Блум таксономиясы

Блум таксономиясы — 1956 жылы американды? психолог Бенджамин Блум (1913—1999) ?сын?ан танымды? ?рістегі 6 педагогикалы? ма?саттар таксономиясы.

Мен ты?дадым ж?не ?мыттым. Мен к?рдім ж?не есте са?тадым. Мен ?зім істедім ж?не т?сіндім. Конфуций

Негізгі категориялар

1. Б?л категория на?ты фактілерден толы? теория?а дейін еске са?тау мен о?ы?ан материалды еске т?сіруді к?рсетеді. С?з на?ты фактіден бастап толы? теория?а дейін, ?рт?рлі мазм?н туралы болуы м?мкін. Категорияны? жалпы ерекшелігі – тиісті м?ліметті еске т?сіру. О?ушы:
2. ?олданатын терминді біледі (есте са?тайды, айта алады);
3. на?ты фактілерді біледі;
4. негізгі т?сінікті біледі
5. ереже мен принципті біледі.
6. ?дісі мен орындау жолын біледі.

2.Т?сіну. Т?сінуді? к?рсеткіші - материалды бір формадан екінші форма?а ?згертіп к?рсету, бір тілден екінші тілге «аудару» (с?збен берілген м?тінді математикалы? форма?а т?сіру) болуы м?мкін. Т?сінік сапасыны? к?рсеткіші болып о?ушыны? материалды ?ыс?аша т?сіндіруі мен баяндауы (интерпретациясы), не бар м?ліметтен (??былыс пен уа?и?адан) келешекте туындайтын болжамды ойды сипаттау болуы м?мкін. М?ндай о?у н?тижесі материалды жай ой?а са?таудан асып т?седі. О?ушы:

• фактіні, ережені ж?не принципті т?сінеді;
• ауызша материалды кесте, график, диаграмма т?рінде интерпретациялайды;
• с?збен берілген м?тінді математикалы? форма?а т?сіреді;
• бар м?ліметтен (??былыс пен уа?и?адан) келешекте туындайтын болжамды ойды алдын-ала сипаттайды.

3.?олдану. Б?л категория о?ы?ан материалды? жа?а ситуация мен на?ты жа?дайда ?олдану іскерлігін к?рсетеді. М?нда т?сінікті, ережені, ?дісті, за?ды, теорияны, принципті ?олдану. Т?сінумен салыстыр?анда ?олдануда о?ытуды? тиісті н?тижесі материалды ме?геруді? жо?ары де?гейін талап етеді. О?ушы:

• жа?а жа?дайда т?сінік пен принципті ?олданады;
• за?ды, теорияны на?ты т?жірибе жа?дайында ?олданады;
• ?дісті не орындау ?рекетін д?рыс демонстрациялайды.

4.Талдау. Б?л категория материалды? ??рылымы аны? бай?алатындай, оны ??рамды б?ліктерге б?лу іскерлігін к?рсетеді. М?нда б?тіннен б?лікті б?ліп алу, арасында?ы байланысты табу, б?тінні? т?зілу принципін ме?геру. О?ушы:

• жасырын болжамды ойды б?ліп алады;

• пікір айт?анда кемшілігін ж?не ?ателігін к?реді;
• факті мен салдар не н?тиже (следствия) арасында?ы айырмашылы?ты аны?тайды ;
• м?ліметті? м?нділігін ба?алайды.

5.Синтез. Б?л категория жа?алы?ты? нышаны сезілетін элементтерді ?иыстырып-??растыру ар?ылы б?тінді алу іскерлігін к?рсетеді. М?ндай жа?а ?нім хабарлама (баяндама, с?йлейтін с?з), ?рекет жоспары, бар м?ліметті ретке келтіретін кесте болуы м?мкін.

Тиісті о?у н?тижесіне жету жа?а ??рылым мен кесте жасау?а ба?ыттал?ан шы?армашылы? сипатта?ы ?рекет. О?ушы:

• ша?ын шы?армашылы? шы?арма жазады;
• эксперимент ?ткізуді? жоспарын ?сынады;
• проблеманы шешуді? жоспарын ??ру ?шін ?рт?рлі сала бойынша білімді ?олданады.

6. Ба?алау. Б?л категория ?андай да бір материалды? м?нін ба?алау іскерлігін к?рсетеді (зерттеу м?ліметтері, к?ркем шы?арма, пікір-пайымдау, т.б.). О?ушыны? пікірі на?ты критериялар?а негізделуі керек: ішкі (логикалы?, ??рылымды?), сырт?ы (белгілеген ма?сат?а с?йкес). Критерияларды о?ушы ?зі аны?тайды, не сырттан ?сынады (мыс: м??алімі). Б?л категория алдында?ы барлы? категорияларды? о?ыту н?тижесіне жетуін болжайды.

• жазбаша т?рдегі м?тінні? ??рылу логикасын ба?алайды;
• ?рекетті? со??ы н?тижесіні? м?нін ішкі критерия?а ж?не бар м?лімет ?орытындысына с?йкестігін ба?алайды;
• сырт?ы критерия?а с?йкес ?рекетті? со??ы н?тижесіні? м?нін ба?алайды.