Фонетика.Тіл дыбыстары.

224-жатты?у.Ма?алдарды бір б?лек,м?телдерді бір б?лек к?шіріп жазы?дар.

Ма?алдар:

1)Біреу к?н н?рына малынса,біреу ай с?улесіне з?ру.

2)Жа?сы адам?а жау жо?.

3)Е?бек етсе? ерінбей,тояды ?арны? тіленбей.

4)К?рі т?лкі ?а?пан?а т?спес

5)Айда?аны? бес ешкі,ыс?ыры?ы жер жарады.

8)?сер елді? а?ыны к?п,?шер елді? ?кімі к?п.

9)?жда?аны а?ты? ж?зі а?.

М?телдер:

6)Екі ?ораз ен ?ора?а сыймас.

7)Ауыртпалы? а?ыл ?осар.

?ткен та?ырыпты ?алай ме?гергенін с?ра?тар ?ою ар?ылы бай?аймыз

1)Лексика дегеніміз не?

2)Лексика грекше ?андай ма?ынаны білдіреді.

3.Лексика нені зерттейді.

1)Тілдегі барлы? с?здерді? жиынты?ы 2).Грекше С?здік ?ор дегенді білдіреді 3).с?здік ?ор мен с?здік ??рамды ж?не лексикалы? ма?ынаны білдіреді

Балалар! ?аза? тіл білімі ?лкен 4саладан т?рады.1.Лексика.2.Фонетика.

3.С?зжасам.4.Грамматика.а)морфоло-гия б) синтаксис.

Біз ?ткен саба?та Лексика саласын ая?тады?. Ал б?гін, тіл біліміні? та?ы бір ?лкен саласы Фонетиканы баста?алы отырмыз.

Фонетика гректі? «фоно» с?зі «дыбыс» дегенді білдіреді.Фонетика ?ылымы тілді? дыбысты? ж?йесін зерттейді, я?ни, дыбыстарды? жасалу, айтылу, естілу ж?не буын, екпін, интонация м?селелерін ?арастырады.

Адам баласыны? тілі –дыбысты? тіл.Тіл дыбыстары адам пайда бол?алы бірге ?мір с?ріп келеді. Тіл дыбыстары болмаса тіл ?мір с?ре алмайды.Тіл дыбыстары с?з ішінде айтылады. Бір дыбыс ?лденеше с?зді? ??рамында ?айталанып ?олданыла береді. Ол ?ш т?рлі сипатта болады.

1-шісі:оны? сапалы? сипаты.мыс: мал, тал, ?ал. Б?л с?здердегі дыбысты? саны бірдей, бір дыбысы ?згерген сайын, ма?ыналары да ?згереді.

2-шісі:с?здерді? дыбыс саны ?р т?рлі болады.мыс: бала,ала, ал.

3-шісі:с?здердегі дыбысты? орын т?ртібі, я?ни, дыбыстарды? орын ауысуы. мыс:тас-сат, ?ас-са?, ?ош-шо? т.б.

?ліпби с?зі араб алфавитіні? ал?аш?ы екі ?рпі-алиф пен би атауларыны? бірігуінен жасал?ан.?ліпби жазуда ?олданылатын ?ріптерді? рет т?ртібі дегенді білдіреді.

Орыс ?ліпбиіне негізделген ?аза? ?ліпбиіне ?аза? тіліне т?н дыбыстарды белгілейтін 9 ?ріп бар (?,?,?,?,?,?,?,h,і)

?ал?андары-орыс тілі мен ?аза? тіліне орта? ?ріптер.

О?улы?пен ж?мыс

233-жатты?у.Т?мендегі с?здерді? дыбыстарын м?мкіндігінше ?згерте отырып,оларды? с?з ма?ынасына тигізетін ?серін ба?ыла?дар,

Сал-

Жат-

Тас-

Ты?-

?аш-

Жан-

234-жатты?у.С?здерді? дыбыс санын к?бейту ар?ылы жа?а с?з жаса?дар.

Ал-

Ат-

У-

Ыс-

Ас-

235-жатты?у.Метаграммаларды шеші?дер.

Егер т-дан бастаса?-

Биіктерді? биігі.

Егер д-дан бастаса?,

?иындарды? ?иыны.

Екеуін де алып тастаса?,

Балы?шыны? б?йымы

Егер б-дан бастаса?-

Т?тіндей боп к?шемін.

Егер н-дан бастаса?-

Жап-жасыл боп ?семін.

Жеке ?зімді тастаса?-

Ішкен жан?а кеселмін

Г-ден баста,мен кіле?

Ажарымын ?мірді?.

К-ден баста,енді мен

?алды?ымын к?мірді?.

К-ден егер бастаса?-

Шомыласы? суына.

Ш-дан егер бастаса?-

Жазда аунайсы? ??мына

237-жатты?у.Мына с?здерді ?ліпби т?ртібімен тізіп жазы?дар.

К?лба?а,шілдехана,алтыбасар,?леумет,?арыш,?ауіп,мінбе,риза,отты?,дию,абырой,тыйым,фельетон,электр,

асы?,ділмар,?айна?а,д?рбі,бояу,

??гіме,газдандыру,ш?п,ірімшік,і?к?р,шаш,эфир,январь,юбилей,эмблема,ілтипат,ыза,ы?тимал,чекист,цыган,???ы?,хан,?йіл,?гілмелі,?ю,?ша?,патша,?ткіз,ба?бан,?шекей

Балалар! ?аза? тіл білімі ?лкен 4саладан т?рады.1.Лексика. 2.Фонетика.3.С?зжасам.4.Грамматика.

а)морфология б)синтаксис.

Біз ?ткен саба?та Лексика саласын ая?тады?. Ал б?гін, тіл біліміні? та?ы бір ?лкен саласы Фонетиканы баста?алы отырмыз.

Фонетика гректі? «фоно» с?зі «дыбыс» дегенді білдіреді.Фонетика ?ылымы тілді? дыбысты? ж?йесін зерттейді, я?ни, дыбыстарды? жасалу, айтылу, естілу ж?не буын, екпін, интонация м?селелерін ?арастырады.

Адам баласыны? тілі –дыбысты? тіл.Тіл дыбыстары адам пайда бол?алы бірге ?мір с?ріп келеді. Тіл дыбыстары болмаса тіл ?мір с?ре алмайды.Тіл дыбыстары с?з ішінде айтылады. Бір дыбыс ?лденеше с?зді? ??рамында ?айталанып ?олданыла береді. Ол ?ш т?рлі сипатта болады.

1-шісі:оны? сапалы? сипаты.мыс: мал, тал, ?ол. Б?л с?здердегі дыбысты? саны бірдей, бір дыбысы ?згерген сайын, ма?ыналары да ?згереді.

2-шісі:с?здерді? дыбыс саны ?р т?рлі болады.мыс: бала,ала, ал.

3-шісі:с?здердегі дыбысты? орын т?ртібі, я?ни, дыбыстарды? орын ауысуы. мыс:тас-сат, ?ас-са?, ?ош-шо? т.б.

?ліпби с?зі араб алфавитіні? ал?аш?ы екі ?рпі-алиф пен би атауларыны? бірігуінен жсал?ан.?ліпби жазуда ?олданылатын ?ріптерді? рет т?ртібі дегенді білдіреді.

Орыс ?ліпбиіне негізделген ?аза? ?ліпбиіне ?аза? тіліне т?н дыбыстарды белгілейтін 9 ?ріп бар (?,?,?,?,?,?,?,h,і)

?ал?андары-орыс тілі мен ?аза? тіліне орта? ?ріптер.

О?улы?пен ж?мыс

233-жатты?у.Т?мендегі с?здерді? дыбыстарын м?мкіндігінше ?згерте отырып,оларды? с?з ма?ынасына тигізетін ?серін ба?ыла?дар,

Сал-?ал,тал, бал, шал, мал, зал,

Жат-хат,тат, сат, зат,мат,ват,дат,

Тас-?ас,бас, жас, рас,мас,лас,

Ты?-шы?,сы?,мы?, жы?, лы?, ны?,уы?,,

?аш-шаш,паш,

Жан-тан,?ан,нан,сан,хан,

234-жатты?у.С?здерді? дыбыс санын к?бейту ар?ылы жа?а с?з жаса?дар.

Ал-ала, алты, Алматы, Алатау,алма,алтыба?ан,алм?рт,алтын,

Ат-ата, ата?, атарба, Атырау,атам?ра,атбасар,ат?ыш

У-уыс, уы?, уран, уылдыры?,улы

Ыс-ысы?,ысты?,ысырап,ыс?ыры?

Ас-асты?,аспаз,асхана,астана,ас?ар,асар

235-жатты?у.Метаграммаларды шеші?дер.

Егер т-дан бастаса?-

Биіктерді? биігі.

Егер д-дан бастаса?,

?иындарды? ?иыны.

Екеуін де алып тастаса?,

Балы?шыны? б?йымы (тау, дау, ау)

Егер б-дан бастаса?-

Т?тіндей боп к?шемін.

Егер н-дан бастаса?-

Жап-жасыл боп ?семін.

Жеке ?зімді тастаса?-

Ішкен жан?а кеселмін (бу,ну,у)

Г-ден баста,мен кіле?

Ажарымын ?мірді?.

К-ден баста,енді мен

?алды?ымын к?мірді?.(г?л,к?л)

К-ден егер бастаса?-

Шомыласы? суына.

Ш-дан егер бастаса?-

Жазда аунайсы? ??мына (к?л,ш?л)

237-жатты?у.Мына с?здерді ?ліпби т?ртібімен тізіп жазы?дар

Алтыбасар,абырой,асы?.?леумет,??гіме,?шекей.Бояу,ба?бан.Газдандыру.?арыш.

Дию,ділмар,д?рбі.К?лба?а.?ауіп,?айна?а,???ы?.Мінбе.Отты?.?ткіз.Патша.Риза. Тыйым.?ю,?ша?.?йіл,?гілмелі.Фельетон.

Хан.Цыган.Чекист.Шаш.Ыза,ы?тимал.

Ірімшік,і?к?р,ілтипат.Электр,эфир,

эмблема,Юбилей.Январь,

С?зж?мба? шешу.

1. Д?рекі с?здерді сыпайы, ?депті етіп жеткізу.

2.«?рей» с?зіні? синонимі.

3. Балалар ?дебиетіні? атасы, ?лы ?стаз

4. «Келемеж» диалект с?зді? ?деби баламасы.

5. Т?ле биді? ш?кірті, Айдаболды? баласы

6. Абайды? шын аты

7. Киіз ?йді? бір б?лшегі

8. ??йры?ы оны? он ?арыс,

Ол айбатты ……

.

С?зж?мба? шешу.

1. Д?рекі с?здерді сыпайы, ?депті етіп жеткізу.

2.«?рей» с?зіні? синонимі.

3. Балалар ?дебиетіні? атасы, ?лы ?стаз

4. «Келемеж» диалект с?зді? ?деби баламасы.

5. Т?ле биді? ш?кірті, Айдаболды? баласы

6. Абайды? шын аты

7. Киіз ?йді? бір б?лшегі

8. ??йры?ы оны? он ?арыс,

Ол айбатты ……….