Valideynlərlə işin forma və üsulları

Valideynlərlə işin forma və üsulları

XXI əsrin Yeni məktəblərində də əvvəlki kimi, əsas diqqət uşağa yönəlibdir. Amma ailə ilə məktəbin birgə fəaliyyəti olmadan öz mövqeyinə malik, prioritetləri seçməyi, hərəkətlərinin əhəmiyyətini müəyyənləşdirməyi, həyatda öz mənasını tapmağı bacaran insanı tərbiyə etmək mümkün deyil. Ailənin şagird şəxsiyyətinin formalaşmasında mühüm tərbiyəvi təsiri vardır. Ailə insanın həyatında ilk sosial addımdır. Erkən uşaqlıqdan ailə, uşağın şüurunu, iradəsini, hisslərini istiqamətləndirir. Valideynlərin rəhbərliyi altında uşaqlar cəmiyyətdə ilk həyat təcrübələrini, bacarıq və həyat vərdişlərini əldə edirlər. Makarenko vurğulayırdı: “Təhsil geniş mənada sosial prosesdir. O, hər şeyi öyrədir: insanları, əşyaları, hadisələri, lakin hər şeydən əvvəl insanları öyrədir. Birinci yerdə isə valideynlər və müəllimlər gəlir”.

Bazar iqtisadiyyatının müasir şəraitində əksər valideynlər ailənin, övladının maddi təminatı ilə məşğul olur, mənəvi ünsiyyətə demək olar ki, vaxt qalmır. Təəssüf ki, bəzi valideynlər uşaqları böyütmək və öyrətmək kimi vəzifələrini yerinə yetirməkdən yayınır, onları nənə və ya babanın, dayənin və məktəbin üzərinə atır. Məktəb inkişaf edən şəxsiyyətin valideynlərdən aldığını nə əvəz edə, nə də tam kompensasiya edə bilər. Hər il “valideyn-övlad” münasibətləri ilə bağlı problemlər kəskinləşir. Əksər ailələr müasir təhsil məsələlərində çətinlik çəkirlərlə üzləşirlər. Bir çox ailənin mədəni səviyyəsi yetərincə olmur. Beləliklə, məktəbin vəzifələri dəyişir və daha da mürəkkəbləşir. Bunların içərisində əsas olanlar bunlardır:

Hər bir uşağın şəxsiyyətinin hərtərəfli inkişafı məqsədi ilə məktəbdə və ailədə tərbiyə prosesinin vəhdəti. Ailəyə təhsil yardımının göstərilməsi.

Çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün müəllim kollektivinin və valideynlərin birgə işi.

Məktəblə valideynlər arasında qarşılıqlı əlaqə müxtəlif forma və təzahürlərə malikdir. Ailə tərbiyəsinin dərinləşdirilməsində valideynlər üçün pedaqoji ümumi təhsil sisteminin yaradılması mühüm rol oynayır. Amma təəssüf ki, valideyn iclasları şagirdlərin fəaliyyətinin və davranışının nəticələrinin müzakirəsinə, məişət məsələlərinin həllinə qədər kiçildirilir. Valideynlərin çoxlu problemləri və sualları vardır və onlara öz peşə biliklərimizlə kömək etmək bizim ən azı vəzifə borcumuzdur. Pedaqoji ədəbiyyatda söhbətlərin və valideyn-müəllim görüşlərinin aparılması üçün çoxlu müxtəlif məsləhətlər tapmaq olar. Mən özümün və həmkarlarımın təcrübəsini ümumiləşdirdim və valideyn-müəllim görüşlərinin keçirilməsi üçün aşağıdakı tövsiyələri məsləhət görürəm:

Valideyn yığıncağı valideynləri maarifləndirməli, uşaqların səhvlərini, uğursuzluqlarını “ehtiyatla” bildirməlidir.

İclasın mövzusu uşaqların yaş xüsusiyyətlərini nəzərə almalıdır.

Görüş həm nəzəri, həm də praktiki olmalıdır: vəziyyətin təhlili, təlimlər, müzakirələr və s. İclas şagird şəxsiyyətinin müzakirəsi və pislənməsi ilə məşğul olmamalıdır. Müəllim və ya sinif rəhbəri valideyn yığıncağına yaxşı hazırlaşmalıdır. Əgər məktəbin texniki imkanları imkan verirsə, o zaman valideyn-müəllim görüşləri zamanı təqdimatlardan və videoçarxlardan istifadə etmək olar. Valideynlərin öyrədilməsi gələcək valideyn birliklərinin, uşaqların və valideynlərin birgə fəaliyyətləri əsasında icmalarının qurulması istiqamətində ilk addımdır. Məlumdur ki, bir çox valideynlər həmişə valideyn iclaslarında iştirak edə bilmirlər. Ehtiyac duymadıqları üçün deyil, müəyyən işlərinə və ya hansısa şəraitə görə. Belə hallar üçün məktəbin saytından istifadə edə bilərsiniz. Məktəbin saytında valideynlər üçün virtual ümumi məlumatlar yerləşdirmək həm vaxta qənaət edər, həm də valideynlərin məlumatlandırılması üçün yaxşı olardı. Yeni təkliflərdən biri də məktəbdə valideynlərlə görüşlərin iki yerə bölünməsidir. Valideyn yığıncağı rübdə bir dəfə keçirilir. Bu, görüşlər tematik görüşdür. İkinci hissədə valideynlər üçün “Açıq qapı” günləri keçirilir, burada fənn müəllimləri ilə fərdi görüşlər keçirə, problemləri müzakirə edə və onların həlli üçün birgə plan hazırlaya bilərsiniz. Valideynlər açıq dərslərə və maarifləndirici tədbirlərə, dərnəklərə və bölmələrə baş çəkə bilərlər. Ailə ilə işləməkdə növbəti vacib addım daha çox effektivliyə nail olmağa imkan verən fərdi formalardır. Valideynlərlə söhbət edərək müəllimlər ailə adət-ənənələri, mümkün problemlər, hər bir ailə üzvünün işinin xarakteri ilə tanış olur, ailə üzvlərindən hansının uşağa daha çox təsir etdiyini müəyyənləşdirir, ailə ilə məktəb arasında əməkdaşlıq yollarını axtarır.

Məktəbdə şagirdlərin valideynləri üçün məsləhətlərin təşkili bu gün məktəb və ailə əməkdaşlığının ən aktual və tələb olunan sahələrindən biridir. Sistemli özünütəhsil üçün vaxt tapmayan valideynlərin əksəriyyəti, bir qayda olaraq, fövqəladə hallarda birdəfəlik məsləhətləşmələr üçün məktəbə müraciət edirlər: uşağın zəif akademik performansı, pis davranış, müəllimlə münaqişələr və s. Bu mərhələdə məktəbin vəzifəsi ailəyə təkcə məlumat və pedaqoji dəstək deyil, həm də emosional dəstək verməyə çalışmaqdır. Əgər müəllimlər öz fəaliyyətlərində daha bir funksiyanın - psixoterapevtik funksiyanın olduğunu vaxtında anlasalar, ilkin mərhələdə bir çox münaqişələrin qarşısını almaq mümkündür. Buna görə də, məktəblərdə müəllim heyəti üçün kurslar təşkil edərək, onlara bu ünsiyyət növünü öyrətmək daha yaxşı olardı və məktəb rəhbərlərinə tövsiyyə olunur. Heç kimə sirr deyil ki, valideynlər əsasən müəyyən işlərlə məşğul insanlardır. Onlar da müəllim kimi intensiv işləyirlər, məktəbə getmək üçün cədvəllərində vaxt tapmaq da çətindir. Buna görə də, məktəbdə məsləhətləşmələr haqqında məlumatı mümkün qədər əlçatan və rahat etmək çox vacibdir ki, hər hansı bir məsələ ilə bağlı məktəbə

gələn valideyn yol boyu bəzi məsələləri digərlərindən fərqləndirə bilsin. Valideynləri gündəlik məlumatlandırmaq üçün məktəblərdə təcrübə kimi elektron gündəlikdən istifadə etmək olar. Onun tətbiqi məsələsi gündəmə gələndə bir çoxları etiraz edə bilərlər ki, bu işlə sinif rəhbərinin və müəllimlərin üzərinə əlavə bir yük düşəcəkdir. Amma praktiki istifadədə aydın olacaqdır ki, cari qiymətləri elektron gündəliyə daxil etmək, şagird və valideynlər üçün tövsiyələr yazmaq bir neçə dəqiqə çəkir. Üstəlik, müəllimlərin kompüteri və internet imkanı varsa, bunu təkcə məktəbdə deyil, evdə də edə bilərlər. Məktəbdə elə bir ab-hava yaratmaq lazımdır ki, hər an özünü orada tapan valideyn mehribanlıqla, tolerantlıqla qarşılansın. Valideynlər müəllimlərin təkəbbür və avtoritarlığını hiss etməməlidirlər, çünki ata, ana, baba və nənələrin çoxu kifayət qədər peşəkar insanlardır. Əgər valideynlər məktəbə gəliblərsə, deməli danışmaq üçün bir şey var. Məktəbə inamın itməsinin başqa səbəblərindən biri də fənn müəllimlərinin özünü çətin vəziyyətə salan şagirdə qarşı diqqətsiz davranışıdır. Valideynlər məsləhət üçün məktəbə gəldikdə, onlar uşağa qarşı məzəmmətlərə və mühazirələrə qulaq asmaq məcburiyyətində qalanda çox vaxt narazı qalırlar. Bu vəziyyətdə bir yetkin insanın növbəti dəfə vaxtını belə bir prosedura sərf etmək istəyini ifadə edəcəyi ehtimalı azdır. Müəllim və valideynlər arasında əlaqə o zaman mümkündür ki, hər ikisi ümumi məqsədə - uşaqların yaxşı tərbiyəsi və təhsili üçün çalışdıqlarını başa düşsünlər, buna isə yalnız ümumi səylə nail olmaq olar. Buna görə də müəllim aşağıdakı qarşılıqlı əlaqə qaydalarını və ailə ilə əlaqə yaratmaq yollarını öz işində rəhbər tutmalıdır:

1. Valideynlərin səlahiyyətlərinin gücləndirilməsinə və artırılmasına yönəlmiş hərəkətlər və fəaliyyətlər. Sinif rəhbərinin işində didaktik, təkmilləşdirici, kateqorik ton dözülməzdir, çünki bu, narazılıq, qıcıqlanma və yöndəmsizliyə səbəb ola bilər. Müəllim və valideyn münasibətlərinin yeganə düzgün norması qarşılıqlı hörmətdir. Sonra nəzarət forması təcrübə mübadiləsi, məsləhət və birgə müzakirə, hər iki tərəfi qane edən vahid həll yoluna çevrilir. Bu cür əlaqələrin dəyəri ondan ibarətdir ki, onlar həm müəllimlərdə, həm də valideynlərdə məsuliyyət, tələbkarlıq və vətəndaşlıq borcu hissini formalaşdırır.

2. Müəllim və valideynlərin pedaqoji mədəniyyətinin və təhsildə fəallığının səviyyəsinin yüksəldilməsi. Psixoloji cəhətdən valideynlər təhsil müəssisəsinin bütün tələblərini, əməllərini və öhdəliklərini dəstəkləməyə hazırdırlar. Hətta pedaqoji təhsili, ali təhsili olmayan valideynlər də övladlarına dərin anlayış və məsuliyyətlə yanaşırlar.

3. Pedaqoji taktika, ailə həyatına ehtiyatsız müdaxilənin yolverilməzliyi. Sinif rəhbəri vəzifəli şəxsdir. Amma digər tərəfdən, yaxşı sinif rəhbəri ailəyə də yad

deyil, kömək axtarışında valideynlər ona ən çox güvənirlər, məsləhətləşirlər. Ailə necə olursa olsun, valideynlər hansı tərbiyəçi olurlarsa olsunlar, müəllim həmişə

nəzakətli, xeyirxah olmalıdır. Ailə haqqında bütün bilikləri mehribanlığın təsdiqinə çevirməli, valideynlərə onların tərbiyəsində kömək etməlidir.

4. Şəxsiyyətin uğurlu inkişafına diqqət yetirmək. Şagirdin xarakterinin formalaşması çətinliklərdən, ziddiyyətlərdən və sürprizlərdən xali deyil. Onlar inkişafın qanunauyğunluqlarının təzahürü kimi qəbul edilməlidir, onda çətinliklər, ziddiyyətlər, gözlənilməz nəticələr müəllimin mənfi emosiyalarına və çaşqınlığına səbəb olmayacaqdır. Yadda saxlamaq lazımdır ki, həll olunmayan problem yoxdur, ancaq səhv həll yolları var. Müəllim həmişə uşağa inanmalı, onda müsbət keyfiyyətlər tapmalı, ailənin gücünə arxalanmalıdır. Hər hansı bir məktəbdə, yəqin ki, xüsusi diqqət tələb edən şagirdlər var - deviant davranışı olan uşaqlar, qeyri-funksional ailələrin uşaqları və ya bir növ çətinlik yaşayan adi ailələrin uşaqları həmişə olacaqdır. Pedaqoq belə uşaqların ətrafında xüsusi diqqət zonası yaratmalıdır. Burada onun “problemli” uşaqların taleyində şəxsi iştirakı həlledici rol oynayır. Valideynlərin və müəllimlərin hərəkətlərinin əlaqələndirilməsi də ailəyə dəstəyin təmin edilməsində mühüm rol oynaya bilər. Vaxtının hər saatında “çətin uşaq” kiminsə məsuliyyət dairəsində olsa daha yaxşı olar. Valideynlərin uşaqları öyrətmək və tərbiyə etmək vəzifələrini yerinə yetirmədiyi disfunksional ailələrə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Bu hallarda məktəbin, sosial-psixoloji xidmətlərin, hüquq-mühafizə orqanlarının səylərini birləşdirmək daha yaxşı oalrdı. İstənilən ortaq fəaliyyət qısamüddətli təmaslardan başlayır. Əgər bu təmaslar tərəflərə qarşılıqlı məmnunluq gətirirsə, onda biz valideynlərə təkcə övladının maraqlarına deyil, həm də bütün təhsil müəssisəsinin inkişafının qayğısına qalmasına kömək edəcək daha geniş miqyaslı birgə işi necə təşkil etmək barədə danışa bilərik.

Müəllimin valideynlər ilə işinin forma və üsulları:

Suallar:

1. Şagirdlərin tərbiyəsində müəllim və valideynlərin birgə fəaliyyətinin mahiyyəti və məqsədləri.

2. Şagirdlərin məktəb və ailə təhsili proqramında valideynlərlə qarşılıqlı əlaqə.

3. Ailə ilə pedaqoji qarşılıqlı əlaqənin formaları.

4. Müəllimlər və valideynlər arasında qarşılıqlı əlaqə mədəniyyəti.

5. Məktəb və ailənin qarşılıqlı əlaqəsinin müasir texnologiyaları.

1. Şagirdlərin tərbiyəsində müəllim və valideynlərin birgə fəaliyyətinin mahiyyəti və məqsədləri. Ailənin tərbiyə funksiyası. Müasir ailə təhsilinin xüsusiyyətləri (maddi təminat səviyyələrindəki fərq, tək uşaqlı ailələr, münaqişəli ailələr, uşaqların baxımsızlığı, tək valideynli ailələr və s.).

Ailə tərbiyəsi üslubları: qarşıdurma, dinc yanaşı yaşama, həddindən artıq qoruyuculuq, əməkdaşlıq taktikası. Məktəb və ailənin qarşılıqlı əlaqəsi

məqsədyönlü prosesdir, təhsilin birgə məqsədlərinə və nəticələrinə nail olmaq üçün əlaqələndirilmiş fəaliyyətdir. Birgə qarşılıqlı əlaqədə hər iki tərəf uşağı öyrənməkdə, ondakı ən yaxşı keyfiyyətləri və xüsusiyyətləri aşkar etməkdə və inkişaf etdirməkdə maraqlıdır.

Valideynlərlə pedaqoji qarşılıqlı əlaqənin vəzifələri:

-valideynlərin psixoloji və pedaqoji maarifləndirilməsi;

- valideynlərin təhsil prosesinə cəlb edilməsi;

- valideynlərin məktəb fəaliyyətinin idarə edilməsində iştirakı;

- fərdi differensial yanaşma əsasında ailəyə psixoloji və pedaqoji dəstək.

Tədqiqatçılar sinif müəlliminin valideynlərlə aşağıdakı fəaliyyətlərini müəyyən edirlər:

1. Şagird ailələrinin öyrənilməsi

2. Valideynlərin pedaqoji təhsili

3. Valideynlərin sinif ictimaiyyətinin həyatında iştirakının təmin edilməsi

4. Sinif valideyn şurasının fəaliyyətinə pedaqoji rəhbərlik

5. Valideynlərlə fərdi iş

6. Şagirdlərin təhsili, tərbiyəsi və inkişafının gedişatı və nəticələri barədə valideynlərin məlumatlandırılması. Valideynlərin təhsil fəaliyyətinə cəlb edilməsi, kollektiv yaradıcılıq işlərinin birgə təşkili, valideynlərin maraq dairələrinin müəyyən edilməsi və s.

2. Şagirdlərin məktəb və ailə təhsili proqramında valideynlərlə qarşılıqlı əlaqə

Təhsil proqramı üzərində işləyərkən məktəb və ailə təhsili problemlərini həll etmək üçün iki ümumi xətt nəzərdə tutulur:

- ailənin məktəbin tərbiyə işində iştirakı;

- valideynlərin nəzəri və praktiki hazırlığı.

Bu proqramın hər bir layihəsinin ayrılıqda hər biri üçün valideynlərlə xüsusi qarşılıqlı əlaqə formaları təklif olunur: söhbət, səmimi söhbət, mühazirə, təlim, seminar və s. Təhsil proqramının müəllifləri ibtidai sinif müəllimi ilə ailə arasında uğurlu əməkdaşlıq üçün tövsiyələri hazırlayırlar:

- birgə fəaliyyət formalarının müxtəlifliyi;

- təhsil və məktəbdənkənar fəaliyyətin əlaqəsi;

- qarşılıqlı əlaqənin ənənəvi formalarının yaradılması;

- valideynlərlə işləməyə differensial yanaşma;

- qarşılıqlı əlaqənin nəticələrinin təhlilinə valideynlərin cəlb edilməsi.

3. Ailə ilə pedaqoji qarşılıqlı əlaqənin formaları

Məktəb və ailə arasında əməkdaşlıq formaları çox müxtəlifdir. Müəllim və şagird ailələri arasında qarşılıqlı əlaqə formalarının ənənəvi təsnifatı: kollektiv, qrup, fərdi formalar. Sinifdə tərbiyə işləri aparmaq üçün valideynlərin təşəbbüs qruplarının təşkili. Şagirdlərin ailələri ilə qarşılıqlı əlaqənin qrup forması kimi sinifin valideyn komitəsi: tapşırıqlar, fəaliyyət istiqamətləri və məzmunu. Valideyn yığıncağı məktəb və ailə arasında qarşılıqlı əlaqənin kollektiv formasıdır, valideynlərin pedaqoji mədəniyyətinin yüksəldilməsi prosesində onun rolu böyükdür. Valideyn yığıncağının səmərəli keçirilməsinin mühüm şərti qarşılıqlı fəaliyyətin müxtəlif formalarıdır (dəyirmi masa, müzakirə, sual-cavab gecəsi, konfrans, təlim və s.) Məktəb və ailə arasında əməkdaşlığın müxtəlif formalarının təşkili üsulları: pedaqoji mühazirələr, açıq qapı günləri, mübahisələr, ailə bayramları və müsabiqələr, mətbuat konfransları, birgə ekskursiyalar, səfərlər, gəzintilər və s.

4. Müəllimlər və valideynlər arasında qarşılıqlı əlaqə mədəniyyəti

Şagird ailələri ilə pedaqoji qarşılıqlı əlaqə mədəniyyəti müəllimin şəxsi keyfiyyətlərindən, təhsil fəaliyyətindəki uğurlarından, ünsiyyət bacarıqları və bacarıqlarının toplusundan asılı olmayaraq uşaqlara və valideynlərə emosional müsbət münasibətini nəzərdə tutur. Məktəb və ailə münasibətlərinin etikasının iki əsas təməli var:

a) müəllimlər tərəfindən valideynlərə hörmət, ailə problemlərinə diqqətli münasibət;

b) valideynlərin müəllimə hörməti.

Müəllim əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimad münasibətlərinin qurulmasının təşəbbüskarı olmalıdır, tipik qarşılıqlı səhvlərə yol verməməlidir: avtoritar ünsiyyət tərzi, mentorluq tonu, uşaqlar haqqında məlumatların ittiham xarakteri, valideynləri ayrı-ayrı şagirdlərə və onların ailələrinə qarşı cəza tədbirlərinə cəlb etmək, təhsildəki nöqsanlara görə bütün məsuliyyət, sistemsiz və təsadüfi ünsiyyət, məktəbə maddi yardım göstərmək xahişi ilə valideynlərə tez-tez müraciətlər və s. Müəllimlərin iş təcrübəsi göstərir ki, ünsiyyət mədəniyyəti üçün müəyyən qaydaların yaradılması səmərəlidir ( könüllü olaraq, hər iki tərəfin razılığı ilə qəbul edilən valideynlərlə münasibətlər kodeksi) valideynlərin məktəbə və müəllimlərə münasibətdə davranış normalarına, habelə müəllimin ünsiyyət və vəzifə normalarına daxildir. Qaydalar təhsil problemlərinin birgə həllinə, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq üçün şəraitin yaradılmasına, münaqişələrin qarşısının alınmasına yönəlməlidir.

5. Məktəb və ailənin qarşılıqlı əlaqəsinin müasir texnologiyaları

Bu gün üstünlük təşkil edən valideynlərlə işin kütləvi və kollektiv formalarından qrup və fərdi formalara keçid aktualdır. Valideynlərlə təmasda qarşılıqlı əlaqə texnologiyası aşağıdakı mərhələləri əhatə edir:

- kontaktların axtarışı;

- ümumi mövzu axtarmaq;

- uşağın tərbiyəsinə ümumi yanaşmaların yaradılması;

- ümumi məqsədə nail olmaq üçün əməkdaşlığın gücləndirilməsi, fərdi yanaşmanın həyata keçirilməsi;

- pedaqoji əməkdaşlığın təkmilləşdirilməsi.

Tədqiqatçılar məktəb və ailə arasında qarşılıqlı əlaqənin aşağıdakı müasir texnologiyalarına istinad edirlər: emosional stressin aradan qaldırılmasına və təhsilin metod və üsullarının mənimsənilməsinə yönəlmiş təlimlər və seminarlar; müzakirələr və debatlar, valideyn görüşləri, pedaqoji seminarlar, valideyn klubları, onlayn görüşlər və s.

“Məktəbdəki uğurdan həyatdakı uğura!”

Valideynlərlə işin məzmunu, formaları və metodları

Valideynlər uşağın əsas tərbiyəçiləridir. Böyümək, şagird şəxsiyyətinə çevrilmək prosesi onların nə qədər səbirli, simpatik, savadlı olmasından asılıdır. Məktəbin tərbiyə işi sistemi məktəb, valideynlər və müəllimlərin qarşılıqlı əlaqəsi əsasında formalaşır.

Valideynlərlə işin məzmunu aşağıdakı kimidir:

1) valideynlərin psixoloji və pedaqoji biliklərinin artırılması (mühazirələr, seminarlar, fərdi məsləhətlər);

2) valideynlərin təhsil prosesinə cəlb edilməsi (valideynlərin iclasları, birgə yaradıcılıq fəaliyyəti, maddi-texniki bazanın möhkəmləndirilməsinə köməklik);

3) məktəbin idarə edilməsində valideynlərin iştirakı (məktəb şurası, valideyn komitələri).

Valideynlərlə işin forma və metodları valideynlərin pedaqoji mədəniyyətinin yüksəldilməsinə, məktəblə ailənin qarşılıqlı əlaqəsinin gücləndirilməsinə, onun tərbiyə potensialının gücləndirilməsinə yönəldilməlidir.

İş üsulları: müşahidə, söhbət, test, sorğu-sual.

Valideynləri təhsil prosesinə cəlb etmək üçün aşağıdakı fəaliyyət formalarından istifadə olunur:

● Valideyn yığıncaqları;

● Müəllimin fərdi məsləhətləşmələri;

● Evə ziyarətlər;

● Uşaqların və onların valideynlərinin yaradıcılıq günləri;

● Açıq dərslər və sinifdənkənar tədbirlər.

Məktəbdənkənar tədbirlər və məktəbin, sinfin maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi.

● Valideyn təlimi

● Valideyn konfransları

● Müzakirələr

● Dəyirmi masalar

● Şifahi jurnallar

● Seminarlar

● Valideynlərin axşamları

Ənənəvi formalar

1. Valideyn-müəllim konfranslarının bir çox variantları var. Onların xarakterinə və istiqamətinə həyatın özü, uşaq komandasında işin təşkili sistemi səbəb olur. İclasın mövzu və metodlarında şagirdlərin yaş xüsusiyyətləri, valideynlərin təhsil səviyyəsi və marağı, məktəbin qarşısında duran təhsilin məqsəd və vəzifələri nəzərə alınmalıdır.

Valideyn-müəllim konfranslarının keçirilməsi üçün tövsiyələr:

-valideyn yığıncağında valideynləri maarifləndirməlidir;

-uşaqların səhvləri və uğursuzluqları ehtiyatla vurğulanmalıdır;

-iclasın mövzusu uşaqların yaş xüsusiyyətlərini nəzərə almalıdır;

-görüş həm nəzəri, həm də praktiki olmalıdır;

-vəziyyətin təhlili, təlimlər, müzakirələr və s.;

-yığıncaq şagirdin şəxsiyyətlərinin müzakirəsi və pislənməsi ilə məşğul olmamalıdır.

2. Fərdi məsləhətləşmələr sinif rəhbəri ilə ailə arasında qarşılıqlı əlaqənin ən mühüm formalarından biridir. Bu, müəllimin bir sinifdə uğur qazandığı zaman xüsusilə lazımdır. Fərdi məsləhət valideynlərin narahatlığını, uşaqları haqqında danışmaq qorxusunu aradan qaldırmağa kömək edir və valideynlərlə müəllim arasında yaxşı əlaqə yaratmağa kömək edir. Müəllim valideynlərə müəllimi qeyri-rəsmi şəraitdə tanış etmək istədikləri hər şeyi söyləmək və uşaqla peşəkar iş üçün vacib məlumatları tapmaq imkanı verməlidir:

- uşağın sağlamlıq xüsusiyyətləri;

- hobbiləri, maraqları;

- ailədə ünsiyyətdə üstünlüklər;

- davranış reaksiyaları;

- xarakter xüsusiyyətləri;

- öyrənmə motivasiyası;

-ailənin mənəvi dəyərləri.

Valideynlər üçün məsləhətləşmələrin təxmini mövzuları:

Uşaq oxumaq istəmir. Ona necə kömək etmək olar?

Uşağın yaddaşı zəifdir. Onu necə inkişaf etdirmək olar?

Ailənin tək övladı. Təhsildə çətinliklərin aradan qaldırılması yolları.

Uşaq cəzaları. Onlar nə olmalıdır?

Uşaqların narahatlığı. Bu nəyə gətirib çıxara bilər?

Utancaq uşaq. Utancaqlıq problemləri və onun aradan qaldırılması yolları.

Ailədə kobudluq və anlaşılmazlıq.

Ailədə istedadlı uşaq.

Uşaqğın dostları: dostlar və ya düşmənlər?

Ünsiyyət problemləri.

3. Açıq dərslər

Məqsəd valideynləri fənn üzrə yeni proqramlar, tədris metodları, müəllimlərin tələbləri ilə tanış etməkdir. Bu cür dərslər valideynlərin məlumatsızlığı və təhsil fəaliyyətinin xüsusiyyətlərini düzgün başa düşməməsi nəticəsində yaranan bir çox münaqişələrin qarşısını almağa imkan verir.

Qeyri-ənənəvi formalar

1. Valideyn konfransları (ümumməktəb, sinif) uşaqların tərbiyəsi haqqında biliklərin genişləndirilməsini, dərinləşdirilməsini və möhkəmləndirilməsini təmin edir və məktəbin tərbiyə işində böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onlar uşaqların fəal üzvlərinə çevriləcək cəmiyyətin aktual problemlərini müzakirə edirlər. Valideyn konfranslarının təxmini mövzuları ailə münaqişələri problemləri və onlardan çıxış yolları, narkomaniya, pis vərdişlər, ailədə cinsi tərbiyədir. Valideyn konfransları məktəbdə çalışan psixoloqun, sosial pedaqoqun məcburi iştirakı ilə çox diqqətlə hazırlanmalıdır. Onların vəzifəsi konfransın problemi ilə bağlı sosioloji və psixoloji tədqiqatlar aparmaq, habelə onların nəticələri ilə konfrans iştirakçılarını tanış etməkdir. Valideynlər özləri konfransların fəal iştirakçılarıdır. Onlar öz təcrübələri nöqteyi-nəzərindən problemin təhlilini hazırlaya bilərlər.

2. Praktikum - valideynlərdə uşaqların tərbiyəsi üçün pedaqoji bacarıqların inkişaf etdirilməsi, yaranan pedaqoji vəziyyətlərin səmərəli genişləndirilməsi, valideynlərdə pedaqoji təfəkkürün öyrədilməsi forması.

3. Valideyn oxusu- valideynlərlə işin çox maraqlı formasıdır. Bu, valideynlərə təkcə müəllimlərin mühazirələrini dinləmək deyil, həm də problemə dair ədəbiyyatı öyrənmək, habelə onun müzakirəsində iştirak etmək imkanı verir. Valideynlərin oxunuşlarını belə təşkil etmək olar: dərs ilinin əvvəlində keçirilən ilk iclasda valideynlər onları daha çox narahat edən pedaqogika və psixologiya məsələlərini müəyyənləşdirirlər. Məktəbin kitabxanaçısı və digər mütəxəssislərin köməyi ilə verilən suala cavab ala biləcəyiniz kitablar seçilir. Valideynlər tövsiyə olunan kitabları oxuyur və sonra valideyn oxumalarında verdikləri məlumatlardan istifadə edirlər. Valideyn mütaliələrinin bir xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, bir

kitabı təhlil edərkən valideynlər kitabı oxuduqdan sonra məsələ ilə bağlı öz anlayışlarını ifadə etməli və onun həllinə yanaşmalarını dəyişdirməlidirlər.

4. Valideyn axşamları (ildə 2-3 dəfə uşaqların iştirakı olmadan sinifdə keçirilir) - valideyn kollektivini mükəmməl birləşdirən iş formasıdır. Valideynlər gecəsi övladınızın dostunun valideynləri ilə ünsiyyət bayramı, öz övladınızın körpəlik və

uşaqlıq xatirələrinin qeyd olunması, həyatın və öz övladınızın valideynlərin qarşısında qoyduğu suallara cavab axtarışıdır.

Valideynlik axşamları üçün nümunə mövzular:

Uşağımın gələcəyi. Mən bunu necə görürəm?

Uşağımın dostları.

Ailəmizin bayramları.

Ailəmizdə görüləsi və edilməməsi lazım olanlar.

Ailəmizin ad günü. Biz bunu necə qeyd edirik?

Uşaqlarımızın sevdiyi və oxuduğu mahnılar.

5. Valideyn treninqi - öz övladı ilə davranışa və qarşılıqlı münasibətə münasibətini dəyişmək, onu daha açıq və inamlı etmək istəyən valideynlərlə işin fəal formasıdır. Treninqdə hər iki valideyn iştirak etdikdə effektivlik artır. Treninq 2-15 nəfərlik qrupla, adətən məktəb psixoloqu ilə aparılır ki, bu da valideynlərə bir müddət uşaq kimi hiss etmək, uşaqlıq təəssüratlarını emosional şəkildə canlandırmaq imkanı verir. Valideynlər böyük maraqla “sevimli oyuncaq”, “mənim nağıl obrazım”, “uşaq oyunları”, “uşaqlıq xatirələri”, “ailəm haqqında film” kimi təlim tapşırıqlarını yerinə yetirirlər.

6. Valideyn həlqəsi - valideynlər arasında ünsiyyətin mübahisəli formalarından biri və valideyn komandasının formalaşması. Valideyn halqası pedaqoji problemlərə dair suallara cavablar şəklində hazırlanır. Valideynlər sualları seçirlər. İki ailə eyni suala cavab verir. Onların fərqli mövqeləri, fərqli fikirləri ola bilər. Tamaşaçıların qalan hissəsi mübahisəyə girmir, ancaq ailələrin fikrini alqışlarla dəstəkləyir. Sinif şagirdləri valideyn halqalarında ekspert kimi çıxış edərək, sualın cavablarında hansı ailənin onların düzgün təfsirinə daha yaxın olduğunu müəyyənləşdirirlər. Sinif rəhbəri ilə şagirdlərin valideynləri arasında qarşılıqlı əlaqənin həm ənənəvi, həm də qeyri-ənənəvi formaları bir ümumi məqsəd qoyur - müasir mədəni həyata girərək böyüyən şəxsiyyəti xoşbəxt etmək. Bunun üçün valideynlər və müəllimlər bir neçə sadə qaydalara əməl etməlidirlər. Əsas olan odur ki, münaqişə vəziyyətləri yaradılmasın.

Valideynlərlə əməkdaşlıq qaydaları:

Həmişə yadda saxlayın ki, valideyn və müəllim eyni bir işi görür - uşağı tərbiyə edir. Valideynlərlə müsbət münasibətlər qurun. Unutmayın ki, onlar üçün oğul və ya qız dünyanın ən yaxşı uşaqlarıdır. Valideynlərlə birlikdə uşağa onun

şəxsiyyətinə inam əsasında ümumi baxışını inkişaf etdirin. Uşağın təhsil prosesi, uğurların inkişafındakı irəliləyişlər barədə valideynləri daim məlumatlandırın. Uşağın məktəbə uyğunlaşmamasının səbəblərini müəyyənləşdirin və valideynlərlə birlikdə onları aradan qaldırmağa çalışın. Valideynləri uşaqları ilə həm məktəb daxilində, həm də məktəbdən kənar fəaliyyətlərə cəlb edin. Digər valideynlərlə onlardan başqa uşaqların davranışlarını və öyrənmələrini müzakirə etməyin - bu

mənfi reaksiyaya səbəb ola bilər. Əgər siz həmfikir olsanız, valideyn komitəsi sizin köməkçiniz ola bilər.

Müəllim və valideynlər üçün P.S.

uşaq daim tənqid olunursa, o, nifrət etməyi öyrənir;

uşağa lağ edilərsə, özünə qapanar;

uşaq təriflənirsə, o, nəcib olmağı öyrənir;

uşaq dəstəklənirsə, özünə dəyər verməyi öyrənir;

uşaq məzəmmət içində böyüyərsə, günahkarlıqla yaşamağı öyrənir;

uşaq tolerantlıq içində böyüyərsə, başqalarını başa düşməyi öyrənir;

uşaq dürüstlük içində böyüyərsə, ədalətli olmağı öyrənər;

uşaq təhlükəsiz böyüyərsə, insanlara inanmağı öyrənir;

uşaq düşmənçilik içində yaşayırsa, aqressiv olmağı öyrənir;

uşaq anlayış və dostluq içində yaşayırsa, bu dünyada sevgi tapmağı öyrənir.

Sonda qeyd etmək istərdim ki, əgər müəllimin devizi “Hər uşağa - onun alqış payı” sözləri olsa, şübhəsiz ki, təhsil prosesi uğurlu olacaq, valideynlərlə əməkdaşlıq da səmərəli olacaqdır.

Mənbə:

https://infourok.ru/vzaimodeystvie-raboti-shkoli-s-roditelyami-3805179.html

Materialı hazırladı:

Əsədov Seyyub Əsəd oğlu - Şirvan şəhər T. Bağırov adına 11 №-li tam orta məktəbin tarix müəllimi, “Ən yaxşı müəllim” müsabiqəsinin (2015-ci il), Təhsildə inkişaf və innovasiyalar üzrə IV qrant müsabiqəsinin (2020) qalibi (“V-XI siniflərdə tarix fənninin tədrisi metodikası” adlı metodik vəsait müəllifi), Azərbaycan Respublikası “Təhsil Şurası” İB-nin İdarə Heyəti üzvü