Урок "Ефрасіння Полацкая"

ТЭМА: Ефрасіння Полацкая

МЭТА: пазнаёміць вучняў з рэлігійнай і асветніцкай дзейнасцю Ефрасінні Полацкай.

ЗАДАЧЫ:

- стварыць умовы для азнаямлення вучняў з біяграфічнымі звесткамі аб Ефрасінні Полацкай, раскрыцця вялікай гуманістычнай ролі яе намаганняў, накіраваных на служэнне сваёй Бацькаўшчыне;

- садзейнічаць развіццю ў вучняў аналітычных і камунікатыўных здольнасцей, навыкаў групавога ўзаемадзеяння;

- спрыяць выхаванню высокіх маральных якасцей, пачуцця асабістага грамадзянскага абавязку перад сваёй Радзімай.

Абсталяванне: падручнік, лісты самаацэнкі, лісткі ведаў, партрэты гістарычных асоб, відэафільм “Ефрасіння Полацкая”, карцінкі: помнікі Ефрасінні Полацкай, крыж Ефрасінні Полацкай, Спаса-Ефрасіннеўская Царква, кубік для рэфлексіі, тэлевізар, камп’ютар.

Ход занятку

1. Арганізацыйны момант

1)Эмацыянальны настрой вучняў

Увага! Празвінеў званок!

Вы гатовы пачаць урок?

Калі ў парадку вашы рэчы,

Спадручней працаваць, дарэчы.

Жадаю вам працаваць на ўроку з добрым настроем. І спадзяюся, што вы будзеце:

У – уважлівыя

Р – разумныя

О – добразычлівыя

К – кемлівыя ( Дадатак 1)

2)Паэтычная хвілінка.

-Каб стварыць добры настрой, настроіцца на працу, паслухайце верш Яніны Жабко пра нашу Радзіму.

Ты такі ненаглядны — Мой радзімы куточак зямлі. Ты такі ненаглядны — Край, дзе крылы ўзнімаюць буслы,

Дзе асколачкам неба Васілёк у мірным полі цвіце

І ля кожнай хацінкі

Прыгажуня бяроза расце,

Край азёраў глыбокіх І чаромхавых белых завей, Ідэалаў высокіх, Працавітых і шчырых людзей.

- Шмат паэтаў і пісьменнікаў усхвалялі нашу краіну ў розных мастацкіх творах.

- Падбярыце, калі ласка, і вы словы пра Беларусь.

(Светлая, чыстая, белая, утульная, міралюбівая, добразычлівая, з блакітнымі вачыма, пад белымі крыламі…)

• Малайцы! Вельмі прыемна слухаць такія пяшчотныя словы,

гэта яшчэ раз сведчыць аб тым, што ўсе вы любіце сваю Радзіму.

1. Праверка дамашняга задання.

- Сёння на ўроку мы з вамі працягнем падарожжа ў старажытны горад Полацк.

- Але перш, чым працягнуць наша падарожжа, давайце ўспомнім з вамі тое, што мы вывучалі на папярэдніх уроках. Ацэньваць сябе вы сёння будзеце ў лістах самаацэнкі. (Дадатак 1)

1) Паўтарэнне вывучаных паняццяў (на дошцы карткі з паняццямі: дзеці выходзяць да дошкі, знімаюць картку, даюць тлумачэнне паняццю).

(Дадатак 2)

2) Паўтарэнне па тэме “Усяслаў Чарадзей”

- Ну, а зараз мы з вамі адпраўляемся на тэлебачанне на гульню “Я ведаю”. І вас сустракаю я – вядучая гульні Галіна Мікалаеўна. Паважаныя ігракі, адкажыце на мае пытанні:

• Які князь пабудаваў у Полацку новы вялікі замак, у час небяспекі вымаў свой меч і смела кідаўся ў бой, мудра княжыў і пражыў больш за 70 гадоў? (Усяслаў Чарадзей)

• У якім стагоддзі правіў Усяслаў Чарадзей? (11ст.)

• Чаму полацкі князь Усяслаў быў празваны ў народзе Чарадзеем? (Быццам то ваўком абернецца, то турам, то сокалам. Нібыта абягаў ён ды аблятаў межы свайго княства, за што і празвалі Усяслава Чарадзеем).

• Як звалася дзяржава, у якой княжыў Усяслаў Чарадзей? (Полацкае княства)

• Колькі гадоў было Усяславу Чарадзею, калі ён пачаў збіраць сваю дружыну? (15)

• Пра якую падзею гаворыцца ў летапісным паведамленні? "І сустрэліся праціўнікі на Нямізе, месяца сакавіка ў трэці дзень, быў снег вялікі, і пайшлі адзін на аднаго. І была лютая сеча, і многія палеглі ў ёй ..." (Бітва на рацэ Няміга)

• У якім годзе гэта адбылося? (1067г.)

• Апішыце, як выглядаў горад Полацк у гады княжання Усяслава Чарадзея? ( Мацаваў Усяслаў свой горад, а з ім і ўсю Полацкую зямлю. Полацк пры князю Усяславу стаў не проста вялікім, а найбуйнейшым горадамна ўсходнеславянскіх землях. Усяслаў пабудаваў новы вялікі замак, абнёс яго высокай драўлянай сцяною і глыбокімі рава`мі. Не пераскочыць, не пералезці. У самім жа замку паўстала дзіва —сабор Святой Сафіі, як у Кіеве і Ноўгарадзе).

1. вучні выконваюць тэставыя заданні: https://udoba.org/node/26861

1. Вывучэнне новага матэрыялу.

1.Актуалізацыя ведаў

• Карцінная галерэя: навесці парадак у карціннай галерэі (суаднесці партрэт гістарычнай асобы з імем) (Дадатак 3)

• Лісток ведаў (работа ў парах). (Дадатак 4)

- А зараз вазьміце лісток ведаў і адзначце знауам ”+” сцвярджэнні, якія вы ўжо ведаеце, у слупку “Ведаю”, а тыя сцвярджэнні, якія вам не знаёмыя, у слупку “Яшчэ не вывучалі”.

- Зачытайце. ( Мы ведаем…)

-А цяпер паглядзіце на сцвярджэнні, якія мы яшчэ не вывучалі. Адкажыце аб чым або аб кім пойдзе размова сёння на ўроку? (аб Ефрасінні Полацкай)

- Якія задачы паставім? (Мы даведаемся…)

- Наш родны край вельмі багаты на славутых людзей. У часы ліхалецця нашы продкі са зброяй у руках мужна абаранялі ад ворага сваю зямлю. Будавалі вёскі і гарады, узводзілі велічныя храмы, неслі Божае слова ў асяроддзе вернікаў, засявалі ніву асветы зярнятамі ведаў. Асобай пашаны заслугоўвае наша знакамітая зямлячка Ефрасіння Полацкая. Сёння наша карцінная галерэя папоўніцца яшчэ адным партрэтам.

Партрэт Ефрасінні Полацкай https://learningapps.org/display?v=pvgui6a1j21

-Тэма нашага ўрока “Ефрасіння Полацкая”. У час уроку мы будзем слухаць, чытаць, разважаць і паспрабуем адказаць на пытанні:

-Хто такая Ефрасіння Полацкая?

-Які ўклад яна ўнесла ў гісторыю Беларусі?

Фізхвілінка “Беларусачка”

• Прагляд фільма пра Ефрасінню Полацкую

• Звярніце ўвагу на асабістае жыццё, на рэлігійную і асветніцкую дзейнасць Ефрасінні, бо не ўсе звесткі ёсць ў падручніку, і некаторыя заданні будуць па фільму. ( прагляд)

https://youtu.be/FQ1eGk05t-8?si=rICrlyVD_Rszg95N

• Работа з падручнікам стар. 46-49 (Дадатак 5)

- Зараз будзем працаваць у групах. Давайце ўспомнім правілы работы ў групе.

- Карыстаючыся падручнікам, фільмам, які прагледзелі, падрыхтуйце паведамлені.

1 група: Гісторыкі: Жыццё Ефрасінні Полацкай

2 група Археварыусы: Асветніцкая дзейнасць Ефрасінні Полацкай

3 група Даследчыкі: Крыж Ефрасінні Полацкай  

Група 4 Спадчынцы: Спаса-Ефрасіннеўская  царква.

Праверка  работ у групах.

IV.Замацаванне і абагульненне матэрыялу.

-Ефрасіння Полацкая зрабіла для нашага народа столькі дабра, што царква абвясціла яе святой. І зараз 5 чэрверня штогод у Беларусі адзначаецца дзень памяці Ефрасінні Полацкай. Яна лічыцца нябеснай заступніцай зямлі беларускай.

У Полацку, у Мінску пастаўлены помнік Ефрасінні Полацкай. (Дадатак 6)

Таксама ў Полацку ёсць вуліца Ефрасінні Полацкай, якая цягнецца ад манастыра да Сафійскага сабора. Адна з гімназій горада Полацка носіць яе імя.

Састаўленне кластэра “Ефрасіння Полацкая” (Дадатак 7)

V.Падвядзенне вынікаў, д/з, выстаўленне адзнак

• Дык хто ж такая Ефрасіння Полацкая? (Адказы)

• Які ўклад яна ўнесла ў гісторыю Беларусі? (Адказы)

• Звернемся да лістоў самаацэнкі: у каго колькі балаў атрымалася за ўрок?

Д/з стар. 50, пыт. Або падрыхтаваць паведамленне пра Ефрасінню Полацкую.

-Нам, беларусам, ёсць кім ганарыцца, ёсць з каго браць прыклад. Наша зямля дала славянскаму свету шмат выдатных асветнікаў. Але ж вытокі асветніцтва пачыналіся з дзейнасці Ефрасінні Полацкай – вялікай і мудрай дачкі беларускага народа. Стаўшы нябеснай заступніцай беларускай зямлі, яна заўсёды будзе прысутнічаць у нашым жыцці, будзе побач з намі.

VI. Рэфлексія. Кубік Блума.

Дадатак 1

У – уважлівыя

Р – разумныя

О – добразычлівыя

К – кемлівыя

Дадатак 2

князь манахіня закон

сабор дружына летапіс дзяржава

862 год

Дадатак 3

РАГВАЛОД

РАГНЕДА

ІЗЯСЛАЎ

ЯРАСЛАЎ МУДРЫ

УСЯСЛАЎ ЧАРАДЗЕЙ

Дадатак 4

Дадатак 5

1 група: Гісторыкі: Жыццё Ефрасінні Полацкай (стар.46-47)

1.Чаму Ефрасінню Полацкую называлі князёўнай?

2. Для чаго пайшла Прадслава ў манастыр?

3. Якое імя яна атрымала?

2 група Археварыусы: Асветніцкая дзейнасць Ефрасінні Полацкай

1.Чым займалася Ефрасіння Полацкая ў манастыры?

2.Чаму яна вучыла дзяцей?

3. Які заклік з’яўляецца актуальным і ў нашы дні?

4. Што пабудавалі па жаданню князёўны- манашкі?

3 група Даследчыкі: Крыж Ефрасінні Полацкай  

1.Калі быў зроблены крыж?

2.Хто яго заказаў?

3.Хто выканаў заказ?

4.Што гаварылася ў паданні?

5.Які лёс крыжа?

6.Як выглядаў крыж?

Група 4 Спадчынцы. Спаса-Ефрасіннеўская  царква.

1.  Колькі часу будавалі царкву?

2.  На што падобна царва?

3. Апішыце па фотаздымку Спаса-Ефрасіннеўскую царкву ( словы длы выкарыстання: прыгожая, лялечная,белакаменная, купал, нібыта лялечная)

Дадатак 6

Дадатак 7

КНЯЗЁЎНА

СВЯТАЯ

РЭЛІГІЙНЫ

ДЗЕЯЧ

АСВЕТНІЦА

ГУМАНІСТ

Ефрасіння Полацкая як гістарычная асоба

(Рэлігійны дзеяч) 1.Стала манашкай

2.Адкрывала манастыры

3.Будавала цэрквы

4.Па яе заказу быў зроблены Святы Крыж

5.Ажыццявіла паломніцтва ў Іерусалім

(Асветніца) 1.Перапісвала кнігі

2.Адкрывала школы

3.Вучыла людзей грамаце

4.Выхоўвала людзей

(Гуманіст) 1.Дапамагала бедным

2.Клапацілася аб хворых

3.Вучыла жыць у сяброўстве

4.Папярэджвала варожасць

(Святая) 1. Жыццё прысвяціла Богу

2.Пакланілася Труне Гасподняй

3.Узведзена праваслаўнай царквой у лік святых

4.З’яўляецца нябеснай заступніцай беларускай зямлі