-санда энергия көп талап кылуучу водород өндүрүү методдор (мисалы, суудун электролизи) колдонот. Водороддун көпчүлүгү чыгарылган жерде эле казып алынуучу отунду (мисалы, гидрокрекинг) же аммиякты иштеп чыгарууга колдонулат. Водород металлды морт,трубопроводтордун жана резервуарлардын дизайнын таттаал кылган үчүн металлургияда баарланат.

(Интернеттен алынды)