Жарык басымы боюнча текст

Жарык басымы.

Жарык басымы-жарыктын чагылдыруучу же жутуучу нерсенин бетине жасаган басымы.Жарык болyкчолорго да (атомго,малекулага) басым жасайт.Кундун жанынан учуп откондо,каметанын (куйруктуу жылдыздын)куйругунун пайда болушунажарык басымынын себеп болорун алгач И.Кеплер болжолдогон (1619). 1873-жылы англиялык физик Ж.Максвелл (1831-1879) электро- магниттик теорияга таянып, жарык басымынын чондугун аныктаган.Ал эми орус физиги П.Н.Лебедев (1866-1912)биринчи болуп жарыктын катуу заттарга (1899),кийинчерээк газдарга жасаган басымын олчогон.Жарык басымынын ото кичине чондук,анын устуно олчоо кезинде пайда болгон кубулуштар (конвекциялык агым,радиометриялык кучтор)тоскоол болот.Жарык басымын жарыктын электро-магниттик жана жарыктын кванттык теориясы боюнча да тушундурууго болот.Жарыктын электро-магниттик теориясы боюнча,жарык тушкон бетке тик багытта жасалган ж.б. жарыктын таралуу багыты менен дал келет,чондугу жарык энергиясынын тыгыздыгына (u) барабар.Бул энергия тыгыздыгы нерсеге тушкон жана

нерсе чагылдырган толкун энергияларынын суммасынан турат:u=Q (1+R)/с,мында Q нерсенин 1см² бетине тушкон электро-магниттик толкундун кубаты,R электро-магниттик толкундун нерсенин бетинен чагылуу коэффициенти,с-жарык ылдамдыгы.Мисалы,абсолюттук кара нерселер (R=0) учун кун жарыгынын басымы p=4,3* 10^-6Н/м² .Кун шооласынын жерге тушкон жалпы басымы 6-10³дин (6*10⁸Н).Корпускулалык (кванттык)коз карашменен караганда чагылткан же жуткан бет фотондордон импульс алгандыктан,жарык ал бетке басым жасайт ж.б. астр. жана атомдук кубулуштарда маанилуу касиетке ээ.