Зат есімнің септелуі

Сабақ барысы: Ұйымдастыру кезең Үй тапсырмасын сұрау: а)Ереже ә)15-жаттығу. (117 бет)

Сабақта ойын түрлері

арқылы тапқырлық

ізденімпаздылық

қасиеттерін дамыту,

ой белсенділігін артыру .

Сауаттылыққа,

ұйымшылдыққа,

шығармашылыққа

тәрбиелеу.

Оқушылардың ойлау

қабілетін,шапшаңдық

жылдамдық және

көрегендік қасиеттерін

дамыту.

Зат есімнің

септелуін

оқушылардың

қалай

түсінгенін

тексеру.

Ереже

Сөйлемдегі сөздерді бір-бірімен байланыстыру

үшін жалғанатын жалғауларды септік

жалғаулары деп атайды.

Қазақ тілінде жеті септік бар : атау, ілік, барыс,

табыс, жатыс, шығыс, көмектес.

Зат есімнің септік жалғаулары арқылы өзгеруін

затесімнің септелуі дейді

Гүлдің, әженің, заттың

Атау септік

Демалысты, сөйлемді, шалғыны

Ілік септік

Жастан, өзеннен, биіктен

Барыс септік

Ата-аналар, дәптер, Айғаным

Табыс септік

Жатыс септік

Сабаққа, кітапханаға, ініге

Шығыс септік

Оқушымен, отпен, пойызбен

Ауылда, мектепте, халықта

Көмектес септік

Гүлдің, әженің, заттың

Атау септік

Ілік септік

Демалысты, сөйлемді, шалғыны

Барыс септік

Жастан, өзеннен, биіктен

Табыс септік

Ата-аналар, дәптер, Айғаным

Жатыс септік

Сабаққа, кітапханаға, ініге

Шығыс септік

Оқушымен, отпен, пойызбен

Көмектес септік

Ауылда, мектепте, халықта

17-жаттығу. Сұрақтардың орнына Ақбөкен сөзін қойып, мәтінді көшіріп жаз. · Ақбөкен сөзіне жалғанған жалғаулардың астын сыз.Олардың өзгерісін байқа . 19-жаттығу. Шеңбер ата сөздерін септе. А.с ата, шеңбер І.с ата..., шеңбер... Б.с ата..., шеңбер... Т.с ата..., шеңбер... Ж.с ата..., шеңбер... Ш.с ата..., шеңбер... К.с ата..., шеңбер...

Илеу- құмырсқа....... үйі. Илеу..... қарап оңтүстік пен

солтүстікті ажыратуға болады. Илеу..... бұзуға

(болмайды. Илеу...... мыңдаған құмырсқа өмір

сүреді. Илеу....... құмырсқалар шыға бастады.

Құмырсқа....... пайдасы бар. Құмырсқаның илеуі.......

ойнауға болмайды.

Жалғаулар: - мен, - ден, -ге, - ның, - де, - ді, - ның.

1-нұсқа

1. Берілген сөздер қай сөз табына жатады ?

Алма, парта, терезе, оқушы, доп,ана.

А) сын есім;

Ә) етістік;

Б) зат есім;

2. Көмектес септігінде тұрған сөзді тап.

А) машинамен;

Ә) пышақты;

Б) жайлауға;

3. Зат есім сұрақтарын көрсет.

О) Қанша? Қайда? Неше?

П) Не істеді? Не қылды? Қайтті?

Р) Не? Нелер? Кім? Кімдер?

4. Шығыс септігінде тұрған сөзді тап .

Ы) сабақтан;

І) сабақта;

Ұ) сабаққа;

5. Жатыс септігінде тұрған сөзді тап.

П) қарлығаштың;

Р) баламен;

С) оқушыда;

2-нұсқа

1. Зат есім сұрақтарын көрсет.

Р) Не істеді? Не қылды? Қайтті? С) Қанша? Қайда? Неше?

Т) Кім? Кімдер? Не? Нелер?

2. Табыс септігінде тұрған сөзді тап.

А) дәрігерді;

Ә) ініге;

Б) ағаммен;

3 . Барыс септігінде тұрған сөзді тап .

А) ағаштың; Ә) халықтан; Б) адамға:

4. Ілік септігінде тұрған сөзді тап .

Ы) шеңбердің;

І) шеңберден;

Ұ) шеңберге;

5. Берілген сөздер қай сөз табына жатады?

Бала, шеңбер, құс, күйші, балға.

Р) сын есім;

С) зат есім;

Т) етістік;

20-жаттығу Өлеңді түсініп оқы.Септеулі зат есімді тауып жаз. ·Өлеңдегі негізгі ойды анықта. ·Білімнің қажеттігі туралы әңгімеле.