Салгын уонна кинини харыcтааһын

Уруок этаптара

Бириэмэтэ

ФормируемыеУУД

Учуутал дьарыга

Үөрэнээччи дьарыга

I. Тэрээһин чааһа

1 мин.

Үтүө күнүнэн оҕолоор. Мин аатым Светлана Александровна. Мин бүгүн эһиэхэ тулалыыр эйгэ уруогун ыытыаҕым. Бүгүҥҥү уруокпут олус интэриэһинэй буолуо диэн эрэнэбин.Олоруҥ.

Үлэлиир миэстэлэрин, уруокка бэлэмнэнэллэр.

К: үөрэххэ бэлэмнэнии.

II.Проблема туруоруу.

2 мин.

Учуутал полиэтиленовый пакеты көрдөрөр.

-Оҕолор бу пакеты көрүҥ эрэ. Кини хайдаҕый?

Учуутал пакекка салгыны хаайар уонна баайар.

- пакет хайдах буолла?

-оннук, маладьыастар.

-Тоҕо пакет уларыйда?

Буот, пакет иһигэр салгын баар буолла.

Уруокка киирэллэр. Учууталы кытта сэһэргэһэргэ бэлэмнэнэллэр.

- Кураанах, сымнаҕас, (оҕолор бэйэлэрин санааларын этэллэр)

- Шарик буолла, үллэн хаалла, кытаанах буолла...

-Салгын киирдэ, салгыны хаайдыбыт.

Р:Оҕолору кытта, үөрэнээччилэри кытта бодоруһуу.

III. Уруок сыалын уонна соругун туруоруу

3 мин.

- Ол аата биьиги бугунну уруокпут темата, туох диэн буолуой?

(На экране появляется тема урока «Салгын уонна кинини харыстааьын.») Слайд 1

-Оҕолор эьиги салгын туьунан тугу билэгитий?

Наһаа да элбэҕи билэр эбиккит ди оҕолор!

-Наьаа элбэ5и билэр эбиккит ди оголор. Бугунну уруокпутугар биьиги салгын туьунан ессе элбэ5и билиэхпит.

-Ону ситиһэрбитигэр бу курдук соруктары туруорунуохпут:(слайд2)

1. Салгын састаабын билии.Биһиги тыынар салгыммытыгар туох баарын билиэхпит. Салгын састааба.

2. Опыт көмөтүнэн салгын свойствотын билиэхпит. Опыт.

3. Салгыммытын туох киртитэрин уонна хайдах кинини харыстыыры билиэхпит. Охрана.

сөбүлэһэҕит?

Салгын .

Тымныы, итии, тыал буолар.

Уруок соругун таһаараллар.

-сөбүлэһэбит.

П: Бэйэ толкуйун тиэрдии .Санааны сатаан этии. Түмүк оҥоро үөрэнии.

IV. Саҥа теманы арыйыы.

3мин

- Оҕолор, эһиги биһиги тулабытыгар салгын баарын хайдах дакаастыаххытын сөбүй?

-Ытыскытын сэрэнэн үрэн көрүҥ эрэ.

Туох кэлэрий? (бу салгын үрэр)

-Чэйиҥ эрэ, биһиги билигин экраҥҥа кылгас киинэ көрдүөхпүт. Өйдөөн, болҕойон олорон көрөөрүҥ эрэ.

(Салгын туһунан салгын көстөр.

- Атмосфера диэн туох эбитий?

- Салгыҥҥа туох баар эбитий

Оҕолор учуутал ыйытыытыгар эппиэт биэрэллэр.

(оҕолор эппиэттэрэ)

Сорудаҕы толороллор.

-салгын слойа.

П: Бэйэлэрин санааларын этии. Анализтаан, тэҥнээн көрүү.

V. Бөлөҕүнэн үлэ.

9мин

- Оҕолор, бу этиллиилэри билигин биһиги бөлөҕүнэн үлэ көмөтүнэн дакаастыахпыт. Уруок саҕаланыыта мин эһиэхэ араас өҥнөөх браслеттары кэтэрдибитим. (Кыһыл, халлаан күөх, от күөх) Чтобы справиться с поставленными задачами, мы сегодня поработаем группах и будем выполнять задания своих станций по цветам.

- Бастакы бөлөхтөр, эһиги хайдах өҥнөөххүтүй?

Станцияҕыт аатын ааҕыҥ эрэ. Ол аата, эһиги бу станцияҕа араас информацияны көрдөөн булар ученайдар буолаҕыт.

Иккис бөлөхтөр?Эһиги опыт көмөтүнэн салгыны чинчийэн көрүөххүт.

Үһүс бөлөхтөр?

(Экологтар диэн кимнээҕин билэҕит да?)

-Буот, ол аата бу станцияҕа эһиги сири салгыны ыраастыырга үлэлэһиэххит.

Учуутал үлэ хардыытын билиһиннэрэр.

-Оҕолор, эһиги бары ученай-теоретик буолуоххутун баҕараҕыт? Чинчийээччи, эколог?

Тогда ребята, когда вы закончите свое задание, будете меняться станциями только по хлопку. Когда закончите сидите и ждите хлопка. И выбираете задание только своего цвета. Договорились?

1 группа.

2 группа.

Ученики сидят в 3 группах.

Теоретиктарбыт. Кыһыл өҥнөөхпүт.

Исследователлэрбит. Халлаан күөх өҥнөөхпүт.

Экологтарбыт, от күөхтэрбит.

Сири ыраастыыллар.

-да

-сөп

-баҕарабыт.

Работа с текстом. Группа 1.выбирает текст, читает и отвечает на вопросы.

2. Определяют состав воздуха.(Или азот или кислород или углекислый газ.)

- Проводят опыт.

К: Оҕо бэйэтин санаатын дакаастыыр.

Түмүк. . 4мин

-Оччоҕуна оҕолор, билигин миэстэбитин атастаһа сылдьан үлэлиэхпит сөп?

- Үлэҕитин бүтэрдэххитинэ күн эргииринэн, мин ытыһым тыаһаатаҕына биирдэ көһөҕүт сөп?

Үлэ саҕаланар, учуутал оҕолор үлэлэрин хардыытын көрөр.

Бөлөҕүнэн үлэлэрин тахсан көмүскүүллэригэр усулуобуйа оҥорор.

- Бары бөлөхтөр үлэлээн бүппүккүт Чэрэ итиэннэ хамаандаҕытыттан биирдии оҕо тахсан ыалдьыттарбытыгар бөлөҕүнэн тугу үлэллбиккитин тахсан кэпсиэххит..

- оччоҕуна оҕолор, салгыммыт ыраас буоларын туһугар эһиги тугу гыныа этигитий?

-маладьыастар оҕолор, наһаа бэртик үлэлээбиккит.

-Ол аата биһиги салгыммыт ырааһа биһигиттэн бэйэбититтэн тутулуктаах эбит.

Опыт №1. Способ обнаружения воздуха, воздух невидим Цель: Доказать, что банка не пустая, в ней находится невидимый воздух. Оборудование: 1. Пустая стеклянная банка 1,0 литр. 2. Бумажные салфетки – 2 штуки. 3. Маленький кусочек пластилина. 4. Кастрюля с водой. Опыт: Попробуем опустить в кастрюлю с водой бумажную салфетку. Конечно, она намокла. А теперь при помощи пластилина закрепим точно такую же салфетку внутри банки на дне. Перевернем банку отверстием вниз и аккуратно опустим в кастрюлю с водой на самое дно. Вода полностью закрыла банку. Аккуратно вынимаем ее из воды. Почему же салфетка осталась сухой? Потому что в ней воздух, он не пускает воду. Это можно увидеть. Опять таким же образом опускаем банку на дно кастрюли и медленно наклоняем ее. Воздух вылетает из банки пузырем. Вывод: Банка только кажется пустой, на самом деле – в ней воздух. Воздух невидимый.

Опыт№2 Запах воздуха

Цель: выявить, имеет ли воздух какой-либо запах Предложить детям вдохнуть носом воздух. Затем нужно взять лимон, чеснок, кофе и предложить ребятам поочерёдно попробовать почувствовать запахи, которые распространяются по помещению. Вывод: чистый воздух не имеет собственного запаха, но может запахи передавать.

Опыт № 3. Плавающий апельсин. Цель: Доказать, что в кожуре апельсина есть воздух. Оборудование: 1. 2 апельсина. 2. Большая миска с водой. Опыт: Один апельсин положим в миску с водой. Он будет плавать. И даже, если очень постараться, утопить его не удастся. Очистим второй апельсин и положим его в воду. Апельсин утонул! Как же так? Два одинаковых апельсина, но один утонул, а второй плавает! Почему? В апельсиновой кожуре есть много пузырьков воздуха. Они выталкивают апельсин на поверхность воды. Без кожуры апельсин тонет, потому что тяжелее воды, которую вытесняет. Вывод: Апельсин не тонет в воде, потому что в его кожуре есть воздух и он удерживает его на поверхности воды.

Ребуһу таайан, салгыны туох киртитэрин таайаллар, ойуутун сыһыараллар.

1гр. Транспорт

2гр. Пожар

3гр. Завод

Бөлөҕүнэн үлэлэрин тахсан көмүскүүллэр.

1группа- 1 оҕо тахсан салгын састаабын туһунан кэпсиир. Экраҥҥа тахсан гаас бырыһыанын кэпсиир.

2 группа – Салгын свойстволарын тахсан кэпсиир.

3 группа- солгыны туох киртитэрин кэпсиир.

Оҕолор эппиэттэрэ.

VI. Физминутка.

5мин

-Оҕолоор, бэҕэһээ кылааспытыгар эһиги суоххутугар почтальон кэлэ сылдьыбыта.Кини тугу аҕалбыта буолуой?

-ханнык куораттан кэлбитэ буолуой?

-Кимтэн.

-кимиэхэ ыыппыттарый

-Сурукпутун арыйыахха..

- «Не хватает свежего воздуха! Нечем дышать! Полчища автомобилей заполнили улицы, обрушили на нас свои выхлопные газы. А ещё дымят бесконечно заводы. Мы задыхаемся от ужасного дыма, едкой гари, ядовитой копоти. Что нам делать? Как быть? Помогите!!!».

- Туох диэбиттэрий?

- Туохтар киртийбитий?

Кирдээх айылҕа хартыыната көстөр.

Ыраас айылҕа тахсар.

- Ураааа,Грязный куорат олохтоохторун сирэ, салгына ырааһырда, биһиги кинилэргэ көмөлөстүбүт!

Түмүк: Эһиги эмиэ оҕолор уулуссаҕа буоллун, дьиэҕит таһыгар, ойуурга, ууга бөххүтүн ыраастыы сылдьар буолуҥ.

- Cурук аҕалбыта буолуо.

-г.Грязный

Үһүс кылаас оҕолоруттан

биһиэхэ

- көмө көрдөөбөөбүттэр

- Араас заводтар, массыына буруолара салгыннарын киртиппиттэр

Оҕолор биирдиилээн туох сири киртиппитин кэпсии кэпсии сотон иһэллэр.

VII.Уруок түмүгэ.

3мин

Тест.

- Биһиги салгыны чинчийэн көрдүбүт,, туохтан киртийэрин састаабын биллибит. Билигин биһиги үдэбитин чиҥэтэ таарыйа тест оҥоруохпут.

_маладьыастар бары олус үчүгэйдик үлэлээбиккит. Ким биир сыыһалаах, дьиэҕитигэр өссө үчүгэйдик ааҕаарыҥ, интернеттэн көрөөрүҥ.

Уонна дьиэҕитигэр, салгын туьунан хоьоон эбэтэр кэпсээн суруйан аҕалаарыҥ.

Оҕолор салгын туһунан вариант таҕыстаҕына +- бэлиэни көрдөрөллөр.

-

- Дома читаем книги…..

VIII.. Рефлексия

5 мин.

Оҕолор, бу этиллиилэри ситэриҥ эрэ...

Мин бу уруокка сөбүлээтим ...

Мин ыарырҕаттым ... ...

Было легко …

Оҕолор, бүгүҥҥү сыалбытын ситистибит да?

Бүггүҥҥү уруокпут чинчийээччилэрэ, экологтара, теоретиктара олус үчүгэйдик үлэлээтигит. Ол иһин мин эһиэхэ кыра бэлэхтээхпин.

Уруоктарын түмүктүүллэрю

Бэйэ үлэтин сыаналаныы.

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-

+

-