Улуу женишке 75 жыл

Улуу женишке 75-жыл.

Саид Баюми атындагы «каракечит» орто мектебинин 9 – классынын окуучусу Бексарыев Даниель.

• Тыптынч жаткан элиме,  Душман келип кол салды. ССР дин жеринде  Кандуу согуш башталды. Оз балдарын коз жаш менен олумго,  Узатышты ыйлап сыздап энелер! Курман болду, баатыр болду нечендер!  Жашасын деп бизди ушул омурдо. Кан согушка апалар да барышкан Омурлорун тобокелге салышкан, Жолборс журок жоокерлердин  Жараатарын танышкан. Танк алдына тайманбастан барышты, Эл жер учун душман менен атышты. Эч тайманбас биздин баатыр аталар Элибизге Жениш менен кайтышты! !!

• Биз турмушка аталардан кеч келип Тээ батыштан согуш отун кечпедик  Аталар төрөлө элек биз үчүн Кала берди танк алдында тепселип   Биз турмушка агалардан кеч келип Тээ алыста адам канын кечпедик   А агалар жарала элек биз үчүн Кала берди бомба алдында тепселип   Бул турмушта тээ батыштан сез берип Турат бугун бардык жерде эстелик   Гүл ордуна койдум ушул ырымды   Аталарды агаларды эскерип  

• Экинчи дүйнөлүк согуш  (1 сентябрь  1939 — 2 сентябрь  1945 ) - эки дүйнөлүк аскерий-саясий  коалициялардын  согушу, адамзат тарыхындагы эң ири  согуш  болгон. Ал согушта 61  мамлекет  катышкан(ошол учурдагы жердин калкынын 80%). Уруш кыймыл аракеттери үч  континенттин жеринде жана 4  океандын  үстүндө жүргөн.  Өзөктүк курал  колдонулган жалгыз учур, ушул согуш.

• Ага 61өлкө катышып, 110 млн адам (жер шарындагы калктын 80% ти) тартылган, анын 62 млну курман болгон (а. и. 27 млну СССРдин жараны). Экинчи дүйнөлүк согуштун чыгышына дүйнөдөгү ири державаларда ортосундагы идеологиялык жана экономикалык карама каршылыктардын курчушу түрткү болгон. 

• Согуштун башкы себеби: Версаль тынчтык келишиминин (1919) шарттары Германия үчүн оорчулук алып келгендиги, А. Гитлердин саясаты жана анын улутчул-социалисттик идеясы, Версаль-Вашингтон системасынын шарттары, дүйнөлук экономикалык кризис ж. б. Биринчи дүйнөлүк согуш аяктагандан кийин түзүлгөн эл аралык мамилелердин Версаль-Вашингтон системасын Германия, Италия жана Япония ири державалардын кызыкчылыгына ылайык түзулгөн деп таап, чек араларды кайрадан бөлүштүрүүнү талап кылышкан; Согуштун негизги максаты - фашисттик Германия үчүн бүткүл дүйнөгө өзүнүн үстөмдүгүн орнотууну, ал эми өнөктөштөрү Япония менен Италия болсо дүйнөнү кайра бөлүштүрүүнү көздөгөн. 1930-жылдары Германиянын согуштук-экономикалык потенциялы жана куралдуу күчтөрү тез темп менен өнүгүп, өнөр жай өндүрүшү боюнча Батыш Европада алдыңкы орунга чыккан.

• Эгерде 1934-ж. Германияда 840 самолёт чыгарылcа, 1936-ж. анын саны 4733кө жеткен. Согуштук өнөр жайынын көлөмү 1934-жылдан 1940-ж. чейин 22 эсеге өскөн. 1935-ж. 29 дивизиясы болсо, 1939-ж. 102ге көбөйгөн. Германия 1919жылдагы Версаль тынчтык келишиминин шартын бузуп, Улуттар лигасынан чыккан. 1936-ж. Рейн аймагын басып алып, Япония менен «Антикоминтерндик пактыгв.» кол койгон. 1937-ж. ага Италия кошулган. 1938-ж. Германия Австрияны жана Чехословакиянын Судет облусун басып алган. 1939-ж. 23-августта СССР менен өз ара кол салышпоо жөнүндө Советтик-германдык келишимге кол коюлган.

• Согуштун биринчи мезгили (1. 9.1939 - 21. 6. 1941) - согуш майданында фашисттик Германиянын ийгиликке жетишкен мезгили. 1939-ж. 1-сентябрдаГерманиянын Польшага кол салышы менен Э. д. с. башталган. 3-сентябрда  Улуу Британия менен Франция Германияга согуш жарыялаган, бирок өнөктөшү Польшага жардам бере алышкан эмес. 1939-ж. Германия  Польшаны  талкалап, өзүнө караткан сон, 1940-ж. апрель-июнь айларында  Дания  менен  Норвегияны басып алып,  Атлантика океанына  чыгууга жол ачат. 1940-ж. 10-майда  Белгияны ,  Нидерландияны  жана  Люксембургду багындырып, бул мамлекеттердин аймагы аркылуу  Францияга  чабуул койгон. 14-июнда Парижди, 22-июнда бүтүндөй Францияны ээлеген.

• 1941-ж. 22-июнда согуш жарыялабай туруп, Германия СССРге күтүүсүздөн кол салган. Германия менен кошо  Венгрия ,  Румыния ,  Словакия ,  Финляндия ,  Италия  СССРге каршы согушка кирген. Бул болсо экинчи дүйнөлүк согуштун негизги бөлүгү болгон Улуу Ата Мекендик согуштун башталышы эле, к. Улуу Ата Мекендик согуш.

• 1942-жылдын башында Япония АКШнын Тынч океан флотуна сокку уруп, Малайя, Индонезия, Филиппин, Мьянманы (Бирма) ээлеп, Австралияга коркунуч туудурган. АКШ бүткүл экономикасын согушка багыттап, Атлантикадагы флотунун бир бөлүгүн Тынч океанга жөнөтүп, 1942-ж. июнда япон флотуна сокку урган. 1942-ж. 1-январда Улуу Британия, АКШ, Кытай, СССР ж. б. 26 өлкө Бириккен Улуттардын - Үчтүктөр пактысына кирген мамлекеттерге каршы биргелешип күрөшүү жөнүндөгү Декларацияга кол коюшат

• АКШ менен  Улуу Британия  аскерлери 1943-ж. майда Түндүк Африканы бошоткон, июль-августта Сицилияны ээлеген. 3-сентябрда Италия кынк этпей багынып берүү тууралуу актысына кол койгон. Батыш Европада 2-фронтту ачуу маанилүү экендиги аныкталган. 1943-ж. союздаштар флоту Атлантика океанында толук үстөмдүк кылып, Тынч океанда стратегиялык демилгени колго алган. Согушта чындап бурулуш башталып, Улуу Британия, АКШ жана СССРдин мамлекет башчыларынын Тегеран конференциясындагы эң жогорку деңгээлдеги жолугушуулары менен аяктаган.

• СССРдин өнөктөштөрү 1944-ж. 6-июнда Франциянын Нормандиясында генерал Д. Эйзенхауэрдин командачылыгы менен (саны 3 млндой аскер) Экинчи фронтту ачкан. Өнөктөштөр Франдиянын түштүгүнө дагы аскер түшүрүп, жыл аягында бул өлкөнү фашисттик баскынчылардан бошоткон. Париж ш. согушсуз эле өнөктөштөрдүн колуна өткөн.

• Советтик аскерлердин чабуулунун натыйжасында Манжуриядагы Квантун армиясы толук талкаланып,  Кытайдын  түндүк-чыгыш бөлүгу,  Түндүк Корея , Сахалин жана Курил а-дары бошотулган. 15-августта япон императору өз өлкөсүнүн багынып берүүсүн жар салган. 1945-ж. 2сентябрда америкалык «Миссури» кемесинин үстүндө Япониянын кыңк этпей багынып берүү актысына кол коюлушу менен Э. д. с. аяктаган. 

• 9-Май - Улуу жеңиш майрамы. Бул күнү фашисттик Германия толук капитуляция келишимине кол коюп, прогрессивдүү адамзат коому нацисттик балээден кутулган. Фашисттик Германия менен согушка миңдеген кыргызстандыктар катышып, алар көрсөткөн эрдик Улуу жеңиш тарыхында алтын тамгалар менен жазылып калды.