Тамак-аш гигиенасы

• «Бел-Алма» орто мектеби биология мугалими Ботобекова Ыргал

• 8-класс Сабактын темасы: Тамак-аш гигиенасы жана тамак синирүү системасынын ооруларынын алдын алуу

• Сабактын максаты:
• Окуучулар тамак-аш гигиенасы боюнча маалымат алышат.
• Тамак аштын бышырып даярдалышынын мааниси боюнча
• билишет.

• Тема боюнча өз оюн эркин айтуу менен бирге
• тамак аш-гигиенасынын ооруларынын пайда болушу жөнүн-
• дө окуп үйрөнүшөт.

• Окуучулар туура тамактанууга, гигиенаны таза сактоого
• ден соолукту чындоого тарбияланышат.

Биз күндөлүк турмушта пайдалана турган тамак-аш жакшы бышып даярдалса,тамак синирүү системада бат эрип тез синет.Эгер ал жакшы бышпаса,анда ал майда бөлүкчөгө ажырабайт.Эт,күрүч, өсүмдүктөр таза бышса тез ажырап канга толук синет.Бирок кээ бир тамактарды бышырганга караганда чийки жеген пайдалуу. Алар жашылчалар.Жашылчаларды чийки пайдаланганда ашказан- дын жана ичегинин кыймылын күчөтөт.Жашылчаларда,жер-жемиш- терде биздин организмге эн керектүү болгон витаминдер өтө көп. Аларды бышырганда витаминдердин сапаты бузулат.

Тиш оорунун алдын алуу Тамак ооздо канча көп майдаланса,ошончо тез синет.Тиш ооруган учурда тамак жакшы майдаланбай даяр болбой калат.Тишке абдан зыян келтирүүчү 3 фактор бар.1-тамеки чегүү,2-катуу нерселерди жангак,бадамдарды тиш менен талкалоо,3-ысык жана муздак суюк-туктарды биринин артынан бирин ичүү.Бул учурда тиштин эмалы бузулуп,тешилип жарака пайда болуп тиштин ичине бөтөн заттар кире баштайт.Бул учурда тишти сезгенип оорутат.Ошон үчүн тиштин эрежесин сактоо керек.Күнүгө 2 маал тиш пастасы менен тазалап, щетканы ар дайым самындап жууп, ысык суу менен чайкоо керек.

Ичеги-ашказан оорулары Жакшы бышпаган,тазаланбаган тамакты жегенде адам ооруп калышы мүмкүн.Мөөнөтү өтүп кеткен колбаса,консерва,козу карындарды жана көпкө туруп калган этти жеген учурда адам ууланат.Уулануунун бирин чи белгиси:ичи ооруйт,кусат ичи өтөт,башы айланып эстен танышы да мүмкүн.Ууланган адамга бир нече литр суу берип,ашказандан тамак- ты чыгарып,тазалоо керек.Мындай учурда бузулган тамактан пайда болгон уу канга өтпөйт.Эгерде уу канга өтсө адам уулануудан өлүмгө да дуушар болот.

• Эл арасына жугуштуу ичеги-ашказан ооруларга дизентерия,кара тумоо,холера,ич келте оорулары кирет.Бул оору менен ооруган адамды өзүнчө бөлүп,идиштерин,буюмдарын дезинфекциялоо керек.Оорулуу адамды дароо ооруканага жаткырып,дарылатуу керек.Ичеги-ашказан ооруларын мите курттар пайда кылат.Адам тазаланбаган тамак-ашты жегенде,көпкө туруп калган,чала куурул- ган этти,балыкты пайдаланганда,ит мышык менен жакын болгон учурда ичеги-ашказан оорулары пайда болот.Ошондуктан бул ооруну жуктурбаш үчүн өздүк гигиенаны таза сактап,ден соолукту чындашыбыз керек.

• Бышыктоо

Эмне үчүн тамакты таза бышырып пайдаланышыбыз керек?

Адамга мите курттар кантип жугат?

Гигиена деп эмнени айтабыз?

Мите курттар жөнүндө кайсы илим окутат?

Үйгө тапшырма:№52 окуп кенири маалымат алабыз.