Стихи по обычаям башкирского народа

Элек яугирҙәр араһында бәхәс сығып, кем хаҡ, кем нахаҡ һөйләгәнен асыҡлап булмаһа, уларҙы уҡ хөкөмөнә сығарғандар. Тәүҙә нисә кәррә атышырға һүҙ ҡуйышылған. Дәғүәләшеүселәрҙе ике түбәгә ҡара-ҡаршы баҫтырғандар ҙа, янға уҡтар һалынғас, хөкөмсө ҡул һелтәй – уҡтар бер юлы атыла. Кемгә уҡ тейә, шуның һүҙе нахаҡ булған тип иҫәпләнә

(“Башҡорт халыҡ ижады. Йола фольклоры”, I том, 278-се бит). 

В давние времена, когда ссорились воины между собой и нельзя было определить, кто прав, а кто нет, их выводили на суд стрелы. Сначала договаривались о количестве попыток. Спорщиков выводили на вершины гор, стоящих друг напротив друга. Когда натянута тетива лука, судья машет рукой. Стрелы одновременно должны выстрелить. В кого попадет стрела, тот считается неправым. 
“Устное народное творчество”. Обрядовый фольклор. Том 1, с. 278.

Ради языка 

Беда, коли батыры в ссоре, 

В роду башкирском это - горе. 

Меж двух вершин крутой скалы 

Назначен будет Суд Стрелы. 

Друг против друга - два врага, 

Расправят, как орлы, крыла, 

Натянут тетеву у лука, - 

И в миг стрела смертельным звуком 

В мишень живую полетит. 

Кто прав, кто нет: стрела решит. 

А правый точно попадёт – 

Обидчик в пропасть упадёт… 

Обряд тот древний помогал: 

От ссор напрасных избавлял. 

С тех пор уже прошли века…

 Судьбу родного языка – 

Башкирского, должны решить

 И для потомков сохранить.

 Мы встанем на крутой вершине, 

Чтоб защитить язык щитом, 

И дух народа мы поднимем, 

И стрелы вспять мы перевернём! 

ТЕЛ ХАҠЫНА

Менеп баҫҡан уҡ хөкөмө

Ике түбә араһына.

Дусар булмаҫ хаҡ булғаны

Ҡаты үлем язаһына.

Йән сәбенә оса уҡтар

Бер үк мәлдә керештәрҙән.

Ошо йола ярҙамында

Арынғандар бәхәстәрҙән.

Ҡыл өҫтөндә ҡалһа телем:

Йәшәрме ул, ҡорормо, тип.

Тел һаҡларға ҡалҡан булып,

Текә үрҙә торорбоҙ беҙ,

Ҡаршы уҡты борорбоҙ беҙ!!!

Зухра Утягулова