Мен та?да?ан маманды?

«Жастар болаша?ты? т?т?асы» демекші, ?аза?стан Республикасы ?азір ?з жастарыны? білімі мен т?рбиесіне к?п к??іл б?луде. Осы ма?сатты ж?зеге асыру жолында ?зіне деген сенімі мол, ерік жігері мы?ты, патриот, жан – жа?ты дамы?ан, саналы, сауатты азамат т?рбиелеу м?селесі, ж?ктеліп отыр.

?лы ?стаз Ыбырай Алтынсарин «к?тім к?рген а?ашты? биікке сам?ап т?п – т?зу болып ?скені, ал к?тімсіз а?ашты? ?исы?-?ыныр бей-берекет ?скені» деп ?з шы?армасында атап к?рсетеді. Сол сия?ты т?рбие к?рмеген бала болаша?та ?о?ам?а жат, ?ылмыскер, жал?ау, б?за?ы, ниеті жаман т?л?а болып шы?ады, ал д?рыс т?рбие ал?ан бала т?рбиелі, адамгершілік мол, білімді де білікті ?о?амда ?з орнын таба алатын жеке т?л?а болып ?алыптасатыны баршамыз?а м?лім.

?л-Фараби айт?андай т?рбиесіз берілген білім н?тижесіз. Е? бірінші жас н?рестеге ана ??рса?ында жат?аннан бастап т?рбие беріледі. Сол с?би ата-ана ??ша?ында бесікте т?рбиелене келе, ?мір табалдыры?ын баса бастайды."Ел боламын десе? бесігі?ді т?зе”, «Т?рбие басы – тал бесік», «?яда не к?рсе?, ?ш?анда соны ілерсі?!» деген ?аза?ты? ма?ыналы с?здерінде ?лкен астар бар екен ?ой.

Келесі кезе? бала – ба?шада?ы т?рбие осыдан кейін "мектеп” атты ?лкен м?хит?а "білім” кемесіне мініп аттанады. Мектеп ешуа?ытта отбасынан, ?о?амнан б?лініп, ?з бетінше жеке мекеме бол?ан емес. Сонды?тан оны? іс-?рекеті отбасымен, к?пшілікпен біте ?айнас?ан.

Осы т?р?ыдан ал?анда мектеп – бала мен т?рбие ж?мысын ?йымдастыруды? жеке адамны? дамуына ж?не ?алыптасуында ?рт?рлі факторларды? ?йлестіріп, біріктіруді? орталы?ы. М?нда т?рбие т?рлеріні? сан алуаны ж?зеге асырылады. Баланы т?рбиелеуде бір ?ана отбасыны? алатын орны ерекше деп ?орытынды шы?ару?а болмайды. Мектепті? ата-аналармен ж?ргізілетін ж?мыстарыны? ерекшелігі осы екі жа?ты? байланысы мен ?рекет бірлігіні? т?ра?тылы?ынан к?рінеді. Б?л т?ра?тылы?ты ?стаз ?амтамасыз етеді.

?алым да шахтер бас иетін

?стазым бар сені? ?асиеті? – деп а?ын тол?ан?андай ?стаз алдында ?андай кеме?гер болса да бас иеді.

Ал,ХХІ ?асырды? на?ыз ?стазы ?андай болма? керек? ?рине, ол ?з к?сібіні? майталманы, осы ма?сат?а рухани к?ш-жігерін, парасат-?уатын салу керектігі айтпаса да т?сінікті. Б?л - ?ркімні? ?олынан келе бермейтін, ерекше талантты ?ажет ететін, бай ?иялды адам?а т?н ?асиет. Сондай-а? ?стаз к?нбе- к?нгі ?зіні? к?п ?ырлы е?бегінде мазм?ны ?р т?рлі кездейсо? жайттарды? туындап отыратынын алдын ала сезіп, болжап ж?не оны? о? шешімін табу?а дайын болу?а тиіс.

О?у мен т?рбие – егіз екендігін мен б?гін тере? т?сіндім десем еш ?ателеспеймін. Мен – ?стазбын, мен – м??аліммін, мен – зерттеушімін, мен жас ?рпа?ты келешекке жетелеп апаратын – т?рбиешімін. ?зім а?ылын тілі п?ніні? м??алімімін сонымен ?атар сынып жетекшісі бала т?рбиесіне тікелей араласып келемін. ?стазды? еткен 2 жыл ішінде мен ?з іс-т?жірибемді т?йіндей келе т?мендегідей ой ?орыттым.

?ай халы?ты? баласы болсын оны? бір - бірінен айырмашылы?ы жо?. Ал баланы ешбір ?лт жаманды??а т?рбиелемейді. Барлы? халы? ізгілікке, жа?сылы??а, елін, тілін с?юге, ?ыс?асы барлы? азаматты? т?рбиеге тірек болатын ел ??нды адамгершілік ?асиеттерді ?рпа? бойына сі?діруді к?здейді. ?лтты? салт - д?ст?рлерді?, ?дет - ??рыпты? заман?а сай ?рнектерін халы? жо?ары ба?алайды. ?демі ?дет пен ?сем ?деп, аталы? д?ст?р, ?демілік б?рі - б?рі ?асырлар бойы ?алыптас?ан халы? педагогикасы адамгершілікке толы ?лгі - ?негелер.

Хал?ымызды? ?она?жайлылы?ы, ке? пейілділігі, к?пшілдігі, дос к??ілділігі - ?леуметтік имандылы?ты? белгісі. Иманды адам айналасында?ылар?а тек жа?сылы? ойлайды, олар?а ?ам?орлы? жасау?а ?зір т?рады, ?ркімге ізетпен, инабатпен ?арайды. Иманы к?міл адам мейірімді болады. Мейірімділік - адам бойында?ы ?асиетті сезім. Ата мейірімі, ?ке мейірімі, ана мейірімі - ?ла?атты ??ым, адамгершілікті? ас?ар шы?ы.

Орысты? ?лы педагогы С. Ушинскийді? «Т?лім - т?рбие д?рменсіз болмауы ?шін, ол халы?ты? болуы тиіс» дегені белгілі. Ендеше, ?р баланы? бойына ?лтты? сезім, ?лтты? ?рдіс дарыту – бізді?, я?ни, м??алімдерді? міндеті.

Мені? ?стаз болуым мен сыныппен ж?мысым бірінші жылдан – а? бастап кетті. Мен ?рдайым, м??алім болуды армандап, тездетіп о?ушылар?а саба? беретін к?нді а?сайтынмын. Алайда, сол с?т келгенде, ?стаз болуды? ?аншалы?ты ?иын екенін т?сіндім. ?рине, б?л д?ниеде о?айлы?пен еште?еге ?ол жеткізе алмайсы?. Ол кезде мені? сыныбым бастауыш мектептен орта буын?а ауысып келген кезі еді, я?ни 5 сынып о?ушылары. Мен оларды? орта мектепке к?шкен кездегі т???ыш ж?не ?азіргі тан?а дейін сынып жетекшісімін.

Ма?ан бастап?ыда сыныппен ж?мыс жасау о?айлы??а со??ан жо?. Мен расында ?атты ?иналдым. Біра?, мен балалармен тез тіл табысамын, ?р о?ушыны? ішкі жан д?ниесін т?сініп, кешірімділікпен ?арап, кішіпейілдік таныта білемін. Сол ?абілетімні? ар?асында мен класыма тез ?йренісіп кеттім. Осы о?ушылар мені к?п н?рсеге ?йретті, оларды? ар?асында мен ?зіме мол т?жірибе жинадым. ?азір олар 6 сынып о?иды.

Сынып жетекшілер о?ушыларды? екінші ата-анасы ретінде бірге ж?ріп, халы?ты ?асырлар бойы ?з ?рпа?ын т?рбиелеп келген т?жірибесінен ?лгі к?рсетуді ма?сат-м?раты санайды. Балалар?а т?рбиелік ж?мыс ж?ргізуді жан-жа?ты ?арастырып, тияна?ты к?рсететін т?л?а – ол сынып жетекшісі.

Мысалы, о?ушы мектепке келген кезінде тіл ал?ыш, ж?регі таза, сезімі п?к болып, ?се, не жо?ар?ы буын?а келгенде ?згеріп сала береді. Сол кезде мына бала ?андай еді, ?алай ?згеріп кетті, мынадай жаман ?деттерді ?айдан ?йреніп ала ?ойды, неге озбырлы? жасау?а бейім болып алды деген с?ра?тар мазалайды. ?рине, оны? себептерін жан-жа?ты іздеуге болады. Бала т?рбиесіне ата-анасы мен ж?рген ортасына м??алімні? де ?атысы бар. Баланы? ?алыптасуына ы?пал етіп, дамуына ?лес ?осатын м??алімні? есте ?стар жа?дайлары аз емес. Соларды? ішінде е? негізгісі – бала?а деген ж?рек жылуы. Ол ?ашан да ?ажет ж?не еш?ашан арты? болмайды.

?азіргі жа?дайда т?рбиені? жалпы негізі адамгершілік ??ндылы?тар болуы керек. Адамгершілік ??ндылы?тар ?лкен мен кішіні? арасында?ы шынайы ?арым-?атынас кезінде бала бойына дариды.

Мектеп ?абыр?асында жа?сы т?рбиеленген, саналы білім ал?ан ш?кірт ?мірде ?з орнын табады. Мен, сынып жетекші, алдымда отыр?ан жас жеткіншектерден ерте?гі к?ні білімді, адамгершілігі мол, ?о?амымызды ?ркендетуге ?абілеті мен ?арымы жететін азамат, жеке т?л?а т?рбиелеу ?шін, оларды ?з бетімен білімді алу?а, тере? ойлап, ойын д?рыс жеткізе білуге ?йретуім керек.

Адамны? рухани байлы?ы ?ашанда мол болу керек. Біз ?рпа?тарымызды? зерделі де, ойлы, а?ылды да к?ркем г?лдей жайнап ?се беруін ?алаймыз. Сонымен, ??нарлы жерде ?скен м?уелі а?аш тамыры секілді мектепте берілген ?лтты? т?рбие мен білімні? с?лі мен н?рін бойына сі?іріп, ?уат алып ?скен баланы? ?мірге деген бейімділігі де, зерделілігі де ана??рлым жо?ары т?рма?. ?лтты? рухани байлы?ын бойына сі?ірген «Мен ?аза?пын» деген ?рпа? ?з бойында?ы ізгі ?асиеттерді ?мірде д?рыс пайдалану?а да бейім болады. Б?секеге ?абілетті 30 елді? ?атарына жан д?ниесі ?лтты? рухани ізгіліктерге бай жас ?ландар жол бастама?.

Елбасымыз жолдауында ерекше к??іл б?ліп отыр?ан білім мен е?бек ?ызметін ны?айтып, жандандыру ?шін, б?секеге ?абілетті, жан- жа?ты, адамгершілігі мол,рухани – жан д?ниесі бай, білімді жастарды т?рбиелеу – мені? е? басты міндетім деп білемін.