Туюнтмалардын кашааларын ачуу

Cабактын темасы: Туюнтмалардагы кашааларды ачуу.

1.Үй тапшырмасын текшерүү:

-4(2х+3у-1)=-8х-6у+4

3(4у+1)=12у+3

-2(4х+2у-8)=-8х-4у+16

7(20-8у+z)=140-56у+7z

-4(3х+2)=-12х-8

-6(2-6х)+30=-12+36х+30=36х+18

Үй тапшырмасын баалоо: 6 туура “5” 4-5 туура “4” 1-3 туура “3”

Тарыхый маалыматтар

1 . Сен терс сандардын тарыхын билесиңби?

VII кылымда Индиялык окумуштуу Брахмагупта терс сандар менен аткарылуучу амалдарды баяндаган. Ал оң сандарды «мүлк», терс сандарды «карыз» деп атаган. Мында ал амалдарды төмөндөгүдөй мүнөздөгөн: «эки мүлктүн суммасы мүлк болот, эки карыздын суммасы карыз, мүлк менен карыздын суммасы эгерде алар бирдей болсо, суммасы нөл болот».

2. Диофант тарабынан рацаналдык сандар боюнча эмнелер сунуш кылынган?

Грек математиги Диофант тарабынан оң жана терс сандарды көбөйтүү жана бөлүү эрежелери III кылымда эле сунуш кылынган.

3. Терс сандар кайсы кылымда негизделген?

XIX кылымда терс сандар толук негизделип, кеңири колдонула баштаган.

– (–2x+4+b–k)

=

–

–

+

(

2x

–

–

)

–

b

4

+

k

+

+

Эгерде кашаанын алдында

«–» ,белгиси турса анда ачканда

кошулуучулардын белгилери

карама-каршы белгиге өзгөрөт

Кашааларды ачкыла. 2а(3х-у)= -3(5-2х)= -5+3(3х+3)= -3(2-6х)+30= 5(2х+у)=

Кашааларды ачкыла. 2а(3х-у)=6ах-2ау -3(5-2х)=-15+6х -5+3(3х+3)=-5+9х+9=9х+4 -3(2-6х)+30=-6+18х+30=24+18х 5(2х+у)=10х+5у

Кашааларды ачкыла.

- 5(а-в+с)= -3(2а+в-5с)= 2(3х-у)= -6+2(7у+3)= 4(7а-8в+3)=

-5 (а-в+с)=-5а+5в-5с -3(2а+в-5с)=-6а-3в+15с 2(3х-у)=6х-2у -6+2(7у+3)=-6+14у+6=14у 4(7а-8в+3)=28а-32в+12

Балык уулоо оюну.

Туюнтманын маанисин тапкыла: а) 13,6а-3,6а туюнтмасын жөнөкөйлөтүп жана а=-14,7 болгондогу маанисин эсептегиле. б) 5,72а+4,28а туюнтмасын жөнөкөйлөтүп жана а=-12,5 болгондогу маанисин эсептегиле.

Катасын тапкыла:

Өзүңөрдү текшергиле: