Туган (татар) телдә фигыль сүзтезмә

Фигыль сүзтезмә

Сүзтезмә

• Үзара ачыклаулы мөнәсәбәттә торган ике яки берничә мөстәкыйль мәгънәле сүз.

Фигыль сүзтезмәләрне язып алыгыз:

• Матур көн
• Гимназиягә бару
• Бишенче кабинет
• Ашханәдә ашау
• Җиденче сыйныф
• Теманы аңлау

Фигыль сүзтезмәләр:

• Гимназиягә бару
• Ашханәдә ашау
• Теманы аңлау

Кагыйдә:

• Сүзтезмәдә ияртүче сүз фигыль белән белдерелсә, фигыль сүзтезмә барлыкка килә.

Фигыльгә нинди сүз төркемнәре ияреп килә ала?

• әти белән калу

исем+фигыль

• икәү калу

сан+фигыль

• ялгыз калу

сыйфат+фигыль

• без дә калу

алмашлык+фигыль

• аз калу

рәвеш+фигыль

• сора п калу

фигыль+фигыль

• дөп-дөп тибү

аваз ияртеме+фигыль

• Фигыльгә мөстәкыйль сүз төркемнәре ияреп килә ала

Иярүче һәм ияртүче сүзне нинди чаралар бәйли?

• 1.килеш кушымчалары (без дә калу)
• 2.бәйлекләр, бәйлек сүзләр (әти белән калу)
• 3.янәшә килү чарасы (икәү калу)

Бирем: бирелгән сүзтезмәләрнең сүз төркемнәрен билгеләгез.

• 1 нче укучы: рәвеш+фигыль
• 2 нче укучы: фигыль+фигыль
• 3 нче укучы: исем+фигыль
• 4 нче укучы: сан+фигыль

Җавап:

• 1.әкрен бару, тиз ашау, кичен күрешү, күп уйлау.

• 2.кычкырып сөйләшү, җырлагач сөйләү, онытырга тырышу, тырыша-тырыша уку.

• 3.бүлмәдә утыру, дус белән күрешү, юлдан йөгерү, эшкә китү.

• 4.өчәү җырлау, бишәү катнашу, унарлап бару, беренче килү.

Анализ тәртибе:

кая? нишләү?

балык ка бару

исем+фигыль

(иярүче сүз) (ияртүче сүз)

Бәйләүче чара:-ка юнәлеш килеш кушымчасы

Мәгънәсе: эш-хәрәкәт һәм аның урыны

Нәтиҗә ясыйбыз:

• 1.Фигыль сүзтезмәдә ияртүче сүз – фигыль.
• 2.Мөстәкыйль сүз төркемнәре белән сүзтезмә төзи.
• 3.Бәйләүче чаралар: килеш кушымчалары, бәйлек һәм бәйлек сүзләр, янәшә килү.
• 4.Фигыль эш-хәрәкәт мәгънәсен белдерә.