Психолог Арай самопознание

Просмотр содержимого документа
«-1982129678 (1)»

«Бекітемін»

№3 мектеп-лицей директоры:

__________М.Н.Абдыкаликова

Мектептегі бақылау арқылы оқушының темперамент типін анықтау

Сынып жетекшіге!

Мектептегі бақылау арқылы оқушының темперамент типін анықтау

Нұсқау: Парақтың келесі бетінде берілген таблицаға сыныптағы барлық оқушының аты-жөндерін толық тіркей отыра, және берілген сұрақтар бойынша «+», «-» таңбасын қойып отырады;

1. Тез іс-әрекет жасау қажет кезінде өзін қалай ұстайды?

а) Жұмысқа тез кірісіп кетеді;

б) Үлкен қызығушылықпен іске кіріседі;

в) Артық сөзсіз іске сабырмен кіріседі;

г) Өзіне сенімсіз іс-әрекет жасайды;

2. Мұғалімнің ескертпелерін қалай қабылдайды?

а) Енді қайталанбайды деп уәде береді де, қайтадан қайталайды.

б) Оған айтылған ескерпелерге қарсы шығады;

в) Сабырмен тыңдайды және қабылдайды;

г) Үндемей, бірақ өкпелеп тұрады;

3. Өзінің мазасын кетіретін жағдайларды достарымен талқылауда қалай әңгімелеседі?

а) Өзгелердің пікірін тыңдап, тез, қызуқанды айтады;

б) Өзгелердің пікірін тыңдамай, тез айтады;

в) Жәй, сабырмен, бірақ өзіне сенімді түрде жеткізеді;

г) Үлкен қобалжу мен сенімсіздікпен айтады;

4. Бақылау жұмыстарын аяқтамауға үлгере алмай, бірақ оны тапсыру керек болған жағдайда, немесе бақылау жұмысын тапсырып, одан қателіктер шыққан жағдайда өзін қалай ұстайды?

а) болған жағдайды жеңіл қабылдайды;

б) Бітіруге асығады, табылған қателіктерді айтса қарсылық білдіреді;

в) сабырмен шешеді, мұғалім жұмысты өзі жинап алмайынша, үнсіз орындап отыра береді;

г) жұмысты тапсырманың дұрыстығына күмәнмен қарап, сенімсіздік танытып береді;

5. Қиын тапсырмаларды шешу кезінде бірден шешімі табылмай жатқан сәттерде өзін қалай ұстайды?

а) Жұмысты тастай салып, кейін қайта жалғастырады;

б) Тапсырманы беріліп орындап отырады, бірақ кейбір кезде өзінің қарсылығын білдіріп қояды;

в) Жұмысқа бірден кірісіп кетпей, ашуланып отырады;

г) Сенімсіздік білдіріп, сасып қалады;

6. Үйіне асығып қайтайын деп тұрған сәтте мұғалім немесе сыныптың топ басшысы кейбір мәселеге байланысты кідіре тұруларын сұраған жағдайда өзін қалай ұстайды?

а) Тез келісе кетеді;

б) Қарсылық білдіреді; (возмущается)

в) Бірде бір сөз айтпастан қалады;

г) Сенімсіздік таныта отырып қалады;

7. Өзіне таныс емес жағдайда өзін қалай ұстайды?

а) Белсенділік танытып, түсінуге тырысып, тез шешім қабылдауға тырысады;

б)Бір ғана бағыт бойынша қызығушылық танытып, осының салдарынан толық мағлұмат ала алмай

қалады, бірақ шешімді жылдам қабылдайды;

в) Болып жатқан жағдайды сабырмен қарап, шешім қабылдауға да асықпайды;

г) Шешімді сенімсіз түрде қабылдап, жағдайға онша мән бермейді;

Жоспардың әрбір пунктінің реакцияларына темперамент типтері сәйкес келеді.

А) Сангвиник

Ә) Холерик

Б) Флегматик

В) Мелонхолик

Мәліметтерді өңдеу. Қатардағы пункттерге сәйкес «+» белгілерінің саны есептеледі. «+» белгісінің ең көп саны көрсетілген пункт зерттелушінің темпераменті. «Таза» темпераменттердің кездестпейтіндігіне байланысты, осы схеама бойынша зерттелушінің белгілі бір дәрежесіне тән басқа темпераменттердің белгілерін анықтауға болады.

Сыныптың темперамент типін анықтау Сынып жетекші ______________________

№	Оқушының аты-жөні	1 сұрақ				2 сұрақ				3 сұрақ				4 сұрақ				5 сұрақ				6 сұрақ				7 сұрақ
№	Оқушының аты-жөні	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34

Просмотр содержимого документа
«-1982129678»

«Бекітемін»

№3 мектеп-лицей директоры:

__________М.Н.Абдыкаликова

Мектептегі бақылау арқылы оқушының темперамент типін анықтау

Сынып жетекшіге!

Мектептегі бақылау арқылы оқушының темперамент типін анықтау

Нұсқау: Парақтың келесі бетінде берілген таблицаға сыныптағы барлық оқушының аты-жөндерін толық тіркей отыра, және берілген сұрақтар бойынша «+», «-» таңбасын қойып отырады;

1. Тез іс-әрекет жасау қажет кезінде өзін қалай ұстайды?

а) Жұмысқа тез кірісіп кетеді;

б) Үлкен қызығушылықпен іске кіріседі;

в) Артық сөзсіз іске сабырмен кіріседі;

г) Өзіне сенімсіз іс-әрекет жасайды;

2. Мұғалімнің ескертпелерін қалай қабылдайды?

а) Енді қайталанбайды деп уәде береді де, қайтадан қайталайды.

б) Оған айтылған ескерпелерге қарсы шығады;

в) Сабырмен тыңдайды және қабылдайды;

г) Үндемей, бірақ өкпелеп тұрады;

3. Өзінің мазасын кетіретін жағдайларды достарымен талқылауда қалай әңгімелеседі?

а) Өзгелердің пікірін тыңдап, тез, қызуқанды айтады;

б) Өзгелердің пікірін тыңдамай, тез айтады;

в) Жәй, сабырмен, бірақ өзіне сенімді түрде жеткізеді;

г) Үлкен қобалжу мен сенімсіздікпен айтады;

4. Бақылау жұмыстарын аяқтамауға үлгере алмай, бірақ оны тапсыру керек болған жағдайда, немесе бақылау жұмысын тапсырып, одан қателіктер шыққан жағдайда өзін қалай ұстайды?

а) болған жағдайды жеңіл қабылдайды;

б) Бітіруге асығады, табылған қателіктерді айтса қарсылық білдіреді;

в) сабырмен шешеді, мұғалім жұмысты өзі жинап алмайынша, үнсіз орындап отыра береді;

г) жұмысты тапсырманың дұрыстығына күмәнмен қарап, сенімсіздік танытып береді;

5. Қиын тапсырмаларды шешу кезінде бірден шешімі табылмай жатқан сәттерде өзін қалай ұстайды?

а) Жұмысты тастай салып, кейін қайта жалғастырады;

б) Тапсырманы беріліп орындап отырады, бірақ кейбір кезде өзінің қарсылығын білдіріп қояды;

в) Жұмысқа бірден кірісіп кетпей, ашуланып отырады;

г) Сенімсіздік білдіріп, сасып қалады;

6. Үйіне асығып қайтайын деп тұрған сәтте мұғалім немесе сыныптың топ басшысы кейбір мәселеге байланысты кідіре тұруларын сұраған жағдайда өзін қалай ұстайды?

а) Тез келісе кетеді;

б) Қарсылық білдіреді; (возмущается)

в) Бірде бір сөз айтпастан қалады;

г) Сенімсіздік таныта отырып қалады;

7. Өзіне таныс емес жағдайда өзін қалай ұстайды?

а) Белсенділік танытып, түсінуге тырысып, тез шешім қабылдауға тырысады;

б)Бір ғана бағыт бойынша қызығушылық танытып, осының салдарынан толық мағлұмат ала алмай

қалады, бірақ шешімді жылдам қабылдайды;

в) Болып жатқан жағдайды сабырмен қарап, шешім қабылдауға да асықпайды;

г) Шешімді сенімсіз түрде қабылдап, жағдайға онша мән бермейді;

Жоспардың әрбір пунктінің реакцияларына темперамент типтері сәйкес келеді.

А) Сангвиник

Ә) Холерик

Б) Флегматик

В) Мелонхолик

Мәліметтерді өңдеу. Қатардағы пункттерге сәйкес «+» белгілерінің саны есептеледі. «+» белгісінің ең көп саны көрсетілген пункт зерттелушінің темпераменті. «Таза» темпераменттердің кездестпейтіндігіне байланысты, осы схеама бойынша зерттелушінің белгілі бір дәрежесіне тән басқа темпераменттердің белгілерін анықтауға болады.

Сыныптың темперамент типін анықтау Сынып жетекші ______________________

№	Оқушының аты-жөні	1 сұрақ				2 сұрақ				3 сұрақ				4 сұрақ				5 сұрақ				6 сұрақ				7 сұрақ
№	Оқушының аты-жөні	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г	а	б	в	г
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34

Просмотр содержимого документа
«-1046669108»

ҚҰРМЕТТІ ҰСТАЗДАР!

Республикалық ғылыми-әдістемелік «Мектеп ұстаздарының әлемі» журналында өздеріңіздің мақалаларыңызды, ашық сабақтарыңызды, кәсіби шығармашылық жұмыстарыңызды, тәрбие сағаттарыңызды, оқушылардың шығармашылық жұмыстарын жариялауға мүмкіндік барлығын хабарлайды.

Материал 3 беттен аспайтын А4 көлеміндегі электрондық форматта қабылданады. + Құрмет грамотасы беріледі.

Жұмыстарды журналға жариялау жарнасы - 4500 теңге.

(Сіз жіберген жұмыс бір апта көлемінде жарық көреді)

Сонымен қатар «Мектеп ұстаздарының әлемі» республикалық педагогикалық журналы Сіздерді басылымның WWW.USTAZDAR-ALEMI.KZ сайтына шақырады. Сайтта кез-келген материал (мақала, сабақ, ашық сабақ, баяндама, әдістемелер, оқушылар шығармашылығы, сайыстар т.б.) жариялап сертификат + құрмет грамотасын алу мүмкіндігі бар.

Жұмыстарды сайтта жариялау жарнасы - 1000 теңге.

(Сіз жіберген жұмыс бір күн көлемінде жарық көреді)

Жарна төменде көрсетілген есепшотқа:

«Халық Банкі» АҚ төлем картасы

ДСК 6762 0035 1361 8446

ЖСН 790506401434

Кайрова Самал Амантаевна

(Банк комиссиясын қосып төлейсіз)

Немесе төменде көрсетілген киви әмиянына аударылсын:

8 701 479 79 39

Хабарласыңыз: 8 701 479 79 39

Құрылған материал және төлемі жөніндегі түбіртек мына электронды мекен жайға жіберілсін: admin@ustazdar-alemi.kz

(Мақала, ашық сабақ мазмұны үшін жауапкершілік авторға жүктеледі)

УВАЖАЕМЫЕ ПЕДАГОГИ!

Республиканский научно-педагогический журнал «Мектеп ұстаздарының әлемі» информирует о том, что у вас есть возможность опубликовать свои статьи, открытые уроки, профессиональные творческие работы, воспитательные часы, творческие работы учащихся в нашем издании. Страницы материалов должны быть выполнены в электронном формате А4 в пределах 3-х страниц.

Взнос для публикации в журнале – 4500 тг.

(Ваш материал будет опубликован в течение 1 недели)

Помимо этого, Республиканский научно-педагогический журнал «Мектеп ұстаздарының әлемі» приглашает на сайт издания WWW.USTAZDAR-ALEMI.KZ. На сайте публикуются все виды работ педагога (статья, урок, открытый урок, доклад, методики, детское творчество, конкурсы и т.д.). На опубликованный материал оформляется Сертификат о публикации + Почетная грамота.

Взнос для публикации на сайте – 1000 тг.

(Присланный вами материал публикуется в течение одного дня)

Взнос принимается на указанный счет:

Платежная карта АО «Халык Банк»

ИИК 6762 0035 1361 8446

ИИН 790506401434

Кайрова Самал Амантаевна

(При оплате учитывайте банковскую комиссию)

Или отправьте на киви-кошелек:

+7 701 479 7939

Звоните: +7 701 479 7939

Ваш материал и копию квитанции об оплате пришлите на электронную почту: admin@ustazdar-alemi.kz

(Ответственность за содержание статей, открытых уроков возлагается на автора)

Просмотр содержимого документа
«-109175226»

«Бекітемін»

№3 мектеп-лицей директоры:

________М.Н.Абдыкаликова

«Социометрия» әдістемесі

Бұл әдіс сынып ұжымының өзара қарым-қатынасын зерттей отыра, оқушылардың жалпыға танымал немесе танымал еместігін, сонымен қатар сыныптағы шағын топтардың барын анықтауға болады. Бұл әдіс бойынша оқушылар арасында белсенділер кім, оқшауланған оқушы бар ма, ұлдар мен қыздардың қарым-қатынасы қандай дәрежеде, сыныпта өзара көмекті қалай ұйымдастыруға болатынын анықталады.

Социометрия әдісі бойынша эксперимент жүргізуге болады. Сынып оқушыларына бір парақ қағаз таратылады. Әр оқушы өзінің аты-жөнін, одан кейін өз сыныптастарыңның ішінде кіммен бірге жұмыс істегің келеді деген сұрақтарға жауап береді.

Мектепке қабылдауда бала топтық немесе жеке тестілеуден өтуі мүмкін. Топтық тестілеу нәтижелері әрқашанда шамамане алынған, болжамды сипатта болады.

Әр оқушыға төмендегідей парақша таратылады.

«Социометрия» әдістемесі

Нұсқау: Сыныптағы оқушылардың ішінен төменде берілген сұрақтардың ішіне оқушының толық аты-жөнін жаз.

Кіммен бір партада отырғың келеді?

1.________________________________________

2.________________________________________

3.________________________________________

Кіммен бір партада отырғың келмейді?

1.________________________________________

2.________________________________________

3.________________________________________

Просмотр содержимого документа
«-1982129678 (1) (копия 1)»

«Бекітемін»

№3 мектеп-лицей директоры:

__________М.Н.Абдыкаликова

Мектептегі бақылау арқылы оқушының темперамент типін анықтау

Сынып жетекшіге!

Мектептегі бақылау арқылы оқушының темперамент типін анықтау

Нұсқау: Парақтың келесі бетінде берілген таблицаға сыныптағы барлық оқушының аты-жөндерін толық тіркей отыра, және берілген сұрақтар бойынша «+», «-» таңбасын қойып отырады;

1. Тез іс-әрекет жасау қажет кезінде өзін қалай ұстайды?

а) Жұмысқа тез кірісіп кетеді;

б) Үлкен қызығушылықпен іске кіріседі;

в) Артық сөзсіз іске сабырмен кіріседі;

г) Өзіне сенімсіз іс-әрекет жасайды;

2. Мұғалімнің ескертпелерін қалай қабылдайды?

а) Енді қайталанбайды деп уәде береді де, қайтадан қайталайды.

б) Оған айтылған ескерпелерге қарсы шығады;

в) Сабырмен тыңдайды және қабылдайды;

г) Үндемей, бірақ өкпелеп тұрады;

3. Өзінің мазасын кетіретін жағдайларды достарымен талқылауда қалай әңгімелеседі?

а) Өзгелердің пікірін тыңдап, тез, қызуқанды айтады;

б) Өзгелердің пікірін тыңдамай, тез айтады;

в) Жәй, сабырмен, бірақ өзіне сенімді түрде жеткізеді;

г) Үлкен қобалжу мен сенімсіздікпен айтады;

4. Бақылау жұмыстарын аяқтамауға үлгере алмай, бірақ оны тапсыру керек болған жағдайда, немесе бақылау жұмысын тапсырып, одан қателіктер шыққан жағдайда өзін қалай ұстайды?

а) болған жағдайды жеңіл қабылдайды;

б) Бітіруге асығады, табылған қателіктерді айтса қарсылық білдіреді;

в) сабырмен шешеді, мұғалім жұмысты өзі жинап алмайынша, үнсіз орындап отыра береді;

г) жұмысты тапсырманың дұрыстығына күмәнмен қарап, сенімсіздік танытып береді;

5. Қиын тапсырмаларды шешу кезінде бірден шешімі табылмай жатқан сәттерде өзін қалай ұстайды?

а) Жұмысты тастай салып, кейін қайта жалғастырады;

б) Тапсырманы беріліп орындап отырады, бірақ кейбір кезде өзінің қарсылығын білдіріп қояды;

в) Жұмысқа бірден кірісіп кетпей, ашуланып отырады;

г) Сенімсіздік білдіріп, сасып қалады;

6. Үйіне асығып қайтайын деп тұрған сәтте мұғалім немесе сыныптың топ басшысы кейбір мәселеге байланысты кідіре тұруларын сұраған жағдайда өзін қалай ұстайды?

а) Тез келісе кетеді;

б) Қарсылық білдіреді; (возмущается)

в) Бірде бір сөз айтпастан қалады;

г) Сенімсіздік таныта отырып қалады;

7. Өзіне таныс емес жағдайда өзін қалай ұстайды?

а) Белсенділік танытып, түсінуге тырысып, тез шешім қабылдауға тырысады;

б)Бір ғана бағыт бойынша қызығушылық танытып, осының салдарынан толық мағлұмат ала алмай

қалады, бірақ шешімді жылдам қабылдайды;

в) Болып жатқан жағдайды сабырмен қарап, шешім қабылдауға да асықпайды;

г) Шешімді сенімсіз түрде қабылдап, жағдайға онша мән бермейді;

Жоспардың әрбір пунктінің реакцияларына темперамент типтері сәйкес келеді.

А) Сангвиник

Ә) Холерик

Б) Флегматик

В) Мелонхолик

Мәліметтерді өңдеу. Қатардағы пункттерге сәйкес «+» белгілерінің саны есептеледі. «+» белгісінің ең көп саны көрсетілген пункт зерттелушінің темпераменті. «Таза» темпераменттердің кездестпейтіндігіне байланысты, осы схеама бойынша зерттелушінің белгілі бір дәрежесіне тән басқа темпераменттердің белгілерін анықтауға болады.

Сыныптың темперамент типін анықтау Сынып жетекші ______________________

№	Оқушының аты-жөні	1 сұрақ					2 сұрақ					3 сұрақ					4 сұрақ					5 сұрақ					6 сұрақ					7 сұрақ
№	Оқушының аты-жөні	а	б	в	г	а		б	в	г	а		б	в	г	а		б	в	г	а		б	в	г	а		б	в	г	а		б	в	г
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34

Просмотр содержимого документа
«-2127681412»

Тренинг: «Мен жаңашыл мұғаліммін»

Мақсаты: Мұғалімдердің эмоциналды көңіл-күйлерін көтеру арқылы білім берудің мазмұның жаңарту жағдайында педагогикалық –психологиялық қолдау көрсету, өзіне деген сенімділіктерін арттыру.

Психолог сөзі: Құрметті мектеп мұғалімдері! Сіздерді Ұстаздар күнімен құттықтай отырып, бүгін сіздермен «Білім берудің мазмұнын жаңарту жағдайында білім беру мен тәрбие үрдісін педагогикалық-психологиялық қолдау» шығармашылық тақырыбыма сай білім саласында жаңартылған білім беру мазмұнына көшуге байланысты тренинг өткізгелі отырмын. Бұл тренингтен сіздер өздеріңізге көп ақпараттармен қатар өз жұмыстарыңызға шабыт алады деп ойлаймын.

Қазіргі заман талабына сай латын әліпбиіне көшуді қолға алып жатқандықтан және мұғалім жан-жақты өзін дамытып отырғанда ғана үлкен жетістікке жететінін ескере отырып, бүгінгі тренингте бір-бірімізбен жапон әліпбиімен танысамыз.

1.Танысу: Жапон әліппесі бойынша танысу

А – ка З – з П – но Ц – ми Б – зу

И – ки Р – ши Ч – кэ В – ру К – мэ

С – ари Ш,Щ – хи Г - жи Л – та Т – чи

Ь,Ъ,Ы – зук Д – тэ М – рин У – до

Э – мэй Е – ку Н – то Ф – лу Ю – фу

Ж – су О – мо Х – ри Я – на

Мысалы: Назгүл-Токазжидота.

Әр мұғалім осылай өз аттарын жапон тілінде жазып танысады.

2. Жаттығу «Қар қиыршықтары»

Нұсқау: Ақ қағазды алып ортасынан бүктейміз де, оң бұрышын жыртып аламыз.Тағы да бүктейміз де оң жақ бұрышын жыртып аламыз.Осылайша мүмкіндігінше жалғастырамыз. Енді барлығымыз өзіміздің қар қиыршықтарымызды ашып қараймыз.

Психолог сөзі: Байқап қарасаңыздар, әрқайсысыңыздың қар қиыршығыңыз әртүрлі болып шықты. Бұл дегеніміз айтылған тапсырма бірдей болғанымен, әр адамның қабылдауы әртүрлі. Сондықтан да қазіргі жаңартылған білім беру мазмұнына көшуде әр мұғалімнің ойы, пікірі көзқарасы әртүрлі. Сіздер өздеріңіз алған білімге толық қанағаттанып, әрқайсысыңыз өз алған білімдеріңізбен жұмыс жасап, өздеріңізге толық сенген адам ғана жеңіске жететінін ұмытпаңыздар.

3-тапсырма «Формативті және суммативті бағалау»

Жаңартылған білім беру мазмұны бойынша оқушыларды бағалауда да өзгерістер болып жатыр. Енді сол бағалаулар арқылы біз өзімізді формативті және суммативті бағалау бойынша бағалайықшы.

Формативті бағалау бұл күнделікті бағалаудеп аталады.Яғни біз өзімізді 3 күн бойы қалай бағаладық? Соған жауап берелікші.

1 күн - Әйел

2 күн - Ана

3 күн - Мұғалім дәл қазір өзімізді өзіміз бағалап айтайық.

Формативті бағалау арқылы бағаладық.

Енді өзімізді суммативті бағалайық.

1 айдан кейін Мен қандай боламын?

4-тапсырма «Блум таксономиясы бойынша бұл өмірге, қызметіне ой шолу»

Мұғалімдер өз- өздеріне сұрақ қойып жауап береді.

Осы Блум таксономиясы бойынша әр мұғалімге өзінің өміріне, қызметіне байланысты білген , түсінген, қолданған, талдаған, жинақтаған және бағалаған тәжірибелерімен ой бөлісу ұсынылды.

5-тапсырма «Даралықтан- даналыққа»

Әр мұғалім өздеріне ұнаған даналық сөздерді таңдап, өз ойларымен бөліседі. Мұғалімдерге осы даналық сөздер бойынша жігерлендіру сөздері айтылады.

Нағыз өмір- үйреншікті жылы аймақтан шыққанда басталады.
Дамудың болмауы құлдырауға әкеп соғады.
Біреуді өзгереді екен деп ешқашан үміттенбе. Өзгерісті ылғи өзіңнен баста.
Өмірде өзгені емес, өзіңді басып озуға ұмтыл.
Ешкім сізден ақылды емес, тек олар сәл ертерек бастаған.

Кері байланыс: «Бір сөзбен әдісі»

Мұғалімдерге 12 сөз жазылған парақша таратылады. Сол парақшаға тренингтен алған әсерлерімен бөлісіп, өздерінің жүрегіне жақын болған сөзді таңдайды.

Төзімсіздік. Ашу. Қуаныш. Немқұрайлылық. Қанағаттану. Шабыт. Зерігу. Алаңдау. Тыныштық. Сенімділік.

Қорытынды. Психолог сөзі: Бір дана келе жатса, алдынан тас тиелген ауыр арбаны итеріп келе жатқан адамды кездестіреді. «Сен не істеп келе жатырсың?»- деп сұрайды дана одан. Ол: «Көрмей тұрсың ба, мына қарғыс атқыр арбаны сүйреп келемін», - деп жауап береді. Алдынан екінші арбаны сүйреген кісі шығады. Сондай сұраққа ол «Не істейін ойнап жүрген жоқпын, ақша табудың амалын жасап жүрмін»,- дейді. Тап сондай арбамен үшінші адам келеді. «Ал сен не істеп келесің?» деген сауалға ол: «мен ана тұрған қасиетті мешітті салып жатырмын» - деп қуана жауап беріпті. Барлығының да салып жатқандары мешіттің құрылысы екен деп айта келе мұғалімдерге ұстаздық жолында шаршамай, талмай балаға деген риясыз көңілмен жұмыс жасауларына шығармашылық табыс тіледі.

«Мен жаңашыл мұғаліммін» тақырыбында өткізілген тренинг кезінде

А – ка З – з П – но Ц – ми Б – зу

И – ки Р – ши Ч – кэ В – ру К – мэ

С – ари Ш,Щ – хи Г - жи Л – та

Т – чи Ь,Ъ,Ы – зук Д – тэ

М – рин У – до Э – мэй Е – ку

Н – то Ф – лу Ю – фу

Ж – су О – мо Х – ри Я – на

А – ка З – з П – но Ц – ми Б – зу

И – ки Р – ши Ч – кэ В – ру К – мэ

С – ари Ш,Щ – хи Г - жи Л – та

Т – чи Ь,Ъ,Ы – зук Д – тэ

М – рин У – до Э – мэй Е – ку

Н – то Ф – лу Ю – фу

Ж – су О – мо Х – ри Я – на

А – ка З – з П – но Ц – ми Б – зу

И – ки Р – ши Ч – кэ В – ру К – мэ

С – ари Ш,Щ – хи Г - жи Л – та

Т – чи Ь,Ъ,Ы – зук Д – тэ

М – рин У – до Э – мэй Е – ку

Н – то Ф – лу Ю – фу

Ж – су О – мо Х – ри Я – на

Кері байланыс: «Бір сөзбен әдісі»

Төзімсіздік. Ашу. Қуаныш. Немқұрайлылық. Қанағаттану. Шабыт. Зерігу. Алаңдау. Тыныштық. Сенімділік.

Кері байланыс: «Бір сөзбен әдісі»

Төзімсіздік. Ашу. Қуаныш. Немқұрайлылық. Қанағаттану. Шабыт. Зерігу. Алаңдау. Тыныштық. Сенімділік.

Кері байланыс: «Бір сөзбен әдісі»

Төзімсіздік. Ашу. Қуаныш. Немқұрайлылық. Қанағаттану. Шабыт. Зерігу. Алаңдау. Тыныштық. Сенімділік.

Кері байланыс: «Бір сөзбен әдісі»

Төзімсіздік. Ашу. Қуаныш. Немқұрайлылық. Қанағаттану. Шабыт. Зерігу. Алаңдау. Тыныштық. Сенімділік.

Кері байланыс: «Бір сөзбен әдісі»

Төзімсіздік. Ашу. Қуаныш. Немқұрайлылық. Қанағаттану. Шабыт. Зерігу. Алаңдау. Тыныштық. Сенімділік.

Просмотр содержимого документа
«-51448423»

Тест: "Суреттен нені байқадыңыз?"

Жауаптарын оқымай тұрып, ақ қағазға жаңбырдың астында келе жатқан адамның суретін салыңыз. Суретті салып болған соң, оның әрбір бөлшегіне мән беріңіз. Бөлшегіне жәй ғана қарап қоймай, сезіне де біліңіз. Бірінші кезекте өзіңізге «Өзім салған суретке қараған кезде қандай сезімде болдым? Оның әрбір бөлігінің мен үшін маңызы қандай?» деген сұрақтар қойыңыз. Бұл сұрақтар дұрыс талдауға көмектеседі. Енді суреттің әрбір деталін анализден өткізіңіз. Суреттегі адам қандай іс-әрекет жасап тұр? Мүмкін қолшатырды ұстап, бір қалқаға тығылып немесе жәй ғана жауын астында қыдырып жүрген шығар. Өзіңіз туралы құпияны ашуға көмектесетін бірнеше көмек сөздер ұсынамыз.

- Суреттегі жаңбыр адамның күнделікті өмірде кенеттен кездестіретін қиындықтарын және өзін ол қиындықтардан қашып құтыла алмайтындығын білдіреді.

- Суреттегі кейіпкердің қандай көңіл-күйде (қуаныш, реніш, өкпе, наз, ыза, шаттық және т.б.) екендігін анықтаңыз. Ол өзіне көмектескенін қалай ма әлде қиындықтарды еңсесін көтеріп қарсы алуда ма? Ол қиындықтарға мүлдем мән бермеуі тағы бар.

- Аспандағы бұлттар жайсыздықты немесе бақытсыздықты күту деп түсіндіріледі. Көп алаңдайтын адамдар көлшіктер мен балшықтың суретін салады. Мұнымен қатар көлшіктердің адамның қай жағында (алдында, артында, айналасында, тура аяғының астында) орналасқандығына мән беріңіз. Көлшік артқы бөлігінде орналасса, қиындықты жеңгені. Алдында болса, өзіне-өзі жайсыздық тудырып жүргені.

- Егер адамның бір орында тұрғанын емес, жылжып келе жатқандығын бейнелесеңіз, қиындықтан қашқаныңыз. Әдетте қиялға жақын, жанына тірек болып жүрген жандардан айырылған жандар адамның үстіңгі бөлігін ғана салады.

- Айналасындағылардан сақ жүруді жөн көретін адамдар суретке теріс қарап кетіп бара жатқан кейіпкерді салады.

- Найзағай адам өмірінде үлкен өзгерісті күтетіндігін білдіреді. Аспандағы күн мен кемпірқосақ игі істерге ұмтылуды, әлемде тек жақсылық атаулының болуын ғана қалау. Кемелділікке ұмтылу.

- Киімнің қызметі табиғаттың алапат күштерінен қаншалықты қорғанатындығыңызбен байланысты. Яғни, суреттегі сырт киім тағы да бір қорғаныш қызметіне зәру болып жүргеніңізді айқындайды. Ал үсіндегі киімдерінің аз болуы – қоғамға деген қарсылық, стереотиптерден бас тарту, адамдардың пікіріне мән бермеу. Жылдам жауап қайтару.

- Қолшатырды қоршаған ортадан психикалық деңгейде қорғануды жөн көретін тұлғалар салады. Оның суреттегі кейіпкерді қорғап, қорғамай тұрғандығына да мән беріңіз.

- Өзге де қосымша үй, ағаш, көлік немесе қолдағы сөмке, гүл, кітап сынды детальдар осылардың жетіспеушілігімен және оларға қол жеткізем деген үлкен талпыныспен түсіндіріледі.

Психолог мамандардың айтуынша, сіз салған суреттегі кейіпкер – өзіңіз. Ал жоғарыдағы талдаулар тек өзіңізге тиесілі.

Тест нәтижесі бойынша сіз қандай адамсыз?

Просмотр содержимого документа
«-644168680»

Хаттама № 2

№91 орта мектебі бойынша «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» түсіндіру бойынша өткізілген ата-аналар жиналысының хаттамасы

Ғ.Мұратбаев ауылы 30.09.2015 жыл

Қатысқандар: 8- сынып ата-аналары

Қатысуға тиісті: 12

Қатысқаны : 12

Күн тәртібінде:

«Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» түсіндіру
Ата-аналардан рұхсат қолхат алу

Тыңдалды:

Мектеп психологы М.Қалиева – күн тәртібінде тұрған мәселелер бойынша сөз сөйледі. Бала біздің болашағымыз, олардың бақытты балалығы мен кемел келешегі кім-кімді де алаңдатпай қоймайды.Қоғамда кеңінен белең алып отырған есірткіге тәуелділік, зорлық-зомбылық, өз өмірін қию. Соның ішінде жасөспірімдердің өз өмірін қиюы алдыңғы қатарға шықты. Осындай қиындықтардың алдын-алуда мемлекетіміз үлкен істі қолға алды.Ол ЮНИСЕФ және үш бірдей министрлік құптап қол қойған «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасы». Бұдан әрі мектеп психологы жалпы бағдарлама барысын,атқарылатын жұмыстарды,оқушылардан алынатын сауалнаманы толық түсіндіріп өтті.

Шығып сөйлеушілер:

Д.Нұрғабыл, ата-ана- Рас айтасыз ,бүгінде бүкіләлемдік мәселеге айналып отырған өз-өзіне қол жұмсаушылық көбейіп кетіп отыр. Бұл бағдарламаның көп көбегі тиетініне сенімдімін.Баланы бақылауда ұстап, айтылған жұмыстарды бірлесіп орындаймыз.

А.Дәулешова, ата-ана- Бұл мәселе өте дұрыс,расында ата-ана балаға басты қомқоршы. Бала өмірі біз үшінде, сіздер үшін де құнды байлық. Сол себепті сіздермен бірлесе отырып аталған жұмыстарды атқарамыз. Сауалнаманы алуға рұқсатымызды береміз.

Күн тәртібіндегі 2 мәселе бойынша ата-аналардан рұқсат қолхат алынды.

Қаулы:

1.Баланы тұрақты қадағалап отыру және бағдарламға сәйкес қажет кезіндегі кұпиялылықты сақтау ата-аналарға міндеттелінсін.

2.Оқушылардан сауалнама алып ,нәтижесін шығару, сонымен қатар құпиялылықты сақтау мектеп психологыне міндеттелінсін.

3.Аталған бағдарламаның дұрыс өтуі мен балалардың сауалнамаға толық қатысуын қамтамасыз ету сынып жетекшіге міндеттелінсін.

Жиналыс төрайымы

Жиналыс хатшысы:

Хаттама № 2

№91 орта мектебі бойынша «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» түсіндіру бойынша өткізілген ата-аналар жиналысының хаттамасы

Ғ.Мұратбаев ауылы 01.10.2015 жыл

Қатысқандар: 9 «а» сынып ата-аналары

Қатысуға тиісті: 16

Қатысқаны : 16

Күн тәртібінде:

«Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» түсіндіру
Ата-аналардан рұхсат қолхат алу

Тыңдалды:

Мектеп психологы М.Қалиева – күн тәртібінде тұрған мәселелер бойынша сөз сөйледі. Бала біздің болашағымыз, олардың бақытты балалығы мен кемел келешегі кім-кімді де алаңдатпай қоймайды.Қоғамда кеңінен белең алып отырған есірткіге тәуелділік, зорлық-зомбылық, өз өмірін қию. Соның ішінде жасөспірімдердің өз өмірін қиюы алдыңғы қатарға шықты. Осындай қиындықтардың алдын-алуда мемлекетіміз үлкен істі қолға алды.Ол ЮНИСЕФ және үш бірдей министрлік құптап қол қойған «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасы». Бұдан әрі ,мектеп психологы жалпы бағдарлама барысын,атқарылатын жұмыстарды,оқушылардан алынатын сауалнаманы толық түсіндіріп өтті.

Шығып сөйлеушілер:

А. Кенжалы, ата-ана- Бағдарламаға және біздің балаларымыздың болашағына алаңдап, солар үшін үлкен еңбек етіп отырған сіздерге рахмет.Баланы бақылауда ұстап, айтылған жұмыстарды бірлесіп орындаймыз.

М.Көшбенбетова , ата-ана- Бұл мәселе өте дұрыс қарастырылған. Сіз болып, біз болып жұмыс істесек нәтижесін берері анық. Сауалнаманы алуға рұқсатымызды береміз.

Күн тәртібіндегі 2 мәселе бойынша ата-аналардан рұқсат қолхат алынды.

Қаулы:

1.Баланы тұрақты қадағалап отыру және бағдарламға сәйкес қажет кезіндегі кұпиялылықты сақтау ата-аналарға міндеттелінсін.

2.Оқушылардан сауалнама алып ,нәтижесін шығару, сонымен қатар құпиялылықты сақтау мектеп психологыне міндеттелінсін.

3.Аталған бағдарламаның дұрыс өтуі мен балалардың сауалнамаға толық қатысуын қамтамасыз ету сынып жетекшіге міндеттелінсін.

Жиналыс төрайымы:

Жиналыс хатшысы:

Хаттама № 2

№91 орта мектебі бойынша «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» түсіндіру бойынша өткізілген ата-аналар жиналысының хаттамасы

Ғ.Мұратбаев ауылы 01.10.2015 жыл

Қатысқандар: 9 «б» сынып ата-аналары

Қатысуға тиісті: 16

Қатысқаны : 16

Күн тәртібінде:

«Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» түсіндіру
Ата-аналардан рұхсат қолхат алу

Тыңдалды:

Мектеп психологы М. Қалиева – күн тәртібінде тұрған мәселелер бойынша сөз сөйледі. Бала біздің болашағымыз, олардың бақытты балалығы мен кемел келешегі кім-кімді де алаңдатпай қоймайды.Қоғамда кеңінен белең алып отырған есірткіге тәуелділік, зорлық-зомбылық, өз өмірін қию. Соның ішінде жасөспірімдердің өз өмірін қиюы алдыңғы қатарға шықты. Осындай қиындықтардың алдын-алуда мемлекетіміз үлкен істі қолға алды.Ол ЮНИСЕФ және үш бірдей министрлік құптап қол қойған «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасы». Бұдан әрі мектеп психологы жалпы бағдарлама барысын,атқарылатын жұмыстарды,оқушылардан алынатын сауалнаманы толық түсіндіріп өтті.

Шығып сөйлеушілер:

М.Досберген , ата-ана- бағдарламаны түсіндік.Ендігі жерде бірлесе жұмыс атқаруға сенім білдіреміз.

Р.Тоқмырзаев , ата-ана- Бағдарлама жақсы қарастырылған, бүгінгі айтылғандардың бәрі де орынды. Сол себепті де сіздермен бірлесе жұмыстар атқарып, балаларымызды қадағалайтын боламыз.

Күн тәртібіндегі 2 мәселе бойынша ата-аналардан рұқсат қолхат алынды.

Қаулы:

1.Баланы тұрақты қадағалап отыру және бағдарламға сәйкес қажет кезіндегі кұпиялылықты сақтау ата-аналарға міндеттелінсін.

2.Оқушылардан сауалнама алып ,нәтижесін шығару, сонымен қатар құпиялылықты сақтау мектеп психологыне міндеттелінсін.

3.Аталған бағдарламаның дұрыс өтуі мен балалардың сауалнамаға толық қатысуын қамтамасыз ету сынып жетекшіге міндеттелінсін.

Жиналыс төрайымы:

Жиналыс хатшысы:

Хаттама № 2

№91 орта мектебі бойынша «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» түсіндіру бойынша өткізілген ата-аналар жиналысының хаттамасы

Ғ.Мұратбаев ауылы 02.10.2015 жыл

Қатысқандар: 10- сынып ата-аналары

Қатысуға тиісті: 18

Қатысқаны : 18

Күн тәртібінде:

«Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» түсіндіру
Ата-аналардан рұхсат қолхат алу

Тыңдалды:

Мектеп психологы М.Қалиева – күн тәртібінде тұрған мәселелер бойынша сөз сөйледі. Бала біздің болашағымыз, олардың бақытты балалығы мен кемел келешегі кім-кімді де алаңдатпай қоймайды.Қоғамда кеңінен белең алып отырған есірткіге тәуелділік, зорлық-зомбылық, өз өмірін қию. Соның ішінде жасөспірімдердің өз өмірін қиюы алдыңғы қатарға шықты. Осындай қиындықтардың алдын-алуда мемлекетіміз үлкен істі қолға алды.Ол ЮНИСЕФ және үш бірдей министрлік құптап қол қойған «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасы». Бұдан әрі мектеп психологы жалпы бағдарлама барысын,атқарылатын жұмыстарды,оқушылардан алынатын сауалнаманы толық түсіндіріп өтті.

Шығып сөйлеушілер:

Г.Барбосынова , ата-ана- Аталмыш бағдарлама жүйелі жақсы құрылған. Қазіргі таңда баламен де ата-анамен тіл табыса алу қиын. Бұл бағдарламада әр адамның өз міндетін айқындап берілгендігі ұнады.Сіздерге сәттілік тілеймін.

А.Меңдібаева, ата-ана- Балаға тек мектеп уақытында ғана карап қоя салмай, мектеп тыс уақытына алаңдап, солар үшін көптеген жұмыстар атқарып жатырсыздар.Бұл бағдарлама соның бірі де ,бірегейі. Бірлесе жұмыс атқаруға дайынбыз. Сауалнама алуға еш қарсылығымыз жоқ.

Күн тәртібіндегі 2 мәселе бойынша ата-аналардан рұқсат қолхат алынды.

Қаулы:

1.Баланы тұрақты қадағалап отыру және бағдарламға сәйкес қажет кезіндегі кұпиялылықты сақтау ата-аналарға міндеттелінсін.

2.Оқушылардан сауалнама алып ,нәтижесін шығару, сонымен қатар құпиялылықты сақтау мектеп психологыне міндеттелінсін.

3.Аталған бағдарламаның дұрыс өтуі мен балалардың сауалнамаға толық қатысуын қамтамасыз ету сынып жетекшіге міндеттелінсін.

Жиналыс төрайымы:

Жиналыс хатшысы:

Хаттама № 1

Ғ.Мұратбаев атындағы №91 орта мектепте 30.09 - 02.10. 2015 жылы 8, 9 «а»,9 «б», 10 сынып ата-аналарымен жиналыс өткізілді.

Қатысуға тиісті: 62

Қатысқаны : 62

Күн тәртібінде:

1. «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» түсіндіру, іске асыру туралы 8, 9 «а»,9 «б», 10 сынып ата-аналарын ақпараттандыру.

2.Оқушылардан сауалнама алып, сұхбат жүргізуге ата-ана келісімін алу

-Күн тәртібінде қойылған мәселе бойынша хабарламашы мектеп психологы М.Жұмашова «Мектептегі/колледждегі жасөспірімдердің физикалық және психикалық денсаулығын нығайту және деструктивті мінез-құлқының алдын алу бағдарламасын» презентация ретінде көрсетіп , ата-аналарға түсіндірді. Бағдарлама жайында түсіндіре келе :

-Бала ата-ананың қуанышы, гүлденген үміт, арманы. Ендеше ,ата-аналар,қолымыздағы алтынымызды жақсылап тәрбиелейік және біз оларға үлгі болар бейне екенімізді ұмытпайық. Адам да өмір сияқты,күлмесе жайнап өспейді дейді. Сондықтан да мына жайттарды есімізге ұстайық: «Отбасында берілген тәрбие жігеріңді құм қылып, жерге қаратпасын десең балаға кішкентайынан түзу тәрбие бер»,- деп ата-бабамыз айтқандай, бала тәрбиесіне уақытында көңіл бөлейік. Бала сіздің жанашыр жан, адал дос екеніңізді сезінсін,оларды әрдайым қорғап, қомқор бола біліңіздір.

-Күн тәртібіндегі екінші мәселе бойынша оқушылардан сауалнама , сұхбат жүргізуге ата-аналардың келісімін алып , ата-аналардың ақпараттық келісімін алу үлгісіне қол қойдырылып алынды.

Шығып сөйлеушілер:

Д.Нұрғабыл, 8- сынып ата-анасы - Рас айтасыз ,бүгінде бүкіләлемдік мәселеге айналып отырған өз-өзіне қол жұмсаушылық көбейіп кетіп отыр. Бұл бағдарламаның көп көбегі тиетініне сенімдімін.Баланы бақылауда ұстап, айтылған жұмыстарды бірлесіп орындаймыз.

А. Кенжалы, 9- сынып ата-анасы - Бағдарламаға және біздің балаларымыздың болашағына алаңдап, солар үшін үлкен еңбек етіп отырған сіздерге рахмет.Баланы бақылауда ұстап, айтылған жұмыстарды бірлесіп орындаймыз

А.Меңдібаева,10- сынып ата-анасы - Балаға тек мектеп уақытында ғана карап қоя салмай, мектеп тыс уақытына алаңдап, солар үшін көптеген жұмыстар атқарып жатырсыздар.Бұл бағдарлама соның бірі де ,бірегейі. Бірлесе жұмыс атқаруға дайынбыз. Сауалнама алуға еш қарсылығымыз жоқ.

Психолог:

Хаттама № 2

«Суицид превенциясында колледждер мен мектептердің рөлі» тақырыбында мектеп мұғалімдерімен өткізілген жиналыс

Өткізілу уақыты: 15.10.2015жыл

Басталуы: 10:30

Өткізілу орны: № 91 мектеп ,биология кабинеті

Қатысушылар: Мектеп мұғалімдері. Барлығы- 44

Жиналысты жүргізуші: Мектеп психологы - М.Қалиева

Қаралып тыңдалды:

«Суицид превенциясында колледждер мен мектептердің рөлі»

(№ 1-23 слайдтар)

Мектеп психологы: М.Қалиева

Шығып сөйлеушілер:

Мектеп директоры

Мектеп психологы:

Хаттама № 3

«Суицид превенциясында колледждер мен мектептердің рөлі» тақырыбында мектеп мұғалімдерімен өткізілген жиналыс

Өткізілу уақыты: 05.11.2015жыл

Басталуы: 10:00

Өткізілу орны: № 91 мектеп ,биология кабинеті

Қатысушылар: Мектеп мұғалімдері. Барлығы- 44

Жиналысты жүргізуші: Мектеп психологы - М.Қалиева

Қаралып тыңдалды:

«Мәселенің ауқымы және суицидтің қауіпті факторлары»

(№ 24-48 слайдтар)

Мектеп психологы: М.Қалиева

Шығып сөйлеушілер:

Мектеп директоры

Мектеп психологы:

Хаттама № 4

«Суицид превенциясында колледждер мен мектептердің рөлі» тақырыбында мектеп мұғалімдерімен өткізілген жиналыс

Өткізілу уақыты: 06.11.2015жыл

Басталуы: 15:00

Өткізілу орны: № 91 мектеп ,биология кабинеті

Қатысушылар: Мектеп мұғалімдері. Барлығы- 44

Жиналысты жүргізуші: Мектеп психологы - М.Қалиева

Қаралып тыңдалды:

«Қауіп-қатер тобындағы балаларға көмек көрсетудегі мұғалімнің рөлі»

(№ 48-64 слайдтар)

Мектеп психологы: М.Қалиева

Шығып сөйлеушілер:

Мектеп директоры

Мектеп психологы

Хаттама № 5

Ғ.Мұратбаев атындығы № 91 орта мектепте « Қазақстан Республикасында кәмелетке толмағандар арасындағы суицидтің алдын алу жөніндегі жобаны кезең-кезеңімен енгізу туралы» бағдарлама аясында 8-10 сынып оқушыларымен дәріс-сабақ өткізілді.

Өткізілу уақыты: 07- 26.12.2015жыл

Басталуы: 10:00, 15:00

Өткізілу орны: № 91 мектеп ,биология кабинеті

Қатысуға тиісті: 62

Қатысқаны : 62

Дәріс жүргізуші: Мектеп психологы - М.Қалиева

Қаралып тыңдалды:

«Өз көңіл-күйіңе ықпал ет оны жақсарт» (1-19 слайд) 7-10.12.2015жыл
«Сіз өзіңізді күйзелістемін деп сезінесіз бе?» (20-29 слайд) 14-17.12.2015жыл
«Менің досыма көмек қажет екенін қалай білемін? ( 30-38 слайд) 21-24. 12. 2015

Мектеп психологы: М.Қалиева

Просмотр содержимого документа
«-934108286»

Әдістемелік ұсынымдарда мектептік психологиялық-педагогикалық констилиум қызметін ұйымдастыру негіздері берілген. Қосымшаларда мектептік консилиумның үлгілік құжаттарының үлгілері берілген. Ұсынымдар жалпы білім беру мектептерінің басшыларына, мамандарға (логопедтерге, арнайы педагогтерге, психологтарға, әлеуметтік педагогтарға және т.б.) және педагогтарға арналған.

В методических рекомендациях изложены организационные основы деятельности школьного психолого-педагогического консилиума. В приложениях приведены образцы документации школьного консилиума. Рекомендации предназначены руководителям, специалистам (логопедам, специальным педагогам, психологам, социальным педагогам и др.) и педагогам общеобразовательных школ.

Кіріспе

Консилиум – бір немесе басқа білім саласындағы сарапшылардың, мамандардың мәжіліcі, өзара кеңесуі. Психологиялық-педагогикалық консилиум әлсін-әлсін жиналып, қандай да бір мәселені, мысалы, оқушылардың алдын ала белгіленген параметр бойынша оқығандарын, оқи алатынын және шынайы оқудағы мүмкіндіктерін талқылайтын және бағалайтын мамандардың бірлестігін білдіреді. Консилиум мәжілісіндегі оқыту үдерісінің сапасын арттыру бойынша мұғалімдердің жұмысы жағдайында оқушылардың болжамды үлгерімдері ғана емес, сонымен бірге үлгермеушіліктің себептері талқыланады және оқушылардың білімдері мен жалпы оқу икемділіктеріндегі ақтаңдақтарды жеңу бойынша шаралар жүйесі туралы шешім қабылданады.

Алғаш рет оқушыны алдын ала әзірленген теория мен оқу үдерісін тиімділеу әдістемесінің аясында оқытудың мүмкін болатын нұқаларын ішінен ең жақсысын таңдау негізіндегі сапада жалпы білім беру мекемесіндегі педагогикалық консилиум әдістемесін академик Ю.К. Бабанский құрды және сынап көрді.

Арнайы білім беру ұйымдарындағы (арнайы балабақшалар, арнайы мектептер) психологиялық-педагогикалық консилиум мамандар (психолог, логопед, дефектолог, әлеуметтік педагог және т.б.) мен педагогтардың өзара әрекеттесуі ретінде психофизикалық дамуында бұзылыстары бар балаларды кешенді және психологиялық-педагогикалық қолдаудың бірыңғай тәсілдемесін жасау үшін белсенді қолданылады. Консилиум қарастырылған санаттағы балалардың білім алудағы қажеттіліктерінің сан алуандығына байланысты оларды оқыту мәселелерін шешудің командалық, мультидисциплинарлық тәсілдемесінің маңызды шартты талабы болып табылады. Консилиум мүшелерінің жұмысының негізгі тәсілдеріне талқылау және сараптамалық бағалау жатады.

Инклюзивтік білім беру практикасын жалпы білім беру мектептерінде дамыту олардың құрылымдарында білім алуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдау мамандарының өзара әрекеттесу түрі ретіндегі консилиумдерді құру өзекті болып отыр.

Осы әдістемелік ұсынымда мектептік психологиялық-педагогикалық консилиумдарын ұйымдастыру және қызмет істеуі мәселелері ашып көрсетіледі, қажетті құжаттардың үлгілері беріледі.

1 Мектептік психологиялық-педагогикалық консилиумның қызметін ұйымдастыру және оның міндеттері

Білім беру ұйымының психологиялық-педагогикалық консилиумының негізгі мақсаты жалпы білім беру үдерісіне қосылған білім алуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды қолдау стратегиясын және оларды оқыту мен әлеуметтендірудің табыстылығы үшін ересектердің келісілген әрекеттерін алқалық анықтау болып табылады.

Консилиум міндеттері:

білім алуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды дамыту және\немесе оқыту жағдайларын талдау;
оқушыларға психологиялық-педагогикалық көмектің мазмұнын анықтау және оны көрсететін мамандардың өзара әрекеттесуін үйлестіру;
оқу үдерісіндегі балаларға көмек мазмұны туралы педагогтарға, ата-аналарға ұсынымдар әзірлеу;
психологиялық-педагогикалық көмектің тиімділігін бағалау.

Мектептік консилиум жұмысын құру негіздері:

қарастырылған мәселелерге (әр түрлі мамандардың өзара тығыз байланысы) кешенді тәсілдеме;
оқушылардың қажеттіліктерін динамикалық зерттеу;
оқушылардың қызығушылықтарын сақтау және жеке психофизикалық ерекшеліктерін есепке алу.

Мектеп консилиумының құрамы иілімді болып, оның тұрақты және уақытша қатысушылары болады. Тұрақты қатысушылар – оқу-тәрбие жұмысы бойынша мектеп директорының орынбасары, педагог-психолог, әлеуметтік педагог, логопед мұғалім, дефектолог мұғалім. Тұрақты қатысушылар әрбір мәжіліске, оны дайындау жұмысына қатысады, оның ұсынымдарының орындалуын бақылайды. Уақытша қатысушылар (сынып жетекшілері, пән мұғалімдері, медициналық қызметкерлер) консилиумге қажеттіліктері бойынша қатысады.

Консилиум жоспарлы және жоспардан тыс болып бөлінеді. Жоспарлы консилиумдар жылына 3-5 рет өткізіледі. Жоспарлы консилиумдар жұмысының қызметі келесі бағыттармен жүзеге асады:

мектепке оқуға келген оқушылардың, білім алуда ерекше қажеттіліктері бар, орта буынға өткен оқушылардың білім алудағы ерекше қажеттіліктерін талқылау;
білім алуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдаудың мазмұнын әзірлеу;
түзете дамыту тапсырмаларын жүзе асырудың табыстылығын динамикалық бағалау және қажет болған жағдайда оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдаудың алдын ала әзірленген бағдарламаларын өзгерту;
оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдаудың тиімділігін бағалау.

Консилиумның тұжырымдамасы білім беру үдерісінің барлық қатысушыларына (пән мұғалімдеріне, қосымша білім беру педагогтеріне, ата-аналарға) хабарланады және ұсынымдама болып табылады.

Жоспардан тыс консилиумдар білім беру үдерісінің кез-келген қатысушысының, оның ішінде білім беру ұйымының басшылығының немесе ата-анасының (олардың орындағылардың) сұрауы бойынша өткізіледі. Жоспардан тыс консилиум үшін баланың оқуына және дамуына әсер ететін жаңа жағдайлардың анықталуы немесе туындауы, оның дамуы мен оқуының кері динамикасы себеп бола алады. Мамандар мен ата-аналардың сұрау түрлері әр түрлі болуы мүмкін, бірақ қандай жағдайда болмасын олар баланың мәселелерін (дамудағы және оқудағы) немесе педагогтың, ата-ананың баламен өзара әрекеттесуіндегі мәселелерді бейнелеуге міндетті. Жоспардан тыс консилиумның қызметінің бағыттары:

баланы оқыту мен тәрбиелеуде анықталған проблемаларды жою бойынша іс-шараларды ұйымдастыру;
өзгерген жағдайда баламен түзете дамыту жұмысының жоспарын әзірлеу.

2 Мектептік психологиялық-педагогикалық консилиумды жүргізу тәртібі

Консилиумның бірінші мәжілісінде консилиумдарды жүргізу кестесі құрылады және білім алуда ерекше қажеттіліктері бар және қолдау көрсететін мамандардың динамикалық бақылауына мұқтаж балалардың тізімі анықталады.

Консилиумде психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің әрбір қызметкері жүргізген тексерудің жинақталған аналитикалық материалдары талқыланады. Олар мамандардың ұсынымдары түрінде құрылады (А қосымшасы). Мамандардың ұсынымдарында бала және оның жанұясы туралы мәліметтер педагог үшін түсінікті және қолжетімді тілде беріледі және бала мен оның жанұясының құпиялылыққа деген құқығын бұзбайтындай түрде жазылады.

Консилиумде оқушының әрекеттерін бақылау мен зерттеу нәтижелерін талқылауды консилиум төрағасы реттеуге және бақылауға міндетті. Консилиум жұмыс тәртібімен оның барлық қатысушылары таныс болуы қажет. Егер консилиумда уақытша қатысушылар болса, онда төраға жұмыс басталарда жүргізу тәртібін еске түсіреді. Консилиум мәжілісінің келесі жұмыс тәртібін ұстануға болады:

Баланы консилиумға жіберген маман (педагог немесе ата-ана) сөз сөйлейді. Ол оқушының оқу және даму жағдайы туралы, өзін алаңдататын проблемалары мен жағымды жақтарын нақты айтып береді. Маманның (педагог, ата-ана) сөзін ешкім сұрақ, реплика, ескертумен бөлмейді. Егер оқушыда ППК тұжырымдамасы болса, онда ол туралы сынып мұғалімі баяндайды.
Консилиум мүшелері баланың дамуы мен оқу жағдайларының мәнін нақтылау және түсіну үшін маманға (педагог, ата-ана) кезекпен сұрақ қояды. Маман (педагог, ата-ана) әрбір қойылған сұраққа жауап береді.
Консилиумның барлық қатысушылары, өз кезегімен консилиум үшін алдын ала дайындаған бала туралы ұсыныстарын пайдалана отырып, оқушының дамуы мен оқу әрекетінінің ерекшеліктеріне кәсіптік сипаттама беріп, мәселе туралы өзінің пікірін және жағдайды жақсартуға қатысты ұсыныстарын айтады.
Оқушыны қолдауды ұйымдастырудың бірыңғай тәсілдері әзірленеді, түзете дамыту жұмысының мазмұны анықталады, оқу үдерісінде, қосымша білім беру мен жанұялық тәрбилеуге қатысты жеке тәсілдемелік ұсынымдар беріледі.

Консилиум мүшелерінің арасындағы ақпарат алмасу және сұрақтарға өзара жауап беру оқушының психологиялық-педагогикалық мәртебесі сипатталатын, оқушыны қолдаудың ұсынылған түрі мен қатысатын мамандар консилиумның тұжырымдамасын жасау үшін негіз болады (Б қосымшасы). Тұжырымдамада консилиум мамандарының педагогтар ұжымымен немесе жеке мұғалімдермен, оқушының ата-анасы мен мектеп әкімшілігімен кеңес беру жұмысын өткізу қажеттілігі туралы нұсқау берілуі мүмкін.

Консилиум тұжырымдамасының негізінде оқуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыны психологиялық-педагогикалық қолдаудың жеке бағдарламасы құрылады. Жарты жылға құрылатын қолдаудың жеке бағдарламасында баламен жүргізілетін түзете дамыту жұмысының бағыттары, әрбір бағыт бойынша жұмыстың мазмұны, күтілетін нәтиже көрсетіледі. Балаға қатысты мамандардың әрекеттері үйлестіріледі. Қажет болған жағдайда, әр түрлі мамандарды баламен жұмысқа қосудың бірізділігі анықталады. Бағдарламада оқушының даму картасын жүргізетін, қолдау кезеңдерін бақылайтын, жасалған жұмыстың нәтижесін қорытындылау және ары қарайғы жұмысты талқылау мақсатында баланың мәселелерін консилиумда қайтадан талқылауға ұсыныс беретін жауапты маман бекітіледі. Психологиялық-педагогикалық қолдаудың жеке бағдарламасының мазмұнымен міндетті түрде ата-аналар, оқушымен жұмыс істейтін барлық педагогтар таныстырылады. Баламен жұмыс істейтін барлық мамандар оқушыны қолдаудың жеке бағдарламасының мазмұнын орындауға міндетті болады. Баланы қолдау бойынша негізгі жүктеме мұғалімге жүктеледі, ол оқушының оқудағы және әлеуметтенудегі жетістіктері үшін жеке жауапкершілікте болады.

Консилиумның мәжілісінде әрбір жеке жағдайға қатысты тұжырымдама шешімін талқылау кезіндегі қатысушылардың қысқа айтылымдарын бейнелейтін, тағайындалған ұсынымдарды орындауға жауаптылар белгіленетін хаттама жүргізіледі. Консилиум хаттамалары консилиум төрағасының іс қағаздарында сақталады. Консилиумның ұсыныстары директор жанындағы мәжілістерде әкімшілікке хабарланады, содан кейін педагогикалық кеңеске жіберіледі.

Консилиумның хатшысы балаларды тіркеу және есепке алу журналын жүргізеді, бала туралы жалпы мәліметтер жинайды, консилиум мәжілістерінің кестесінің орындалуын, консилиумның құжаттарының мұрағатта сақталуын бақылайды.

Консилиум жұмысына қатысушы төраға мен мамандарға балалар және олардың жанұялары туралы ақпараттың құпиялылығы туралы жауапкершілік жүктеледі.

Бала дамуының кері динамикасында, консилиум мүшелерінің баланы оқыту мен тәрбиелеуге қатысты бір мәнді шешім қабылдаулары мүмкін болмаған жағдайда, оқушыны тереңдетілген тексеруден өткізу үшін ол психологиялық-педагогикалық кеңеске жіберіледі. Бұл үшін мектептік консилиум құжаттар пакетін дайындайды, оның құрамында:

медициналық ұсыным;
логопедиялық ұсыным;
психологтың ұсынымы;
баланың педагогикалық мінездемесі (В қосымшасы);
баланың ана тілі, математика пәндері бойынша жазба жұмыстары, суреттері мен баланың дербес әрекетінің басқа да түрлері;
ата-аналарының немесе олардың заңды өкілдерінің баланы ППК-не тексеруге жіберуге қатысты жазбаша өтініштері.

3 Психологиялық-педагогикалық консилиум шеңберінде мамандардың өзара әрекеттестігі

Инклюзивті білім беруді енгізу және дамыту жағдайында заманауи білім берудің тиімді дамуы, әр білім алушының ерекшеліктерін, оның психологиялық-дене дамуының ерекшеліктері мен жеке қажеттіліктерін ескере отырып баланың жеке бағытын және оны кәсіби қолдау жолдарын анықтай білуді талап етеді. Аталған міндет инклюзивті білім беру ортасын құрудың базалық компоненті болып табылуы тиіс, оның орындалуы мамандардың көп мультипәндік өзара байланыстарын ұйымдастырмайынша мүмкін емес.

Психологиялық-педагогикалық қызмет аясында мультикәсіптік ынтымақтастығы барысында, тиімді байланыс жасауларының келесі параметрлерін ескеру қажет:

баланың ерекшеліктерін және даму деңгейін, оның ресурстық мүмкіндіктерін есепке алу;
бейімделу және әлеуметтену міндеттерінің басымдылығы;
«қажетті маманның дер кезінде» баламен жұмыс істеуге «араласуының» қолайлы бірізділігі;
ата-аналардың баланың әлеуметтенуі мен білім алуға бейімделуіне қатысуы, олардың мамандармен серіктестік қарым-қатынасы.

Құрылған бейімді білім ортасы, оқу-тәрбие процесінің барлық мүшелерінің мінез-құлық мәдениеті, толеранттылығы, әр білім алушы үшін білім сапасының жоғары болуы мультипәндік команда күшінің нәтижесі болып табылады.

Мультипәндік команданың іс-әрекеті әр мұғалімнің келесі қағидаларды сөзсіз қабылдауларына негізделуі тиіс:

– инклюзияны бірегей психологиялық-педагогикалық идеология мен стратегия ретінде мойындау;

маманның байланысты пәндерге қызығушылығы, білімнің түрлі салаларынан хабардар болуға және жаңашылдыққа, жаңа білімді меңгеруге дайын болу;
команданың барлық мүшелерін сыйлау, өзара түсіністік, ашықтық, бір-біріне көмек көрсетуге дайын болу;
команданың барлық мүшелерінің білім беру процесіне бірдей қатысуы, жалпы жұмыстың нәтижесіне жауапкершілік;
команда мүшелері арасында рөлдердің айқын бөлінуі, педагогикалық нақты міндеттерді орындауға қатысудың алғышарттарын ұстану.

Аталған қағидалар психологиялық-педагогикалық қолдаудың барлық кезеңдеріндегі командалық жұмысқа қатысушы мамандардың ресурстарын оңтайлы қолдану арқылы, бала мен оның отбасының мәселелерін кешенді және тиімді шешуге жағдай жасайды.

1968 жылы ресейлік белгілі психологтар А.Н.Леонтьев, А.Р.Лурия, А.А.Смирнов ұсынған психологиялық-педагогикалық консилиум (ППк) мамандарының мультипәндік қағида жұмысы, баланың дамуын бағалауды кешенді жүзеге асыру мақсатында консилиумның барлық мамандарының деректері мен пікірлерін бірдей есепке алу қажеттігін болжайды.

Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, ерекше көзқарасты талап ететін балалар мен жасөспірімдерге жан-жақты және құзыретті көмек беруді қамтамасыз ету мақсатында, білім беру ұйымдарында және командадағы мұғалімдердің іс-әрекетін үйлестіруде, психологиялық-педагогикалық консилиумдар (ППк) құру ұсынылады. Білім беру мазмұнын жаңарту аясында ППк барлық дерлік білім беру ұйымдарында жұмыс істейтінін атап өту қажет. Бірақ оның қызметінің жүйесі барлық білім беру ұйымдарында бірдей нақты емес. Кейбір мектептерде, бала бақшаларда немесе колледждерде консилиум мамандарының командалық кешенді жұмыс атқаруына әкімшілік тарапынан қажетті қолдау көрсетілмейді, сол себепті ерекше білім беруге қажеттілігі бар балаларға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсетудің нәтижелі болу жауапкершілігі жекелеген маманға немесе мамандарға (педагог-психолог, дефектолог немесе логопед) жүктелуі мүмкін. Психологиялық-педагогикалық консилиум – бұл ең алдымен психологиялық-педагогикалық қолдау қызметі мамандарының кәсіпаралық ынтымақтастығының түрі, яғни білім алу және тәрбие процесінде ерекше білім беруге қажеттілігі бар балаға көмек көрсету стратегиясын бірігіп жасайтын барлық педагогтар ұжымы.

Кеңесші орган ретінде консилиумның негізгі мақсаты – жалпы білім беретін мектептің оқу-тәрбие процесіне енгізілген балаларды қолдау стратегиясын анықтап және түзету-дамытушылық жұмыстарын жүргізудің жеке жоспарларын әзірлеп қана қоймай, баланың дәстүрлі ортаға әлеуметтенуіне, неғұрлым жоғары деңгейде әлеуметтік бейімделуіне арналған шаралар мен жолдарды анықтау.

Консилиум:

– білім беру ұйымының барлық педагогтік ұжымына – бала тұлғасын барлық параметрлерін (психологиялық және психикалық дамуын, дамуындағы әлеуметтік жағдайды, денсаулық жағдайы, педагогикалық әрекеттердің оңтайлылығы) есепке алу арқылы қарастыруға, сонымен қатар әр білім алушының мүддесіне қарай оқу-тәрбие процесіне қатысушы субъектілердің арасында міндеттер мен жауапкершілікті бөлу арқылы қолдаудың жалпы бағдарламасын белгілеуге мүмкіндік береді;

– сынып жетекшісіне – қарым-қатынастың ерекше ықпалды қажет ететін бала туралы білетінін, сол баламен қарым-қатынаста болатын консилиум қатысушыларына жеткізу;

– педагог-психологқа – оқыту мен тәрбиелеудің неғұрлым жақсы жағдайларын қамтамасыз ету мақсатында, баланың танымдық және эмоциялық жағдайларына әділ баға беру арқылы және оның білім алуға талпынысын есепке ала отырып әр педагогқа жеке бағдарлама әзірлеуге көмек көрсету;

– әкімшілікке – балаға көмек көрсетудің біріккен стратегиясын әзірлеу барысында оқу-тәрбие процесіне қатысушы педагогтардың, психологтардың және басқа да субъектілердің күшін үйлестірге мүмкіндік береді.

Жоғарыда айтылғандарға орай, ППк келесі міндеттерін анықтауға болады:

– арнайы (психологтың, логопедтің, дефектолог мұғалімнің, арнайы педагогтің немесе басқа мамандардың) көмекті қажет ететін балаларды анықтау, сонымен қатар балалардың оқудағы және мінез-құлқындағы ауытқуларының сипатын және себебін анықтау;

– психологиялық-педагогикалық қолдаудың жеке бағдарламаларының мазмұнын анықтау;

– оқу және тәрбие бағдарламаларын бейімдеу (қажет болған жағдайда);

– мамандардың арнайы көмек көрсетуінің тиімділігін бағалау және қарым-қатынас жасауларын үйлестіру.

Команданың құрамына: білім беру ұйымының әкімшілігі, мұғалімдер, арнайы педагогтар (психолог, логопед, дефектолог мұғалім, әлеуметтік педагог), медицина қызметкерлері, ата-аналар, қоғамдық ұйымдардың, қамқоршылық кеңестің және серіктес ұйымдардың өкілдері, жасөспірімдер ісі бойынша инспектор кіреді.

Психологиялық-педагогикалық консилиум іс-әрекеттің келесі бағыттарын жүзеге асырады:

1. ықтимал «қауіп тобын» анықтау мақсатында консилиумның барлық мамандары білім алушылардың скрининг-диагностикасын жүзеге асыруды ұйымдастырудың іс-шараларын өткізу;

2. ықтимал «қауіп тобы» балаларының ішінен психологиялық-физикалық ауытқулары немесе білім беру бағдарламаларын меңгеруде қиындықтары бар балаларды анықтау; жеке диагностика өткізу және бала проблемасының мәнін анықтау;

3. даму ерекшеліктері бар білім алушылар үшін жеке түзете-білім беру бағдарламаларын әзірлеу, білім беру бағытын таңдау;

4. қолдаудың жеке бағдарламаларын жүзеге асыру, түзете-дамытушылық іс-шараларын жүзеге асыру, кеңес жұмысының бағыттарын анықтау;

5. психологиялық-педагогикалық қолдаудың нәтижелілігін қадағалау.

Аталған бағыттар бойынша әр педагог (сынып жетекші, пән мұғалімдері, логопед мұғалім, педагог-психолог, дефектолог мұғалім, әлеуметтік педагог) өзінің мамандану саласын ескере отырып жұмыс істейді.

Психологиялық-педагогикалық консилиум жұмысының қағидалары:

1. ППк жұмысының негізін қалаушы қағидалар: бала тұлғасын құрметтеу және жағымды қасиеттеріне сүйену қағидасы болып табылады. Баланы зерттеу оның дамуындағы мәселелер туралы ақпарат алуға ғана бағытталмай, оның бойында бар проблемалардың орнын толтыруға негіз бола алатын оң әлеуетті анықтауға да жұмылдырылуы тиіс.

2. Диагностиканың мүмкіндігінше педагогикаландырылу қағидасы консилиумның педагогикалық міндеттерінің басымдылығын анықтайды. ППк жұмысында психологиялық және педагогикалық білімдерді кіріктіру өте қажет мәселе.

3. ППк қызметінде ақпараттың жабықтығы қағидасын ұстану өте қажет. Аталған қағида консилиумға қатысушы мамандардың әдеп нормаларын қатаң ұстануларын, әсіресе баланың психологиялық-педагогикалық диагнозына қатысты құпияны сақтауларын қарастырады. Диагноз немесе консилиумның қорытындысы тұлғаға моральдық нұқсан (мысалы, баланың өзін-өзі бағалауының төмен болуы, оның эмоциялық жағдайының нашарлауы, оның үлкендермен және өзінің құрдастарымен қарым-қатынасының бұзылуы) келтірмеу үшін ППк-дан тыс жерде көпшілік арасында талқыланбауы тиіс.

4. Өзара әрекеттестік қағидасы. ППк-ның әрбір маманы өз құзыреттілігінің аясында баланың дамуы мен жағдайын анықтау, оны ары қарай тәрбиелеу мен оқыту саласында болжамдар жасауға қатысты сұрақтарын шеше отырып, жалпы көрініске өз түсінігін енгізеді.

Консилиумның жұмысын ұйымдастыру үш кезеңде жүргізіледі.

1-кезең. Дайындық кезеңінде консилиумға дайындықты әр қатысушы жеке жүргізеді. Балаға кешенді зерттеу жүргізу үшін жұмысты бастардың алдында ата-ананың келісімін алу қажет. Ата-аналардың келісімі құжатқа тіркелуі тиіс, бұл сараптамаға байланысты кикілжің жағдаяттардың алдын алуға мүмкіндік береді.

Бұдан әрі мамандар диагностикалық деректерді жинақтауды, қорытындылауды жүзеге асырады, алдын ала шешімдер мен ұсыныстарды тұжырымдайды. Диагностикалық мәліметтерге аталған нақты мәселе бойынша көптеген көрсеткіштер, мысалы: педагогикалық, психологиялық, әлеуметтік, медициналық, логопедтік, дефектологтық және т.б. арқылы талдау жасалады.

2-кезең. Консилиум жұмысының бұл кезеңінде жүргізілген зерттеулердің қорытындысы бойынша алқалы отырыс өткізіледі. Зерттеулер қорытындысын алқалы талқылау бала дамуының сипаты мен ерекшеліктері туралы бірыңғай көзқарас қалыптастыруға, оның бұдан әрі дамуын жалпы болжауды және қажетті түзету-дамытушылық іс-шаралар кешенін анықтауға мүмкіндік береді.

Егер консилиум дамытушылық немесе түзету жұмысының қандай түрі қажет екендігі туралы жалпы бір ортақ пікір шығармаса, немесе күтілетін нәтижелер орындалған болса, немесе дамудың тұрақты теріс динамикасы байқалатын болса, бұндай жағдайда білім алушы неғұрлым жоғары деңгейдегі кеңеске жіберілуі мүмкін. Баланың ата-анасы консилиум ұсыныстарын қабылдамаған, ата-анамен дау-жанжалды жағдаят болған жағдайда да дәл осы шараларды қолдану қажет. Неғұрлым жоғары деңгейдегі ұйымның беделі ата-анаға ықпал етудің оңтайлы компоненті болуы мүмкін.

3-кезең – ППк шешімдерін жүзеге асыру; жеке бағдарлама құру; психологиялық түзету бойынша ұсыныстар; мамандар іс-әрекетін үйлестіру; қолданыстағы бағдарламаларды түзету; мәселе бойынша педагогтар мен ата-аналарға кеңес беру және т.б.

Консилиумның түрлері

Мақсаты бойынша психологиялық-педагогикалық консилиумдарды алғашқы, жоспарлы, жедел және қорытынды деп бөлуге болады. Әр түріне жеке-жеке тоқтала кетейік.

Алғашқы консилиум – балаларды ұйымға қабылдау және дамуындағы проблемаларды анықтау барысында жүргізілуі мүмкін. Аталған жағдайда консилиум барлық мамандардың алғашқы зерттеулері аяқталысымен өткізілуі мүмкін. Негізінен бұл психолог, логопед (дефектолог), психиатр, педагог; жекелеген жағдайларда басқа да мамандар шақырылуы мүмкін.

Мақсаты: білім алушы дамуының ерекшеліктерін, оны оқытудың мүмкін жағдайлары мен түрлерін, педагогикалық процесті психолгиялық, логопедтік немесе басқа да қолдаудың қажетті түрлерін анықтау.

Жоспарлы консилиумды жарты жылдықта бір реттен кем емес өткізу ұсынылады.

Мақсаты: оқыту мен түзету динамикасын бағалау, қажет болған жағдайда түзетушілік жұмысқа өзгертулер мен толықтырулар енгізу, оқыту формасына, режиміне немесе бағдарламасына өзгертулер енгізу, қосымша зерттеулер тағайындау.

Жедел консилиум қажет болған жағдайда педагогтың немесе кез-келген басқа маманның өтініші бойынша (ұзақ ауру, кездейсоқ аффекті реакция, оқуда немесе түзету жұмысында кездейсоқ пайда болған басқа да мәселелер) өткізілуі мүмкін.

Мақсаты: пайда болған мәселелердің себебін анықтау; кері кетудің өлшемдерін, оның тұрақтылығын, оны жеңу мүмкіндіктерін бағалау; мүмкін жүктемені анықтау; оқытудың режиміне және түріне өзгерту енгізудің қажеттілігін анықтау.

Қорытынды консилиум баланың оқытудың жаңа сатысына өтуіне байланысты (мысалы, бастауыш мектептен негізгі орта білім алуға) немесе түзету жұмысының аяқталуына байланысты өткізіледі.

Консилиум мақсаты: оқытудың аяқталу кезіне оқушы мәртебесіне баға беру: барлық оқу пәндері бойынша меңгерілген білім, әлеуметтену деңгейі, эмоциялық-жігерлілік және мінез-құлық жүйесінің жағдайы, жоғары психикалық қызметінің даму деңгейі; болашақта баламен жұмыс істейтін педагогтарға ұсыныстар.

Қорытынды қонсилиум материалдары баланың психологиялық-педагогикалық мінездемесін құрастырудың негізі ретінде қолданылады.

Тиімді және құзыретті жұмыс істеу үшін консилиумның құрамы икемді болуы тиіс. Оның құрамына тұрақты және уақытша қатысушылар кіреді.

Тұрақты қатысушылар әр отырысқа қатысады, отырысты дайындауға және ұсыныстардың орындалуын бақылауға араласады. Білім беру ұйымының директоры, директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары, директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасары (директордың оқу-тәжірибелік жұмысы жөніндегі орынбасары), директордың ғылыми-әдістемелік жұмысы жөніндегі орынбасары, әдіскер, педагог-психолог, логопед мұғалім, сынып жетекшілері, медициналық қызметкер, әлеуметтік педагог консилиумның міндетті қатысушылары болып табылады.

Уақытша қатысушылар – жасөспірімдер ісі жөніндегі инспектор, психиатр дәрігер және т.б. денсаулығы немесе әлеуметтік кері бейімделуіне байланысты туындаған ерекше білім беруге қажеттілігі бар балаларға қатысты сұрақтар бойынша шақырылулары мүмкін. Сарапшы ретінде сөз сөйлеуші пән мұғалімдері, шақырылған түрлі маман-кеңесшілер, ата-аналар және оқушылар (қажет болған жағдайда) уақытша қатысушылар бола алады.

Консилиум жұмысын ППк төрағасы басқарады, жалпы білім беретін мекемелерде оның қызметін директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары (бастауыш деңгейде – директордың бастауыш сыныптар бойынша оқу-әдістемелік жұмысы жөніндегі орынбасары), мектепке дейінгі білім беру жүйесінде – әдіскер, техникалық және арнайы білім беру жүйесінде директордың оқу-тәжірибелік жұмыс жөніндегі орынбасары орындай алады.

Психологиялық-педагогикалық консилиумның төрағасы:

– психологиялық-педагогикалық консилиум жұмысын ұйымдастырады;

– отырыстардың жүйелілігін қамтамасыз етеді;

– қатысушы-педагогтар құрамын қалыптастырады; отырыста талқыланатын балалар құрамын қалыптастырады;

– консилиумның оқу-тәрбие процесінің басқа тармақтарымен байланысын үйлестіреді;

– консилиум ұсыныстарының орындалуын бақылауды ұйымдастырады;

– балаларды қосымша тексеруге (қажет болған жағдайда) уақытылы жіберілуіне бақылауды жүзеге асырады;

– баланың ата-анасына (қажет болған жағдайда) нақты ақпарат беруді қамтамасыз етеді.

Мамандардың командалық жұмысын ұйымдастыру және мультипәндік тәсілдің жүзеге асырылуы ППк-ның төрағасына байланысты болады.

Психологиялық-диагностикалық консилиум жұмысы аясында психологиялық қолдау көрсетудің үлгілік алгоритмі (Битянова М.Р. бойынша).

1. Қолдау іс-әрекеттерін өткізуге байланысты ұйымдастырушылық және әдістемелік дайындық:

- консилиумдарды, диагностикалық іс-шараларды нақты және сағат бойынша жоспарлау;

- консилиумның барлық қатысушыларын аталған жоспармен таныстырып, келісу;

- қажетті әдістемелік материалдарды дайындау - бланктерді, әдістеме мәтіндерін, шешім жолдарын, өңдеуге қажетті кестелерді және т.б.

2. Диагностикалық тексерудің бірінші кезеңін өткізу:

- сабақ барысында балаларды бақылау, деректерді хаттамаға тіркеу;

- таңдап алынған параллельдің барлық оқушыларына диагностикалық минимум әдістемесін жүргізу;

- (қажет болған жағдайда) педагогтер мен ата-аналар арасында сараптамалық сауалнама жүргізу;

- қорытындыларды өңдеу, барлық балалар бойынша қорытынды бланктерді толтыру, тереңдетілген түрлі психологиялық-диагностикалық тексеру өткізу үшін балалар тобын іріктеу;

- психологиялық диагностиканың екінші кезеңін ұйымдастыру және әдістемелік дайындық.

3. Психологиялық-диагностикалық тексерудің екінші кезеңін өткізу:

- іріктелген топ балаларымен тереңдетілген диагностикалық тексеру өткізу;

- деректерді өңдеу, тексеру бойынша қорытындыны толтыру.

4. Психологиялық-педагогикалық консилиумға дайындық:

- сынып жетекшілерімен және басқа да мамандармен (мектеп дәрігерімен, психиатрмен, психологпен, логопедпен, дефектологпен және т.б.) болуға тиісті консилиумға қатысты кеңес өткізу;

- сыныптар (топтар) және жалпы параллельдер бойынша талдамалық ақпарат әзірлеу;

- талқылау жоспарын құрастыру: психологиялық сау балаларды және түрлі проблемалары бар балаларды топтарға бөлу; консилиум қорытындысын жазуға арналған бланкілерді дайындау.

5. Психологиялық-педагогикалық консилиум өткізу:

- қонсилиумға қатысушылардың арасында нақты балаларға қатысты ақпаратпен алмасу;

- әр баланы, сондай-ақ сыныпты немесе топты қолдау стратегиясын әзірлеу және жоспарлау;

- нақты бала бойынша консилиумның қорытынды бланкісін толтыру.

Қорытынды

Білім алу үдерісіндегі білім алуда ерекше қажеттіліктері бар балаларды психологиялық-педагогикалық қолдау әр түрлі бейінді мамандардың (психолог, логопед, дефектолог мұғалім және т.б.) қатысуын талап етеді. Олардың әрекеттерін үйлестіру, бұл қызметке үйлесімділік пен мақсатты бағытталғандық түр беру үшін білім беру үдерісінің барлық қатысушыларының жұмысында командалық тәсілдеме қажет болады. Командалық тәсілдеме мамандар мен педагогтардың қосымша кәсіптік құзыреттілікті меңгерулерін білдіреді. Қажетті құзыреттіліктер: педагогикалық бақылауды жүргізе білу, баланың әр түрлі жас шамасындағы нормативтік даму заңдылықтары мен кезеңдерін білу, командада жұмыс істей білу, педагогикалық мәселелерді және т.б. ұжымдық талқылауға қатысу.

Бұл жерде мамандар мен педагогтардың негізінде оқушының жеке басына деген терең сыйласымдық пен кез келген балаға көмек көрсетудің жоғары уәждемесі жататын ұстанымдарының бірдей болуы өте маңызды болады.

Әр түрлі бейіндегі мамандардың командалық өзара әрекеттесулерінде шешілетін мазмұндық міндеттердің құрамына балаға оқыту үдерісінде тиімді көмек пен көмек көлемін таңдау міндеті кіреді. Тағы да бір мазмұндық міндетке педагогтарды әдістемелік қолдау, олардың бірыңғай пәнаралык команда жағдайындағы кәсіптік жетілуі жатады.

Консилиумды психологиялық-педагогикалық қолдау қызметін және педагогтарды мамандардың өзара әрекеттесуінің негізгі түрі ретінде пайдалану, белгіленген екі міндетті де табысты шешуге мүмкіндік береді. Мамандар (психолог, логопед, мұғалім-дефектолог) оқушының мәселелері туралы тек айтып қана қоймай, сонымен бірге педагогқа оны жеңу жолдарын көрсетуге тиісті, себебі оқу үдерісіндегі білім алуда ерекше қажеттілігі бар баланы қолдауға байланысты негізгі жұмысты педагог атқарады. Арнайы білім беру әдістемесін және тәсілдерін меңгерген мұғалім оларды оқыту үдерісін жоғары тиімділікпен қаматамасыз ете отыра, сыныптағы барлық оқушыларға қатысты оларды шығармашылықпен пайдалануға қабілетті болады.

Сонымен, мектептік консилиум, оның жұмысын сөз жүзінде ғана емес, іс жүзінде дұрыс ұйымдастырған жағдайда ол оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдау жүйесінде ғана емес, сондай-ақ мектептегі білім беру үдерісінің сапасын арттыру бойынша мәселелерді шешуде де маңызды рөл атқарады.

Глоссарий

1. Психологиялық-педагогичкалық консилиум – бұл білім алуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдауды жүзеге асыратын, баланы қолдаудың бірыңғай стратегиясын құратын білім беру ұйымы мамандарының өзара әрекеттесу түрі.

2. Білім алуда ерекше қажеттіліктері бар балалар – бұлар оларды тәрбиелеу және оқыту жағдайында арнайы жағдайдың ұйымдастырылуына және арнайы психологиялық-педагогикалық көмекті алуға мұқтаж балалар.

3. Дамуында мүмкіндіктері шектеулі балалар (ДМШ) – туа біткен, тұқым қуалайтын, жүре пайда болған аурулардың немесе жарақаттану салдарынан дене бітімінде және (немесе) психикалық дамуында кемшіліктері бекітілген тәртіпте дәлелденген балалар.

4. Психологиялық-педагогикалық қолдау – әрбір баланы оның мүмкіндігі мен қажеттілігіне сәйкес оқыту мен дамытудың табысты болуына арналған әлеуметтік-психологиялық және педагогикалық жағдай құрылатын үдерістегі мамандардың жүйелі түрде ұйымдасқан бір тұтас қызметін білдіретін, білім беру-тәрбиелеу үдерісіндегі балаға көрсетілетін көмектің (қолдаудың) ерекше түрі.

5. ППК – психологиялық-педагогикалық кеңес.

№ ... жалпы білім беру мектебінің психологиялық-педагогикалық консилиумы туралы ереже

1. Жалпы ережелер

1. № ... жалпы білім беру мектебінің психологиялық-педагогикалық консилиумы (ары қарай ППк) психологиялық-педагогикалық қолдау қызметі мамандарының өзара әрекеттесуі болып табылады. Консилиумның қызметі мектеп оқушыларының дамуы мен оқуындағы ерекшеліктерді зерттеуді және олардың мәселелерін шешуді кешенді тәсілдемемен қамтамасыз етуге бағытталған.

2. Мектептік ППк өзінің қызметінде БҰҰ «Бала құқығы туралы» конвенциясын (Нью-Йорк, 20 қараша 1989 жылы), Қазақстан Республикасындағы «Балалар құқығы туралы» Заңдарын (8 тамыз 2002 жылы), ҚР «Білім туралы» Заңын (9 сәуір 2016 жылы), ҚР «Кемтар балаларды әлеуметтiк және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы» Заңын (11 шілде 2002 жылы) және басқа да нормативті құқықтық актілерді басшылыққа алады.

2. Мектептің психологиялық-педагогикалық консилиумының мақсаты мен міндеттері

3. ППк мақсаты бала дамуының бірыңғай стратегиясын құру мен жүзеге асыру, консилиум баланың жанұясы мен оның оқуын жүзеге асыратын педагогтарға көмек ұйымдастыруға бағытталған кәсіпаралық ынтамақтастық болып табылады.

Міндеттері:

1. Оқушының оқуы мен әлеуметтенуін жетістіктермен қамтамасыз ететін профилактикалық, психологиялық-педагогикалық түзету және әлеуметтік шараларды анықтау үшін баланың танымдық қызметінің даму деңгейі мен ерекшеліктерін анықтау, эмоциялық-ерік және жеке тұлғалық дамуын зерттеу.

2. Баланың әлеуетті мүмкіндіктерін анықтау, жалпы және түзете оқыту мен тәрбиелеу үдерісін даралық-сараланған тәсілдемемен қамтамасыз ету үшін білім беру үдерісіне қатысушыларға арналған ұсынымдар әзірлеу.

3. Психологиялық-педагогикалық қолдаудың және оқушылармен түзете дамыту жұмысының жеке бағдарламасын әзірлеу.

4. Баланың өзекті дамуын, оның жағдайының динамикасын бейнелейтін құжаттарды дайындау және жүргізу. Баламен тікелей жұмыс жасайтын педагогтардың, өзара әрекеттесулерін ұйымдастыру.

3. Мектептің психологиялық-педагогикалық консилиумының қызметін ұйымдастыру

4. Консилиум мәжілісінде балалар мен жасөспірімдердің мәселелерін талқылау ата-аналарының (заңды өкілдерінің) ынтасы бойынша, сондай-ақ бала оқитын немесе тәрбиеленетін сыныптың (топтың) педагогының, білім беру ұйымында жұмыс істейтін басқа мамандардың да бастамалары бойынша жүзеге асырылады.

5. Барлық маман баланы жеке-жеке тексереді. Әрбір маманның өзінің әдістемелері, тәсілдемелері, диагностикалық кешендері болады.

6. Тексеру нәтижелері бойынша әрбір маман консилиум үшін бекітілген түрде өз ұсыныстарын береді.

7. Алынған мәліметтердің негізінде (мамандардың қорытындысы) коллегиалды түрде ППк тұжырымдамасы жасалады, баланың жеке мүмкіндіктері мен ерекшеліктерін есепке ала отырып, түзете дамыту және оқу-тәрбиелеу жұмысын ұйымдастыруға арналған ұсынымдар әзірленеді.

8. Консилиум маман мүшелерінің кеңесін алған барлық балалар тіркеу және есеп журналына тіркеледі.

9. Консилиум жұмысына қатысқан мамандар және төрағасы тексеруден өткен балалар туралы ақпараттың құпиялылығын сақтауды қамтамасыз етеді.

4. Консилиумды дайындау және өткізу тәртібі

10. ППк жоспарлы және жоспардан тыс болып екіге бөлінеді.

11. Жоспарлы консилиум ерекше білім беруге қажеттіліктері бар балалармен жұмыс жоспарына сәйкес өтеді. Оның қызметі төмендегі міндеттері шешуге бағытталған:

- бала дамуының ерекшеліктерін, оны оқытудың мүмкін болатын талаптары мен мақсаттарын анықтау;

- түзете дамыту жұмысының мазмұнын қоса отырып, баланы психологиялық-педагогикалық қолдаудың жеке бағдарламасын құру;

- оқытудың, түзетудің және дамудың динамикасын бағалау, түзету жұмысына қосымшалар мен өзгерістер енгізу, оқыту түрін, түзімін, бағдарламасын өзгерту, қосымша тексеруді тағайындау.

12. Консилиумның жоспардан тыс мәжілісі мамандардың, педагогтар немесе ата-аналардың сұрауы бойынша ұйымдастырылады. Жоспардан тыс ППк келесі міндеттерді шешеді:

- туындаған мәселені талдау, оларды шешу жолын таңдау;

- рұқсат етілетін жүктемелерді, оқытудың түзімі мен түрін өзгерту қажеттілігін анықтау.

13. Баланың мәселелерін талқылау бойынша консилиум мәжілісін өткізуді дайындау консилиумды өткізу мерзіміне дейін 10 күннен кеш болмайтындай жоспарланады.

14. Мамандар, баламен тікелей жұмыс істейтін жетекшілер консилиум мәжілісін өткізуге дейін 3 күннен кеш болмайтындай уақытта консилиум хатшысына қажетті құжаттарды, баланың жазба жұмыстарын тапсыруға міндетті.

15. Мәжіліс ППк төрағасының басшылығымен өтеді.

16. Жетекші маман жалпы жағдайды баяндайды. Баламен жұмысқа қатысатын әрбір маман бала туралы ауызша тұжырымдама береді.

17. Баланы тәрбиелеу мен оқыту бойынша ППК түзете дамыту жұмысын ары қарай жүргізу бойынша ұсынымдар педагогтарды қосқанда, баламен жұмыс істейтін барлық мамандарға міндетті болады.

18. ППк хаттамасы мәжіліс өткеннен кейін 2-3 күн ішінде дайындалады, оған ППк қатысқан барлық мамандар қол қояды.

5. Мектептің психологиялық-педагогикалық консилиумының құжаттары

№ ... НОМ-де ПП консилиумының құрылуы туралы бұйрық.
№ ... НОМ-нің ПП консилиумының Ережелері.
ППк-не келген балалар тіркелетін журнал.
ППк мәжілістері тіркелетін журнал; ППк тұжырымдары мен ұсынымдары тіркелетін журнал.
Динамикалық бақылауда тұрған балаларды есепке алу журналы.
Мамандардың консилиум үшін оқушыларға берген ұсыным түсініктемелері.

А қосымшасы

Консилиумге арналған педагогикалық ұсыным

Баланың тегі, аты Жасы Сынып Жалпы хабардар болу

(өзі және жанұясы туралы мәлімет, өзіне-өзі қызмет көрсету дағдылары, жалпы қабылданған тәртіп нормаларын орындау)

Білімі, қоршағандар туралы түсініктер

Оқу дағдыларының қалыптасқандығы.

Оқу пәндерін меңгеруінің бағдарлама талаптарына сәйкес болуы.

Оқу пәндерін меңгерудегі қиындықтар, қате түрлері.

Математика __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Оқу Жазу

Ауызша сөйлеу тілінің ерекшеліктері

Бейнелеу әрекеті, қол еңбегі __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Эмоционалды тәртіп ерекшеліктері __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Қорытынды:

Ұсынымдар: __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Тексеру күні Педагогтың қолы

Консилиумға арналған психологтың ұсынымы

Оқушының Т.А.Ә. ________________ Жасы

Сынып

Тәртіп, қатынас, әдеттер мен қызығушылықтарының ерекшеліктері

__________________________________________________________________

Әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Қимылдық ептілік Жетекші: қол ___________аяқ ____________ құлақ ___________ көз _____

Әрекеттесудің сипаттамасы:

Уәждемесі

Сыншылдығы

Жұмысқа қабілеті

Әрекет етудің қарқыны __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

Есте сақтаудың ерекшеліктері __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

Сөйлеу тілінің сапалық сипаттамасы __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

Зерде дамуының сипаттамасы

Кеңістіктік және мезгілдік қатынас туралы түсініктің қалыптасқандығы

__________________________________________________________________

Эмоционалдық-тұлғалық және уәждемелік-ерік ерекшеліктері

__________________________________________________________________

Қорытынды

(өзекті даму деңгейі, аталған салалардағы ерекше ерекшеліктері, әлеуеттік мүмкіндіктері)

Ұсынымдар:

Күні ______________ Психологтың аты-жөні ______________________

Балаға логопедиялық тұжырымдама

Баланың тегі, аты, әкесінің есімі _________________________________________________________________

Туылған күні

Сөйлеу тілдік қоршаған орта (жақындарының сөйлеу тілдік кемшіліктері, қос тілділік, тұқым қуалаушылық және т.б.)

Ерте жастағы сөйлеу тілдік даму:

уілдеу____________ былдыр ____________ сөз _____ тіркес

Сөйлеу тілдік бұзылыстар қашан байқалды?

Логопедпен сабақтар

(қайда, қандай нәтижемен?)

Сөйлеу тілінің жалпы дыбысталуы (қарқыны, жатықтығы, анықтығы)

Тұтығумен байланысты сөйлеу тілінің ерекшеліктері __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Сөйлеу тілінің дыбыстық жағы

Сөйлеу аппаратының құрылысы және қозғалғыштығы

Дыбысты айтудың бұзылуы

____________________________________________________________________

Сөздің буындық құрылымы __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Дыбыстық талдау және синтез

Сөздік қоры

Сөздік қордың жалпы сипаттамасы (белсенді және енжар сөздік қордың арақатынасы)

__________________________________________________________________

Сөйлеу тілінің грамматикалық құрылымы: (жасына сәйкес, сөз өзгертудегі, сөз құрауындағы қателер) ____________________________________________________________________

_________________________________________________________________

Сөйлеу тілін түсінуі:

Байланыстырып сөйлеу тілі

Сөйлеу тілінің жалпы сипаттамасы

(сөйлеу тілін жас шамасына сәйкес меңгеруі)

Өздігінен байланысқан айтылымдардың қалыптасқандығы

Аграмматизм (бар, жоқ)

Жазбаша сөйлеу тілі

Жазу (көшіріп жазғандағы, диктанттағы әдеттегі және тән емес қателер)

Оқу (оқу техникасы: жаһандық, аналитикалық, әріптік, буындық, біріккен және т.б.)

Оқу қарқыны __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Оқығанды түсіну

Қателердің сипаттамасы

Тұжырымдама:

Ұсынымдар: _____________________________________________________ ____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

Тексеру күні _____________________

Логпедтің қолы __________

Әлеуметтік педагогтың балаға берген ұсынымы

Баланың Т.А.Ә. жынысы

Туылу жағдайы ______________________ сынып _______________________

Жанұя құрамы __________________________________________________________________

(тегі, есімі, жасы)

Толық жанұя немесе ата-анасы ажырасқан __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Әлеуметтік-еңбектік ерекшеліктер (ата-анасының, баламен қатынасатын басқа да адамдардың кәсібі, мамандықтары) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Әлеуметтік-тұрмыстық ерекшеліктер (жанұядағы тұрмыстық міндеттердің бөлінуі, баланың жанұяда қандай көмек көрсететіні, баланың үйіндегі міндеттері) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Әлеуметтік-демалыстық (жанұя мүшелерінің бос уақыттарын өткізулері: қызығушылықтары, хобби) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Әлеуметтік-педагогикалық ерекшеліктері (баланы тәрбиелеу стилі, баланың тәрбиесіне және дамуына қанша уақыт бөлінетіні) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Әлеуметтік-құқықтық ерекшеліктері (құқықтық өткені мен қазіргісі, баланың жанұяда әлеуметтік-құқықтық қорғалуы) _________________________________________________________________

_________________________________________________________________

Материалдық және баспаналық-тұрмыстық жағдайлары (астын сызу: өз үйі, жеке, жалға алынған пәтер, жатақхана, барақ, өзінің баспанасы жоқ)

__________________________________________________________________

Баланың жеке бөлмесі, өзінің жұмыс орнының болуы __________________________________________________________________

Тамақтануы (рационында қандай тағам басым, тамақтанудың жүйелілігі)

__________________________________________________________________

Ата-аналарының зиянды әдеттері (астын сызу: ішімдікті, есірткіні, шылымды және т.б. қолдануы) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Баланың есірткі және улы заттарға, ішімдікке, шылымға қатысы

__________________________________________________________________

Баланың жыныстық өмірі __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Дінге қатысы __________________________________________________________________

Ата-аналық қатынастың ерекшеліктері және әлеуметтік қоршағандардың мінездемесі (үйден тыс) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Баланың әлеуметтік-психологиялық портреті:

Бала туралы ана-ананың пікірі:

Баланың артықшылығы:

Баланың кемшілігі: __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Баланың өзі туралы пікірі:

Жағымды қасиеттері __________________________________________________________________

_________________________________________________________________

Жағымсыз қасиеттері

__________________________________________________________________

Достарының болуы __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Баланың өзіне, оқу әрекетінің нәтижесіне деген көзқарасы __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Басқа мәліметтер

Қорытынды:

Ұсынымдар:

Тексеру күні ________________ Маманның аты-жөні_______

Дәрігердің балаға берген тұжырымдамасы

Баланың тегі, аты Жасы _________

Жүктілік (саны, ағымы, түсік түсіру қаупі, ауруы)

Тууы (мезгілінде, кешікен, шұғыл, ұзақ; босандыру, асқыну)

Салмағы, басының, кеудесінің көлемі, АПГАР шәкілі бойынша бағалануы_________________________________________________________

__________________________________________________________________

Психомоторлық ерте дамуы: басын ұстау _______, отыру _____, жүру

Алғашқы сөздері _______ тіркестері _______ ұқыптылық дағдылары ____ өзіне-өзі қызмет көрсету

Ерте жастағы даму ерекшеліктері

Жанұялық анамнез________________________________________________

Ауырып тұруы

Есту жағдайы

Көру жағдайы

Баланың соматикалық мәртебесі

Денсаулық тобы

Мамандардың есебінде тұруы (невропатолог, психиатр, офтальмолог, отоларинголог, эндокринолог және т.б.)

Негізгі ауруы (оның тарихы)

Тексеру күні ____________ Маманның аты-жөні _________________

Мұғалім дефектологтың оқушыға берген ұсынымы

(1-4 сынып)

Тегі, аты, әкесінің есімі

Туылған күні

Мектеп № ________________ сынып _________________________________

Текеру жағдайындағы эмоциялық әсері (қатынастық, негативизмді байқатуы, сәтсіздікке, мадақтауға әсері, ашу-ызаның байқалымдары) Жалпы және ұсақ қимылдарының дамуы

Есту арқылы қабылдаған, өздігінен оқыған нұсқауларды түсінуі (бірден түсінеді, қайталағаннан кейін, түсіндіргеннен кейін, түсінбейді)

Оқи алатындығы:

- көмекті қабылдауы (ынталандыратын, ұйымдастыратын, бағыттайтын, үйрететін көмек)

- ұқсас тапсырмаға көшу қабілеті

Әрекетті ұйымдастыру, реттеуіш атқарымдарының қалыптасқандығы (әрекеттің мақсатқа бағыттылығы, бағдарлау кезеңінің болуы, әрекеттің тиімді тәсілдерін пайдалану, әрекеттердің қызбалығы\салғырттығы, өзін-өзі бақылау)

__________________________________________________________________

Жұмыс қарқыны (оқу және оқудан тыс материалда)

Жұмысқа қабілеті (жеке және жалпы сабақтарда)

Жалпы хабардарлық және әлеуметтік-тұрмыстық бағдарлау

Кеңістіктік-мезгілдік түсініктердің қалыптасқандығы

Қабылдау ерекшеліктері (көру қабылдау, емту-қимылдық үйлесімділік, стереогноз) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Зейіннің оқу және оқудан тыс жағдайдағы сипаты (шоғырлану, бөліну, ауысу)

Оқу материалын және өмірлік түсініктерді есте сақтау және еске түсіру ерекшеліктері

Ойлау ерекшеліктері:

- ойлаудың көрнекілік түрінің даму деңгейі __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

- сөздік-логикалық ойлау

Құрылымдық әрекеттесу ерекшеліктері

Сөйлеу тілдік дамудың жалпы сипаттамасы

Бағдарламалық материалды меңгеру ерекшеліктері:

Математика (сан, сан қатары мен оның қасиеті туралы түсініктер, санау дағдысы, арифметикалық есептерді шығару дағдысы)

Математиканы меңгерудегі қиындықтар, олардың себептері

Ана тілі (каллиграфилық жазу дағдысы, орфографиялық айтумен жатқа жазу дағдысы, мәтінді көшіріп жазу, грамматикалық тапсырмаларды орындау)

Әдеттегі қателіктер. Олардың туындау себептері.

Оқу:

- оқу қарқыны

- оқу тәсілі

- оқығанды түсінуі

- мәтінмен жұмыс дағдысы

- әдеттегі қателер

Олардың туындау себептері

Оқу әрекетінің жалпы сипаттамасы (уәж, бағдарлау негізі, жұмысты жоспарлау, өзін-өзі бақылау, өзін-өзі бағалау)

Қорытынды

Маманның жоспарлаған шаралары

Тексеру күні _______________ Маманның қолы _____________

Б қосымшасы

Психологиялық-педагогикалық консилиум тұжырымдамасы

Баланың тегі, аты

Туылған күні ______________________________________________

Тексеру датасы ___________________ сынып ___________________

Үйінің мекен-жайы _______________________телефон _____________

Ата-анасының Т.А.Ә. (жасы, білімі, қазіргі кездегі кәсібі)

__________________________________________________________________

Баланың жанұясы туралы мәлімет (жанұяның басқа мүшелері, толық\торлық емес жанұя, өмір сүру жағдайы және т.б.) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Консилиумге жіберу себептері: __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Қосымша (барын белгілеу):

Педагогикалық ұсыным.
Психологиялық ұсыным.
Логопедиялық ұсыным.
Медициналық ұсыным.
Әлеуметтік педагог тұжырымдамасы.
Дефектолог мұғалімнің тұжырымдамасы.

__________________________________________________________________

Консилиум тұжырымдамасы: __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Консилиум ұсынымы: __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Психологиялық-педагогикалық консилиум

төрағасы ____________ қолы _______________ Т.А.Ә.

Психологиялық-педагогикалық консилиум

мүшелері, қолдары ________________________________________________________ М.О.

В қосымшасы

Баланы психологиялық-педагогикалық кеңеске жолдау кезіндегі мінездеменің үлгілік кестесі

Жолданым мақсаты (оқудағы, қатынастағы, тәртіптегі қиындықтар)

1. Бала туралы жалпы мәліметтер:

ТАӘ

Туылған күні, жасы

Мектептің түрі және нөмірі

Баланың денсаулық жағдайы

Мектепке дейінгі қандай мекемеге барды. Мектепте оқуды қай жасында бастады.

Сыныптардың бағдарламаларын қайталады ма (егер «иә» болса, себебі қандай: ауру, себепсіз сабаққа бармау, бағдарламаны меңгерудегі қиындықтар және т.б.) Аталған мектепте қай уақыттан бастап оқиды.

2. Мектептік білімнің, дағдылар мен икемділіктердің бағдарлама талаптарына сәйкестігі:

Математика

Оқу және оқығанды айтып беру

Ана тілі

Басқа пәндер

3. Оқи алатынының сипаттамасы:

Оқу материалын меңгеру кезіндегі қиындықтар. Педагогтардың пікірінше, оларға не себеп болған.

Қандай да бір оқу тапсырмаларын орындау және оқу материалдарын меңгеру кезіндегі көрсетілген мұғалім көмегінің мазмұны.

Баланың ұсынылған көмекті қабылдау деңгейі.

4. Сөйлеу тілдік даму

Сөйлеу тілдік даму ерекшеліктері.

Мектептік логопедтің жұмысының мазмұны мен баланың даму динамикасы.

5. Психологиялық ерекшеліктер

Танымдық аясы (зейін, есте сақтау, жұмысқа қабілеті).

Оқуға қатынасы (уәжі).

Құрдастарымен және ересектермен тұлғалық және өзара қатынас мазмұны.

Мектептік психологтың жұмысының мазмұны мен баланың даму динамикасы.

6. Баланың әуестенуі және қызығушылықтары.

7. Мектеп консилиумының тұжырымдамасы (мамандардың жалпы тұжырымдамасы және ұсынымдары).

Мекеменің мөрі

Мектептік психологиялық-педагогикалық

консилиумының төрағасы

Қолы ______________

Күні _____________________

Введение

Консилиум – это совещание, взаимная консультация экспертов, специалистов в той или иной области знаний. Психолого-педагогический консилиум представляет собой объединение профессионалов, которое периодически обсуждает и оценивает обученность, обучаемость и реальные учебные возможности учащихся по заранее оговоренным параметрам. В случае работы учителей над проблемой повышения качества процесса обучения на заседании консилиума обсуждаются не только прогноз успеваемости, но и причины неуспеваемости и выносится решение о системе мер по преодолению пробелов в общеучебных умениях и знаниях учащихся.

Впервые методика педагогического консилиума общеобразовательного учреждения была создана и опробирована академиком Бабанским Ю.К. в качестве основы выбора наилучшего из возможных вариантов обучения ученика в рамках разработанной им теории и методики оптимизации процесса обучения.

В специальных организациях образования (специальные детские сады, специальные школы) психолого-педагогический консилиум активно применяется в качестве способа взаимодействия специалистов (психолог, логопед, дефектолог, социальный педагог и др.) и педагогов для выработки единых подходов в комплексной поддержке и психолого-педагогическом сопровождении детей с нарушениями психофизического развития. Консилиум является важным условием командного, мультидисциплинарного подхода к решению вопросов обучения детей рассматриваемой категории, необходимость которого диктуется разнообразием их особых образовательных потребностей. Основными методами работы членов консилиума являются обсуждение и экспертная оценка.

Развитие инклюзивной образовательной практики в общеобразовательных школах делает актуальным создание и в их структуре консилиумов, как формы взаимодействия специалистов психолого-педагогического сопровождения учащихся с особыми образовательными потребностями.

В настоящих методических рекомендациях раскрываются вопросы организации и функционирования школьных психолого-педагогических консилиумов, приведены примеры необходимой документации.

1 Задачи и организация деятельности школьного психолого-педагогического консилиума

Основной целью психолого-педагогического консилиума организации образования является коллегиальное определение стратегии сопровождения детей с особыми образовательными потребностями, включенных в общее образование и определение согласованных действий взрослых для обеспечения успешности их обучения и социализации.

Задачи консилиума:

- анализ ситуации развития и/или обучения учащихся, имеющих особые образовательные потребности;

- определение содержания психолого-педагогической помощи учащимся и координация взаимодействия специалистов по ее оказанию;

- разработка рекомендаций для педагогов о содержании помощи учащимся в учебном процессе; рекомендаций родителям;

- оценка эффективности психолого-педагогической помощи.

Работа школьного консилиума строится на основе:

- комплексного подхода к рассматриваемым проблемам (тесное взаимодействие разных специалистов);

- динамического изучения потребностей учащихся;

- соблюдения интересов и учет индивидуальных психофизических особенностей учащихся.

Состав школьного консилиума может быть гибким и включать постоянных и временных членов. Постоянные участники – заместитель директора школы по учебно-воспитательной работе, педагог-психолог, социальный педагог, учитель-логопед, учитель-дефектолог. Постоянные участники присутствуют на каждом заседании консилиума, участвуют в подготовке, последующем контроле за выполнением рекомендаций. Временные члены принимают участие в консилиуме по мере необходимости (классные руководители, учителя-предметники, медицинские работники).

Заседания консилиумов подразделяются на плановые и внеплановые. Плановые заседания консилиума проводятся 3-5 раз в год. Деятельность планового консилиума осуществляется в следующих направлениях:

- обсуждение особых образовательных потребностей учащихся, приступающих к школьному обучению, учащихся при переходе в среднее звено, учащихся, имеющих особые образовательные потребности;

- разработка содержания психолого-педагогического сопровождения учащихся, обнаруживших особые образовательные потребности;

- динамическая оценка успешности реализации коррекционно-развивающих задач и изменение при необходимости ранее намеченной программы психолого-педагогического сопровождения учащихся;

- оценка эффективности психолого-педагогического сопровождения учащихся.

Заключение консилиума доводится до сведения всех участников образовательного процесса (учителей-предметников, педагогов дополнительного образования, родителей) и является рекомендацией.

Внеплановые заседания консилиумов проводятся по запросу любого из участников образовательного процесса, в том числе и администрации организации образования, либо по запросу родителей (лиц их замещающих). Поводом для внепланового заседания консилиума может быть выявление или возникновение новых обстоятельств, влияющих на обучение и развитие ребенка, отрицательная динамика его развития и обучения. Характер запросов специалистов и родителей могут быть различными, но в любом случае они должны отражать проблемы ребенка (в развитии и обучении) или педагога, родителей в их взаимодействии с ребенком. Направление деятельности внепланового заседания консилиума:

- организация мероприятий по устранению выявленных проблем в обучении и воспитании ребенка;

- разработка плана коррекционно-развивающей работы с ребенком в изменившейся ситуации.

2. Порядок проведения школьного психолого-педагогического консилиума

На первом заседании консилиума составляется график проведения консилиумов и определяется список учащихся, имеющих особые образовательные потребности и нуждающиеся в динамическом наблюдении специалистов сопровождения.

На заседании консилиуме обсуждаются обобщенные аналитические материалы обследования, которые провел каждый специалист службы психолого-педагогического сопровождения. Они оформляются в виде представлений специалистов (Приложение А). В представлениях специалистов информация о ребенке и его семье формулируется доступным и понятным педагогу языком и излагается в форме, не нарушающей права ребенка и родителей на конфиденциальность.

Порядок обсуждения на заседании консилиума результатов наблюдений и изучения деятельности ученика должен регламентироваться и контролироваться председателем консилиума. С процедурой работы консилиума должны быть знакомы все его участники. Если на заседании консилиума присутствуют временные участники, то процедура проведения напоминается председателем перед началом работы. Можно придерживаться следующего порядка работы заседания консилиума:

1. Выступает специалист (педагог или родитель), который направил ребенка на консилиум. Он четко излагает ситуацию развития и обучения ученика, выделяя положительные моменты и проблемы, которые его беспокоят. Выступление специалиста (педагога, родителя) никто не прерывает вопросами, репликами, комментариями. Если ученик имеет заключение ППК, то его представляет учитель класса.

2. Члены консилиума по очереди задают вопросы специалисту (педагогу, родителю) для уточнения и разъяснения сути ситуации развития и обучения. Специалист (педагог, родитель) отвечает на каждый вопрос.

3. Свое видение проблемы, профессиональную характеристику особенностей развития, учебной деятельности школьника и рекомендации к улучшению ситуации по очереди излагают все члены консилиума, используя подготовленные к консилиуму собственные представления на ученика.

4. Вырабатываются единые подходы к организации сопровождения ученика, определяется содержание коррекционно-развивающей работы, рекомендации к индивидуальному подходу в учебном процессе, дополнительном образовании и домашнем воспитании.

Обмен информацией между членами консилиума и взаимный ответ на вопросы служит основой для составления заключения консилиума, в котором описывается психолого-педагогический статус школьника, рекомендованные формы и специалисты, которые примут участие в сопровождении школьника (Приложение Б). В заключении могут быть даны указания на необходимость консультативной работы специалистов консилиума с педагогическим коллективом или отдельными учителями, родителями учащегося и школьной администрацией.

На основании заключения консилиума составляется индивидуальная программа психолого-педагогического сопровождения ученика, имеющего особые образовательные потребности. В индивидуальной программе сопровождения, которая составляется на полугодие, указываются направления коррекционно-развивающей работы с ребенком, содержание работы по каждому направлению, ожидаемый результат. Координируются действия специалистов в отношении ребенка. При необходимости определяется последовательность включения различных специалистов в работу с ребенком. В программе фиксируется ответственный специалист сопровождения ученика, в чьи обязанности входит ведение карты развития школьника, отслеживание этапов сопровождения, инициация повторного обсуждения данного ребенка на консилиуме с целью подведения итогов проделанной работы и обсуждения дальнейших шагов. С содержанием индивидуальной программы психолого-педагогического сопровождения обязательно знакомят родителей, всех педагогов, работающих с учеником. Содержание индивидуальной программы сопровождения ученика является обязательным к исполнению для всех специалистов, работающих с ребенком. Основная нагрузка по сопровождению ученика ложится на учителя, он несет персональную ответственность за успешность обучения и социализацию ученика.

На заседании консилиума ведется протокол, отражающий краткие высказывания участников при обсуждении итогового решения по каждому индивидуальному случаю, отмечаются ответственные за выполнение назначенных рекомендаций. Протоколы заседаний консилиумов хранятся в делопроизводстве председателя. Рекомендации консилиума доводятся до администрации на совещаниях при директоре, затем выносятся на педагогические советы.

Секретарь консилиума ведет журнал записи и учета детей, сбор общих сведений о ребенке, осуществляет контроль за выполнением графика заседаний консилиумов, хранением документации консилиума в архиве.

Председатель и специалисты, участвующие в работе консилиума, несут ответственность за конфиденциальность информации о детях и их семьях.

В случае негативной динамики развития ребенка, невозможности членов консилиума принять однозначное решение об обучении и воспитании ученика он направляется в психолого-педагогическую консультацию для углубленной диагностики. Для этого школьный консилиум готовит пакет документов, в числе которых:

- медицинское представление;

- логопедическое представление;

- представление психолога;

- педагогическая характеристика ребенка (Приложение В);

- письменные работы по родному языку, математике, рисунки и другие виды самостоятельной деятельности ребенка;

- письменное заявление на обследование в ППК от родителей или законных представителей.

3. Взаимодействие специалистов психолого-педагогического консилиума

Эффективное развитие современного образования в условиях развития инклюзивного образования требует знания особенностей каждого обучаемого, умения определить индивидуальный маршрут ребенка и пути его профессионального сопровождения с учетом психофизических особенностей и индивидуальных потребностей. Данная задача невыполнима без организации мультидисциплинарного взаимодействия специалистов, которая должна являться базовым компонентом формирования инклюзивной образовательной среды.

При мультипрофессиональном сотрудничестве, в рамках психолого-педагогической службы, необходимо учитывать следующие параметры эффективности взаимодействия:

учет особенностей и уровень развития ребенка, его ресурсных возможностей;
приоритетность задач адаптации и социализации;
адекватная последовательность «подключения» к работе с ребенком «нужного специалиста в нужный момент»;
участие родителей в социализации и образовательной адаптации ребенка, их партнерское взаимодействие со специалистами.

Результатом усилий мультидисциплинарной команды будет созданная адаптивная образовательная среда, толерантная культура поведения всех членов учебно-воспитательного процесса, высокое качество образования для каждого из обучаемых.

Деятельность мультидисциплинарной команды должна быть основана на безусловном принятии каждым педагогом принципов:

признания инклюзии как единой психолого-педагогической идеологии и стратегии;
интереса специалиста к смежным дисциплинам, готовность к универсализации и новаторству, овладению новыми знаниями;
уважения ко всем членам команды, взаимопонимание, искренность, готовность к взаимопомощи;
равноправного участия всех членов команды в образовательном процессе, ответственность за результаты общей работы;
чёткого распределения ролей членов команды, соблюдение приоритетности их участия в решении конкретных педагогических задач.

Данные принципы позволяют комплексно и эффективно решать проблемы ребенка и его семьи, оптимально используя ресурсы специалистов, участвующих в командной работе на всех этапах психолого-педагогического сопровождения.

Мультидисциплинарный принцип работы специалистов ППк, выдвинутый в 1968 году ведущими российскими психологами А.Н.Леонтьевым, А.Р.Лурия, А.А.Смирновым, предполагает необходимость равноправного учёта данных и мнений всех специалистов консилиума с целью осуществления комплексного подхода к оценке развития ребёнка.

Исходя из вышеизложенного, в целях обеспечения всесторонней и компетентной помощи детям и подросткам, требующим особого подхода, в организациях образования и координации команды деятельностей педагогов, рекомендуется создать психолого-педагогические консилиумы (ППк). Следует сказать, что в рамках обновления системы образования, ППк действуют практически во всех организациях образования. Но не во всех образовательных учреждениях сложилась чёткая система его деятельности. В некоторых школах, детских садах или колледжах нет заинтересованности администрации в комплексной командной работе специалистов консилиума, поэтому ответственность за результативность психолого-педагогического сопровождения ребенка с особыми образовательными потребностями может возлагаться на отдельного специалиста или специалистов (педагога-психолога, дефектолога или логопеда). Психолого – педагогический консилиум – прежде всего - это форма межпрофессионального сотрудничества специалистов службы психолого-педагогического сопровождения, т.е. всех педагогов, коллегиально вырабатывающих стратегию сопровождения ребенка с особыми образовательными потребностями в процессе воспитания и обучения.

Отсюда, основной целью консилиума, как совещательного органа, является не только определение стратегии сопровождения и индивидуализации планов коррекционно-развивающей работы с детьми, включенными в общеобразовательный процесс школы, но и определение мер и путей для максимальной социальной адаптации ребенка, его социализации в обычной среде.

Консилиум позволяет:

- рассматривать всему педагогическому коллективу личность ребенка с учетом всех параметров (психологического и психического развития, социальной ситуации развития, состояния здоровья, оптимальности педагогических воздействий) и наметить общую программу сопровождения, распределив обязанности и ответственность субъектов учебно-воспитательного процесса в интересах каждого обучаемого;

- передать классному руководителю имеющиеся у него знания о ребенке, требующим особого подхода, тем участникам консилиума, которые взаимодействуют с ним;

- педагогу-психологу, путем объективных оценок познавательных и эмоциональных процессов ребенка и с учетом уровня его мотивации к обучению оказать помощь каждому педагогу в разработке индивидуальных программ, в целях обеспечения наилучших условий обучения и воспитания;

- скоординировать администрации усилия педагогов, психологов и других субъектов учебно-воспитательного процесса в выработке совместной стратегии помощи ребенку.

Исходя из вышеизложенного, можно определить следующие задачи ППк:

- определение детей, нуждающихся в специальной помощи (психолога, логопеда, учителя-дефектолога, социального педагога или других специалистов), также выявление характера и причин отклонений в обучении и поведении детей;

- определение содержания индивидуальной программы психолого-педагогического сопровождения;

– адаптация учебных и воспитательных программ (при необходимости);

- оценка эффективности специальной помощи и координация взаимодействия специалистов.

В состав команды входят: администрация организации образования, учителя, специальные педагоги (психолог, логопед, учитель-дефектолог, социальный педагог), медицинский работник, родители, представители общественных организаций, попечительского совета и организаций-партнеров, инспектор ИДН.

Психолого-педагогический консилиум осуществляет следующие направления деятельности:

1. проведение всеми специалистами консилиума организационных мероприятий по осуществлению скрининг-диагностики обучаемых с целью выявления потенциальной «группы риска»;

2. выделение из потенциальной «группы риска» тех детей, у которых есть психофизические нарушения или трудности в усвоении образовательной программы; проведение индивидуальной диагностики и определение сущности проблем ребёнка;

3. разработка индивидуальных коррекционно-образовательных программ для обучаемого с особенностями в развитии, выбор образовательного маршрута;

4. реализация индивидуальных программ сопровождения, осуществление коррекционно-развивающих мероприятий, определение направлений консультативной деятельности;

5. отслеживание результативности психолого-педагогического сопровождения.

По данным направлениям каждый педагог (классный руководитель, учителя-предметники, учитель-логопед, педагог-психолог, учитель-дефектолог, социальный педагог) работает с учётом своей специализации.

Принципы работы психолого–педагогического консилиума:

1. Основополагающим принципом работы ППк является общепедагогический принцип уважения к личности ребёнка и опоры на положительное. Изучение ребёнка должно быть нацелено на получение информации не только о проблемах его развития, но и положительного потенциала, который может быть основой для компенсации имеющихся проблем.

2. Принцип максимальной педагогизации диагностики определяет приоритет педагогических задач консилиума. В работе ППк необходима интеграция психологического и педагогического знаний.

3. Очень важно в деятельности ППк соблюдать принцип закрытости информации. Данный принцип предполагает строгое соблюдение этических норм специалистов консилиума, особенно в соблюдении тайны психолого-педагогического диагноза ребёнка. Диагноз или заключение консилиума не должны публично обсуждаться вне заседания ППк, чтобы не нанести моральный ущерб личности (например, снижение самооценки ребёнка, ухудшение его эмоционального состояния, разрушение его взаимоотношений с взрослыми и сверстниками).

4. Принцип взаимодействия. Каждый специалист ППк, решая в сфере своей компетенции вопросы квалификации состояния и развития ребёнка, прогноза его возможностей в плане дальнейшего воспитания и обучения, вносит собственное понимание в целостную картину.

Организация работы консилиума проводится в три этапа.

1этап. На подготовительном этапе подготовка консилиума проводится каждым участником отдельно. Перед началом работы необходимо получить согласие родителей на комплексное обследование ребёнка. Согласие родителей должно быть документально зарегистрировано, что позволит предупредить ряд конфликтных ситуаций, связанных с экспертизой.

Далее специалистами осуществляется сбор, обобщение диагностических данных, формулируются предварительные выводы и рекомендации. Диагностические данные анализируются по ряду показателей, конкретно по заявленной проблеме: педагогическому, психологическому, социологическому, медицинскому, логопедическому, дефектологическому и др.

2 этап. На данном этапе работы консилиума проводится коллегиальное обсуждение по итогам проведённых обследований. Коллегиальное обсуждение результатов обследования позволяет выработать единое представление о характере и особенностях развития ребёнка, определить общий прогноз его дальнейшего развития и комплекс необходимых коррекционно-развивающих мероприятий.

Если консилиум не пришёл к общему мнению о том, какая развивающая или коррекционная работа необходима, либо же не были достигнуты ожидаемые результаты или наблюдается стойкая отрицательная динамика развития, в таком случае обучаемый может быть направлен на консультацию более высокого уровня. Точно также необходимо поступать и в ситуации конфликтных отношений с родителями ребёнка, непринятием родителей рекомендаций консилиума. Авторитет организации более высокого уровня может быть хорошим мотивирующим компонентом воздействия на родителей.

3 этап – реализация решений ППк; составление индивидуальной программы; рекомендации по психологической коррекции; координация деятельности специалистов; коррекция действующих программ; консультирование педагогов и родителей по проблеме и др.

Виды консилиумов

По цели психолого – педагогические консилиумы можно разделить на первичные, плановые, срочные и заключительные. Подробней остановимся на характеристике каждого вида.

Первичный консилиум - может проводиться при зачислении детей и выявлении проблем в развитии. В данном случае консилиум должен пройти сразу по завершении первичных обследований у всех специалистов. Как правило, это психолог, логопед (дефектолог), психиатр, педагог; в отдельных случаях могут быть привлечены другие специалисты.

Цель: определение особенностей развития учащегося, возможных условий и форм его обучения, необходимого психологического, логопедического или иного сопровождения педагогического процесса.

Плановый консилиум рекомендуется проводить не реже одного раза в полугодие.

Цель: оценка динамики обучения и коррекции, внесение, в случае необходимости, поправок и дополнений в коррекционную работу, изменение формы, режима или программы обучения, назначение дополнительных обследований.

Срочный консилиум проводится по просьбе педагога или любого из специалистов, в случае необходимости (длительная болезнь, неожиданная аффективная реакция, возникновение иных внезапных проблем в обучении или коррекционной работе).

Цель: выяснение причин возникших проблем; оценка размеров регресса, его устойчивости, возможности его преодоления; определение допустимых нагрузок; определение необходимости изменения режима или формы обучения.

Заключительный консилиум проводится в связи с переходом ребенка на новую ступень обучения (например, из начальной школы в среднее звено) или в связи с завершением коррекционной работы.

Цель консилиума: оценка статуса учащегося на момент окончания обучения: приобретённые знания по всем учебным предметам, степень социализации, состояние эмоционально-волевой и поведенческой сфер, уровень развития высших психических функций; рекомендации для педагогов, которые будут работать с ребенком в дальнейшем.

Материалы заключительного консилиума используются как основа для составления психолого – педагогической характеристики ребёнка.

Для эффективной и компетентной работы должен быть достаточно гибким состав консилиума. Он включает в себя постоянных и временных участников.

Постоянные участники присутствуют на каждом заседании, участвуют в его подготовке и контроле за выполнением рекомендаций. Обязательными участниками консилиума являются директор организации образования, заместитель директора по учебной работе, заместитель директора по воспитательной работе (заместитель директора по учебно-производственной работе), заместитель директора по научно-методической работе, методист, педагог-психолог, учитель-логопед, классные руководители, медицинский работник, социальный педагог.

Временные участники - инспектор ИДН, врач-психиатр и др., которые могут приглашаться по вопросам, касающимся обеспечения детей с особыми образовательными потребностями, обусловленными здоровьем либо же социальной дезадаптации. Временными участниками могут быть также и учителя – предметники, различные привлеченные специалисты-консультанты, выступающие в качестве экспертов, родители и ученики (по необходимости).

Координирует работу консилиума – председатель ППк, функции которого могут выполнять в общеобразовательных учреждениях - заместитель директора по учебной работе (в начальном звене - заместитель директора по учебно-методической работе начальных классов); в системе дошкольного образования- методист; в системе технического и специального образования- заместитель директора по учебно-производственной работе.

Председатель психолого-педагогического консилиума:

организует работу психолого-педагогического консилиума;
обеспечивает систематичность заседаний;
формирует состав участников-педагогов; формирует состав детей, обсуждаемых на заседании;
координирует связи консилиума с другими звеньями учебно – воспитательного процесса;
организует контроль за выполнением рекомендаций консилиума;
осуществляет контроль за своевременным направлением детей на дополнительное обследование (при необходимости);
обеспечивает предоставление корректной информации о ребёнке его родителям (законным представителям).

От председателя ППк зависит организация командной работы специалистов и реализация мультидисциплинарного подхода.

Примерный алгоритм психологического сопровождения в рамках работы психолого–педагогического консилиума (по Битяновой М.Р.)

1. Организационная и методическая подготовка к проведению цикла сопровождающей деятельности:

- чёткое почасовое планирование диагностических мероприятий, консилиумов;

- согласование данного плана со всеми участниками консилиума;

- подготовка необходимых методических материалов - бланков, текстов методик, ключей, таблиц для обработки и др.

2. Проведение первого этапа диагностического обследования:

- наблюдение за учащимися на уроках, регистрация данных в протоколе;

- проведение методик диагностического минимума со всеми учащимися выбранной параллели;

- проведение экспертного опроса педагогов и родителей (при необходимости);

- обработка результатов, заполнение бланков заключений по всем учащимся, отбор группы детей для проведения различных схем углублённой психодиагностики;

- организационная и методическая подготовка ко второму этапу психодиагностики.

3. Проведение второго этапа психодиагностического обследования:

- проведение углублённого диагностического обследования выбранной группы детей;

- обработка данных, заполнение заключений по обследованию.

4. Подготовка к психолого-педагогическому консилиуму:

- проведение консультаций с классными руководителями и другими специалистами (школьным врачом, психиатром, психологом, логопедом, дефектологом и др.) относительно предстоящего консилиума;

- подготовка аналитической информации по классам (группам) и параллели в целом;

- составление плана обсуждения: выделение групп психологически благополучных детей и детей с разными типами проблем; подготовка бланков для заключения консилиума.

5. Проведение психолого- педагогического консилиума:

- обмен информацией между участниками консилиума относительно конкретных детей;

- разработка и планирование стратегии сопровождения каждого ребенка, а также в целом класса или группы;

- заполнение бланка заключения консилиума по данному ребенку.

Заключение

Психолого-педагогическое сопровождение в образовательном процессе учащихся с особыми образовательными потребностями требует участия специалистов разного профиля (психолога, логопеда, учителя-дефектолога и др.). Для координации их деятельности, придания этой деятельности согласованности и целенаправленности необходим командный подход в работе всех участников образовательного процесса. Командный подход предполагает овладение специалистами и педагогами дополнительными профессиональными компетенциями. К необходимым компетенциям следует отнести: умение вести педагогическое наблюдение, знание этапов и закономерностей нормативного развития ребенка в разные возрастные периоды, умение работать в команде, участвовать в коллегиальном обсуждении педагогических проблем и др.

Немаловажным фактором является приверженность специалистов и педагогов единым ценностям, в основе которых глубокое уважение к личности ученика и высокая мотивация к оказанию помощи любому ребенку.

Среди содержательных задач, которые должны быть решены специалистами разного профиля при командном взаимодействии – задача выбора оптимальной последовательности и объема помощи ребенку в процессе обучения. Другая содержательная задача – это методическая поддержка педагогов, их профессиональное совершенствование в условиях единой междисциплинарной команды.

Использование консилиума как основной формы взаимодействия специалистов службы психолого-педагогического сопровождения и педагогов позволяет успешно решать обозначенные задачи. Специалисты (психолог, логопед, учитель-дефектолог) должны не просто рассказать о проблеме ученика, но и показать педагогу пути преодоления, поскольку именно педагог выполняет основную работу, связанную с сопровождением ученика с особыми образовательными потребностями в учебном процессе. Педагог, владеющий методами и приемами специальной педагогики, способен творчески использовать их в отношении всех учащихся класса, обеспечивая высокую эффективность процесса обучения.

Таким образом, школьный консилиум, при правильной, не формальной организации работы играет важную роль не только в системе психолого-педагогического сопровождения учащихся, но и в решении вопросов повышения качества образовательного процесса в школе.

Глоссарий

1. Психолого-педагогический консилиум – это форма взаимодействия специалистов организации образования, осуществляющих психолого-педагогическое сопровождение обучающихся с особыми образовательными потребностями, для выработки единой стратегии сопровождения ребенка.

2. Дети с особыми образовательными потребностями – это дети, нуждающиеся в получении специальной психолого-педагогической помощи и организации особых условий при их воспитании и обучении.

3. Дети с ограниченными возможностями в развитии (ОВР) – дети с физическими и (или) психическими недостатками, имеющие ограничение жизнедеятельности, обусловленное врожденными, наследственными, приобретенными заболеваниями или последствиями травм, подтвержденными в установленном порядке.

4. Психолого-педагогическое сопровождение – особый вид помощи (или поддержки) ребенку в образовательно-воспитательном процессе, представляющий собой целостную, системно организованную деятельность специалистов, в процессе которой создаются социально-психологические и педагогические условия для успешного обучения и развития каждого ребенка в соответствии с его возможностями и потребностями.

5. ППК – психолого-педагогическая консультация.

Положение о психолого-педагогическом консилиуме в ОСШ № ___

1. Общие положения

1. Психолого-педагогический консилиум общеобразовательной школы №… (далее ППк) является формой взаимодействия специалистов службы психолого-педагогического сопровождения. Деятельность консилиума направлена на обеспечение комплексного подхода к изучению особенностей и решению проблем развития и обучения учащихся школы.

2. ППк школы в своей деятельности руководствуется Конвенцией ООН о правах ребенка (Нью-Йорк, 20 ноября 1989 г.), Законом РК «О правах ребенка» (от 8 августа 2002 года), Законом РК «Об образовании» (от 9 апреля 2016 г), Законом РК «О социальной медико-педагогической поддержке детей с ограниченными возможностями» (от 11 июля 2002 года) и иными нормативными правовыми актами.

2. Цели и задачи психолого-педагогического консилиума школы

3. Целью деятельности ППк является межпрофессиональное сотрудничество, направленное на выработку и реализацию единой стратегии развития ребенка, организацию помощи его семье и педагогам, осуществляющим его обучение.

Задачи:

1. Определение уровня и особенностей развития познавательной деятельности, изучение эмоционально-волевого и личностного развития ребенка для определения профилактических, коррекционных психолого-педагогических и социальных мероприятий, обеспечивающих успешность в обучении и социализации ученика.

2. Выявление резервных возможностей ребенка, выработка рекомендаций участникам образовательного процесса для обеспечения индивидуально-дифференцированного подхода в процессе общего и коррекционного обучения и воспитания.

3. Разработка индивидуальной программы психолого-педагогического сопровождения и коррекционно-развивающей работы с учащимся.

4. Подготовка и ведение документации, отражающей актуальное развитие ребенка, динамику его состояния. Организация взаимодействия между педагогами, непосредственно работающими с ребенком.

3. Организация деятельности психолого-педагогического консилиума

4. Направление детей и подростков на заседании консилиума осуществляется как по инициативе родителей (законных представителей), так и по инициативе педагога класса (группы), в котором обучается или воспитывается ребенок, а также других специалистов, работающих в организации образования.

5. Обследование ребенка осуществляется специалистами индивидуально. Каждый специалист имеет свой пакет методик, методов, диагностических комплексов.

6. По результатам обследований каждым специалистом составляется представление на ребенка для консилиума по установленной форме.

7. На основании полученных данных (заключений специалистов) коллегиально составляется заключение ППк и разрабатываются рекомендации к организации коррекционно-развивающей и учебно-воспитательной работе с учетом индивидуальных возможностей и особенностей ребенка.

8. Все дети, получившие консультацию специалистов-членов консилиума, регистрируются в журнале записи и учета.

9. Председатель и специалисты, участвующие в работе консилиума, обеспечивают конфиденциальность информации о детях, проходивших обследование.

4. Порядок подготовки и проведения консилиума

10. ППк подразделяются на плановые и внеплановые.

11. Плановый консилиум проводится согласно плану работы с детьми с особыми образовательными потребностями. Его деятельность направлена на решение следующих задач:

- определение особенностей развития ребенка, возможных условий и целей его обучения;

- составление индивидуальной программы психолого-педагогического сопровождения ученика, включая содержание коррекционно-развивающей работы;

- оценка динамики обучения, коррекции и развития, внесение дополнений и поправок в коррекционную работу, изменение форм, режима, программы обучения, назначение дополнительных обследований.

12. Внеплановое заседание консилиума организуется по запросам специалистов, педагогов или родителей. Внеплановое заседание ППк решает следующие задачи:

- анализ возникших проблем, выработка путей их преодоления;

- определение допустимых нагрузок, необходимости изменения режима и формы обучения.

13. Подготовка к проведению заседания консилиума по обсуждению проблем ребенка планируется не позднее 10 дней до даты проведения заседания консилиума.

14. Специалисты, ведущие непосредственную работу с ребенком, обязаны не позднее, чем за 3 дня до проведения заседания консилиума представить секретарю консилиума соответствующую документацию, письменные работы ребенка.

15. Заседания проводятся под руководством председателя ППк.

16. Ведущий специалист докладывает общую ситуацию. Каждый специалист, участвующий в работе с ребенком, представляет в устной форме заключение о ребенке.

17. Рекомендации ППк по обучению и воспитанию ребенка являются для всех специалистов, работающих с ребенком, включая педагогов основанием для планирования дальнейшей коррекционно-развивающей поддержки ребенка.

18. Протокол ППк оформляется не позднее, чем через два-три дня после его проведения и подписывается всеми присутствующими специалистами.

5. Документация психолого-педагогического консилиума школы

Приказ о создании ПП консилиума в ОСШ № ___.
Положение о консилиуме ОСШ № ___.
Журнал записи детей на ППк.
Журнал регистрации заседаний ППк; регистрации заключений и рекомендаций ППк.
Журнал учета детей, состоящих на динамическом наблюдении.
Представления на учащихся специалистов для консилиума.

Приложение А

Педагогическое представление для консилиума

Фамилия, имя ребенка ____________________ Возраст

Класс

Общая осведомленность

(сведения о себе и своей семье, навыки самообслуживания, выполнение общепринятых норм поведения) _________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Знания, представления об окружающем

Сформированность учебных навыков.

Соответствие усвоения учебных предметов требованиям программ.

Трудности усвоения учебных предметов, характер ошибок.

Математика __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Чтение

Письмо __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Особенности устной речи _________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Изобразительная деятельность, ручной труд __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Эмоционально-поведенческие особенности __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Заключение:

Рекомендации:

Дата обследования ____________________ Подпись педагога ________

Представление психолога для школьного консилиума

Ф.И.О. ученика __________________ Возраст

Класс_____________________________________________________________

Особенности поведения, общения, привычки и интересы

__________________________________________________________________

Социально-бытовая ориентировка __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Моторная ловкость ______________________________________________________________ Ведущая: рука___________ нога ____________ ухо ___________ глаз _____

Характеристика деятельности: Мотивация________________________________________________________

_________________________________________________________________

Критичность

Работоспособность

Темп деятельности

Особенности памяти __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Качественная характеристика речи __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

Характеристика интеллектуального развития __________________________________________________________________ __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Сформированность представления о пространственных и временных отношениях

__________________________________________________________________

Эмоционально-личностные и мотивационно-волевые особенности _______

__________________________________________________________________

Заключение психолога

(уровень актуального развития, специфические особенности в указанных сферах, потенциальные возможности) ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________

Рекомендации: __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Дата ___________________ Ф.И.О. психолога ______________________

Логопедическое заключение на ребенка

Фамилия, имя, отчество ребенка

Дата рождения

Речевое окружение

(недостатки речи у близких, двуязычие, наследственность и т.п.)

__________________________________________________________________

Раннее речевое развитие:

лепет ____________ гуление ____________ слово _____ фраза ____________

Когда заметили нарушения речи?

Занятия с логопедом

(где, с каким результатом?)

Общее звучание речи (темп, плавность, четкость речи)

Особенности речи, связанные с заиканием __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Звуковая сторона речи

Строение и подвижность арт. Аппарата

Нарушения звукопроизношения __________________________________________________________________

Слоговая структура слова __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Звуковой анализ и синтез _____________________________________________________________

__________________________________________________________________

Словарный запас

Общая характеристика словарного запаса (соотношение активного и пассивного словаря)

__________________________________________________________________

Грамматический строй речи: (соответствие возрасту, ошибки в словоизменении, словообразовании) _________________________________________________________________

_________________________________________________________________

Понимание речи ___________________________________________________

__________________________________________________________________

Связная речь

Общая характеристика речи ____________________________________________________________________ (владение речью в соответствии с возрастным уровнем)

__________________________________________________________________

Сформированность самостоятельных связных высказываний _____________

__________________________________________________________________

Аграмматизмы (есть, нет)

Письменная речь

Письмо (специфические и неспецифические ошибки при списывании, диктанте)

Чтение (техника чтения: глобальное, аналитическое, побуквенное, послоговое, слитное и др.)

Темп чтения __________________________________________________________________

Понимание прочитанного

Характеристика ошибок

Заключение:

Рекомендации:

Дата обследования _____________________ Подпись логопеда __________

Заключение социального педагога на ребенка

Ф.И.О. ребенка ________________________________________ пол _____

Дата рождения ______________________________класс_____________________________

Состав семьи __________________________________________________________________

(фамилия, имя, возраст)

Полная семья или родители в разводе __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Социально-трудовые особенности (профессия, образование родителей, других лиц непосредственно общающихся с ребенком) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Социально-бытовые особенности (распределение бытовых обязанностей в семье, какую помощь оказывает ребенок в семье, обязанности ребенка по дому) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Социально-досуговые (проведение свободного времени членами семьи: увлечения, хобби) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Социально-педагогические особенности (стиль воспитания детей, сколько времени уделяют воспитанию и развитию ребенка) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Социально-правовые особенности (правовое прошлое и настоящее, обеспеченность социально-правовой защищенности ребенка в семье) _________________________________________________________________

_________________________________________________________________

Материальное состояние и жилищно-бытовые условия (подчеркнуть: собственный дом, отдельная, арендуемая квартира, общежитие, барак, нет собственного жилья)

__________________________________________________________________

Отдельная комната у ребенка, наличие своего рабочего места __________________________________________________________________

Питание (какая пища преобладает в рационе, регулярность питания)

__________________________________________________________________

Вредные привычки родителей (подчеркнуть): употребление алкоголя, наркотиков, табака и др. __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Отношение ребенка к наркотическим и токсическим веществам, алкоголю, табаку

__________________________________________________________________

Половая жизнь ребенка __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Отношение к религии __________________________________________________________________

Особенности родительских отношений и характеристика социального окружения (вне дома) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Социально-психологический портрет ребенка:

Мнение родителей о ребенке:

Достоинства ребенка___________________________________________________________

__________________________________________________________________

Недостатки ребенка __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Мнение ребенка о себе:

Положительные качества __________________________________________________________________

_________________________________________________________________

Отрицательные качества__________________________________________________________

Наличие друзей __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Отношение ребенка к себе, результатам учебной деятельности __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Другие сведения

Заключение:

Рекомендации:

Дата обследования ________________ ФИО специалиста

Заключение врача на ребенка

Фамилия, имя ребенка ___________________________ Возраст_________

Беременность (по счету, течение, угроза прерывания, заболевания)

Роды (в срок, запоздалые, стремительные, длительные; родовспоможение, осложнения)

Вес, окружность головы, груди, оценка по шкале АПГАР __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Раннее психомоторное развитие:

держать голову _______, сидеть _____, ходить

Первые слова_______ фразы_______ навыки опрятности самообслуживания

Особенности развития в раннем возрасте

Семейный анамнез________________________________________________

Перенесенные заболевания

Состояние слуха ___________________________________________________

Состояние зрения __________________________________________________

Соматический статус ребенка

Группа здоровья ___________________________________________________

Состоит на учете у специалистов (невропатолога, психиатра, офтальмолога, отоларинголога, эндокринолога и т.д.)

Основное заболевание (его история)

Дата обследования ____________ ФИО специалиста

Представление учителя-дефектолога на учащегося

(1–4 классы)

Фамилия, имя, отчество_____________________________________________

Дата рождения_____________________________________________________

Школа № ________________ класс ___________________________________

Эмоциональное реагирование в ситуации обследования (контактность, проявления негативизма, реакция на неуспех, похвалу, наличие аффективных реакций) __________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ___________________________________________________________________

Развитие общей и мелкой моторики ____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Понимание инструкции, воспринятой на слух и прочитанной самостоятельно (понимает сразу, после повтора, после разъяснения, не понимает)____________________________________________________________________________________________________________________________

Обучаемость:

- восприимчивость к помощи (стимулирующая, организующая, направляющая, обучающая помощь) _____________________________ ____________________________________________________________________

- способность переноса на аналогичные задания __________________ ____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

Особенности организации деятельности, сформированность регуляторных функций (целенаправленность деятельности, наличие ориентировочного этапа, использование рациональных способов действий, импульсивность/ инертность действий, самоконтроль)

__________________________________________________________________

Темп работы (на учебном и не учебном материале)______________________

__________________________________________________________________

Работоспособность (на индивидуальных и фронтальных занятиях)__________

__________________________________________________________________

Общая осведомленность и социально-бытовая ориентация ___________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Сформированность пространственно-временных представлений______________________________________________________

__________________________________________________________________

Особенности восприятия (зрительное восприятие, слухо-моторная координация, стереогноз) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Характеристики (концентрация, распределение, переключаемость) внимания в учебной и внеучебной ситуациях ___________________________________

__________________________________________________________________

Особенности запоминания и припоминания учебного материала и житейских понятий____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Особенности мышления:

- уровень развития наглядных форм мышления __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

- словесно-логическое мышление ___________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Особенности конструктивной деятельности_________________________________________________________

__________________________________________________________________

Общая характеристика речевого развития_____________________________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Особенности усвоение программного материала:

Математика (сформированность понятия числа, числового ряда и его свойства, вычислительных навыков, навыка решения арифметических задач)

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Типичные трудности усвоения математики, причины их обусловливающие_________________________________________________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________

Родной язык (навык каллиграфического письма, навык орфографического письма под диктовку, списывание текста, выполнение грамматических заданий)

__________________________________________________________________

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Типичные трудности. Причины их обусловливающие___________________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Чтение:

- темп чтения ______________________________________________________

- способ чтения ____________________________________________________

- понимание прочитанного _________________________________________________________________

- навыки работы с текстом ___________________________________________

- характерные ошибки _______________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________________

Причины их обусловливающие _______________________________________

__________________________________________________________________

Общая характеристика учебной деятельности (мотивация, ориентировочная основа, планирование работы, самоконтроль, самооценка) ________________

_______________________________________________________________________________________________________________________________________

Заключение ____________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________

Планируемые мероприятия специалиста ____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

Дата обследования _______________ Подпись специалиста

Приложение Б

Заключение

психолого-педагогического консилиума

Фамилия, имя ребенка ____________________________________________________________________

Дата рождения ____________________________________________________________________

Дата обследования _______________________________________________________________

Класс

Домашний адрес _______________________ Телефон

Ф.И.О. родителей (возраст, образование, род занятий в настоящее время)

__________________________________________________________________

Сведения о семье ребенка (другие члены семьи, полная/неполная семья, условия проживания и т.д.) __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Причины направления на консилиум: __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Приложение (отметить наличие):

Педагогическое представление
Психологическое представление
Логопедическое представление
Медицинское представление
Заключение социального педагога
Заключение учителя-дефектолога

__________________________________________________________________

Заключение консилиума: __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Рекомендации консилиума: __________________________________________________________________

__________________________________________________________________

Председатель психолого-педагогического консилиума ____________ Подпись _______________ Ф.И.О.

Члены психолого-педагогического консилиума, подписи ________________________________________________________ М.П.

Приложение В

Примерная схема характеристики при направлении ребенка

на психолого-педагогическую консультацию

Цель обращения (трудности в обучении, общении, поведении)

1. Общие сведения о ребенке:

Ф.И.О.

Дата рождения, возраст.

Вид и номер школы.

Состояние здоровья ребенка.

Какие дошкольные учреждения посещал. С какого возраста начал школьное обучение.

Дублировал ли программу классов (если «да», то по какой причине: болезнь, необоснованные пропуски занятий, трудности в усвоении программы и др.) С какого времени обучается в данной школе.

2. Соответствие объема школьных знаний, умений и навыков требованиям программы:

Математика

Чтение и пересказ

Родной язык

Другие предметы

3. Характеристика обучаемости:

Затруднения, возникающие при усвоении учебного материала (причины)

Содержание помощи учителя при выполнении тех или иных учебных заданий и усвоении учебного материала.

Степень принятия ребенком предлагаемой помощи.

4. Речевое развитие

Особенности речевого развития.

Содержание деятельности и динамика развития при работе школьного логопеда.

5. Психологические особенности

Познавательная сфера (особенности внимания, памяти, работоспособности).

Отношение к учебе (мотивация).

Особенности личности и взаимоотношений со сверстниками и взрослыми.

Содержание деятельности и динамика развития при работе школьного психолога.

6. Увлечения и интересы ребенка

7. Заключение школьного консилиума (общие выводы и рекомендации специалистов)

Печать учреждения

Председатель школьного

психолого-педагогического консилиума

Подпись Дата

Просмотр содержимого документа
«-934108286.docx-1174317092-934108286»

Әдістемелік ұсынымдарда мектептік психологиялық-педагогикалық констилиум қызметін ұйымдастыру негіздері берілген. Қосымшаларда мектептік консилиумның үлгілік құжаттарының үлгілері берілген. Ұсынымдар жалпы білім беру мектептерінің басшыларына, мамандарға (логопедтерге, арнайы педагогтерге, психологтарға, әлеуметтік педагогтарға және т.б.) және педагогтарға арналған.

В методических рекомендациях изложены организационные основы деятельности школьного психолого-педагогического консилиума. В приложениях приведены образцы документации школьного консилиума. Рекомендации предназначены руководителям, специалистам (логопедам, специальным педагогам, психологам, социальным педагогам и др.) и педагогам общеобразовательных школ.

Кіріспе

Консилиум – бір немесе басқа білім саласындағы сарапшылардың, мамандардың мәжіліcі, өзара кеңесуі. Психологиялық-педагогикалық консилиум әлсін-әлсін жиналып, қандай да бір мәселені, мысалы, оқушылардың алдын ала белгіленген параметр бойынша оқығандарын, оқи алатынын және шынайы оқудағы мүмкіндіктерін талқылайтын және бағалайтын мамандардың бірлестігін білдіреді. Консилиум мәжілісіндегі оқыту үдерісінің сапасын арттыру бойынша мұғалімдердің жұмысы жағдайында оқушылардың болжамды үлгерімдері ғана емес, сонымен бірге үлгермеушіліктің себептері талқыланады және оқушылардың білімдері мен жалпы оқу икемділіктеріндегі ақтаңдақтарды жеңу бойынша шаралар жүйесі туралы шешім қабылданады.

Алғаш рет оқушыны алдын ала әзірленген теория мен оқу үдерісін тиімділеу әдістемесінің аясында оқытудың мүмкін болатын нұқаларын ішінен ең жақсысын таңдау негізіндегі сапада жалпы білім беру мекемесіндегі педагогикалық консилиум әдістемесін академик Ю.К. Бабанский құрды және сынап көрді.

Арнайы білім беру ұйымдарындағы (арнайы балабақшалар, арнайы мектептер) психологиялық-педагогикалық консилиум мамандар (психолог, логопед, дефектолог, әлеуметтік педагог және т.б.) мен педагогтардың өзара әрекеттесуі ретінде психофизикалық дамуында бұзылыстары бар балаларды кешенді және психологиялық-педагогикалық қолдаудың бірыңғай тәсілдемесін жасау үшін белсенді қолданылады. Консилиум қарастырылған санаттағы балалардың білім алудағы қажеттіліктерінің сан алуандығына байланысты оларды оқыту мәселелерін шешудің командалық, мультидисциплинарлық тәсілдемесінің маңызды шартты талабы болып табылады. Консилиум мүшелерінің жұмысының негізгі тәсілдеріне талқылау және сараптамалық бағалау жатады.

Инклюзивтік білім беру практикасын жалпы білім беру мектептерінде дамыту олардың құрылымдарында білім алуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдау мамандарының өзара әрекеттесу түрі ретіндегі консилиумдерді құру өзекті болып отыр.

Осы әдістемелік ұсынымда мектептік психологиялық-педагогикалық консилиумдарын ұйымдастыру және қызмет істеуі мәселелері ашып көрсетіледі, қажетті құжаттардың үлгілері беріледі.

1 Мектептік психологиялық-педагогикалық консилиумның қызметін ұйымдастыру және оның міндеттері

Білім беру ұйымының психологиялық-педагогикалық консилиумының негізгі мақсаты жалпы білім беру үдерісіне қосылған білім алуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды қолдау стратегиясын және оларды оқыту мен әлеуметтендірудің табыстылығы үшін ересектердің келісілген әрекеттерін алқалық анықтау болып табылады.

Консилиум міндеттері:

білім алуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды дамыту және\немесе оқыту жағдайларын талдау;
оқушыларға психологиялық-педагогикалық көмектің мазмұнын анықтау және оны көрсететін мамандардың өзара әрекеттесуін үйлестіру;
оқу үдерісіндегі балаларға көмек мазмұны туралы педагогтарға, ата-аналарға ұсынымдар әзірлеу;
психологиялық-педагогикалық көмектің тиімділігін бағалау.

Мектептік консилиум жұмысын құру негіздері:

қарастырылған мәселелерге (әр түрлі мамандардың өзара тығыз байланысы) кешенді тәсілдеме;
оқушылардың қажеттіліктерін динамикалық зерттеу;
оқушылардың қызығушылықтарын сақтау және жеке психофизикалық ерекшеліктерін есепке алу.

Мектеп консилиумының құрамы иілімді болып, оның тұрақты және уақытша қатысушылары болады. Тұрақты қатысушылар – оқу-тәрбие жұмысы бойынша мектеп директорының орынбасары, педагог-психолог, әлеуметтік педагог, логопед мұғалім, дефектолог мұғалім. Тұрақты қатысушылар әрбір мәжіліске, оны дайындау жұмысына қатысады, оның ұсынымдарының орындалуын бақылайды. Уақытша қатысушылар (сынып жетекшілері, пән мұғалімдері, медициналық қызметкерлер) консилиумге қажеттіліктері бойынша қатысады.

Консилиум жоспарлы және жоспардан тыс болып бөлінеді. Жоспарлы консилиумдар жылына 3-5 рет өткізіледі. Жоспарлы консилиумдар жұмысының қызметі келесі бағыттармен жүзеге асады:

мектепке оқуға келген оқушылардың, білім алуда ерекше қажеттіліктері бар, орта буынға өткен оқушылардың білім алудағы ерекше қажеттіліктерін талқылау;
білім алуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдаудың мазмұнын әзірлеу;
түзете дамыту тапсырмаларын жүзе асырудың табыстылығын динамикалық бағалау және қажет болған жағдайда оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдаудың алдын ала әзірленген бағдарламаларын өзгерту;
оқушыларды психологиялық-педагогикалық қолдаудың тиімділігін бағалау.

Консилиумның тұжырымдамасы білім беру үдерісінің барлық қатысушыларына (пән мұғалімдеріне, қосымша білім беру педагогтеріне, ата-аналарға) хабарланады және ұсынымдама болып табылады.

Жоспардан тыс консилиумдар білім беру үдерісінің кез-келген қатысушысының, оның ішінде білім беру ұйымының басшылығының немесе ата-анасының (олардың орындағылардың) сұрауы бойынша өткізіледі. Жоспардан тыс консилиум үшін баланың оқуына және дамуына әсер ететін жаңа жағдайлардың анықталуы немесе туындауы, оның дамуы мен оқуының кері динамикасы себеп бола алады. Мамандар мен ата-аналардың сұрау түрлері әр түрлі болуы мүмкін, бірақ қандай жағдайда болмасын олар баланың мәселелерін (дамудағы және оқудағы) немесе педагогтың, ата-ананың баламен өзара әрекеттесуіндегі мәселелерді бейнелеуге міндетті. Жоспардан тыс консилиумның қызметінің бағыттары:

баланы оқыту мен тәрбиелеуде анықталған проблемаларды жою бойынша іс-шараларды ұйымдастыру;
өзгерген жағдайда баламен түзете дамыту жұмысының жоспарын әзірлеу.

2 Мектептік психологиялық-педагогикалық консилиумды жүргізу тәртібі

Консилиумның бірінші мәжілісінде консилиумдарды жүргізу кестесі құрылады және білім алуда ерекше қажеттіліктері бар және қолдау көрсететін мамандардың динамикалық бақылауына мұқтаж балалардың тізімі анықталады.

Консилиумде психологиялық-педагогикалық қолдау қызметінің әрбір қызметкері жүргізген тексерудің жинақталған аналитикалық материалдары талқыланады. Олар мамандардың ұсынымдары түрінде құрылады (А қосымшасы). Мамандардың ұсынымдарында бала және оның жанұясы туралы мәліметтер педагог үшін түсінікті және қолжетімді тілде беріледі және бала мен оның жанұясының құпиялылыққа деген құқығын бұзбайтындай түрде жазылады.

Консилиумде оқушының әрекеттерін бақылау мен зерттеу нәтижелерін талқылауды консилиум төрағасы реттеуге және бақылауға міндетті. Консилиум жұмыс тәртібімен оның барлық қатысушылары таныс болуы қажет. Егер консилиумда уақытша қатысушылар болса, онда төраға жұмыс басталарда жүргізу тәртібін еске түсіреді. Консилиум мәжілісінің келесі жұмыс тәртібін ұстануға болады:

Баланы консилиумға жіберген маман (педагог немесе ата-ана) сөз сөйлейді. Ол оқушының оқу және даму жағдайы туралы, өзін алаңдататын проблемалары мен жағымды жақтарын нақты айтып береді. Маманның (педагог, ата-ана) сөзін ешкім сұрақ, реплика, ескертумен бөлмейді. Егер оқушыда ППК тұжырымдамасы болса, онда ол туралы сынып мұғалімі баяндайды.
Консилиум мүшелері баланың дамуы мен оқу жағдайларының мәнін нақтылау және түсіну үшін маманға (педагог, ата-ана) кезекпен сұрақ қояды. Маман (педагог, ата-ана) әрбір қойылған сұраққа жауап береді.
Консилиумның барлық қатысушылары, өз кезегімен консилиум үшін алдын ала дайындаған бала туралы ұсыныстарын пайдалана отырып, оқушының дамуы мен оқу әрекетінінің ерекшеліктеріне кәсіптік сипаттама беріп, мәселе туралы өзінің пікірін және жағдайды жақсартуға қатысты ұсыныстарын айтады.
Оқушыны қолдауды ұйымдастырудың бірыңғай тәсілдері әзірленеді, түзете дамыту жұмысының мазмұны анықталады, оқу үдерісінде, қосымша білім беру мен жанұялық тәрбилеуге қатысты жеке тәсілдемелік ұсынымдар беріледі.

Консилиум мүшелерінің арасындағы ақпарат алмасу және сұрақтарға өзара жауап беру оқушының психологиялық-педагогикалық мәртебесі сипатталатын, оқушыны қолдаудың ұсынылған түрі мен қатысатын мамандар консилиумның тұжырымдамасын жасау үшін негіз болады (Б қосымшасы). Тұжырымдамада консилиум мамандарының педагогтар ұжымымен немесе жеке мұғалімдермен, оқушының ата-анасы мен мектеп әкімшілігімен кеңес беру жұмысын өткізу қажеттілігі туралы нұсқау берілуі мүмкін.

Консилиум тұжырымдамасының негізінде оқуда ерекше қажеттіліктері бар оқушыны психологиялық-педагогикалық қолдаудың жеке бағдарламасы құрылады. Жарты жылға құрылатын қолдаудың жеке бағдарламасында баламен жүргізілетін түзете дамыту жұмысының бағыттары, әрбір бағыт бойынша жұмыстың мазмұны, күтілетін нәтиже көрсетіледі. Балаға қатысты мамандардың әрекеттері үйлестіріледі. Қажет болған жағдайда, әр түрлі мамандарды баламен жұмысқа қосудың бірізділігі анықталады. Бағдарламада оқушының даму картасын жүргізетін, қолдау кезеңдерін бақылайтын, жасалған жұмыстың нәтижесін қорытындылау және ары қарайғы жұмысты талқылау мақсатында баланың мәселелерін консилиумда қайтадан талқылауға ұсыныс беретін жауапты маман бекітіледі. Психологиялық-педагогикалық қолдаудың жеке бағдарламасының мазмұнымен міндетті түрде ата-аналар, оқушымен жұмыс істейтін барлық педагогтар таныстырылады. Баламен жұмыс істейтін барлық мамандар оқушыны қолдаудың жеке бағдарламасының мазмұнын орындауға міндетті болады. Баланы қолдау бойынша негізгі жүктеме мұғалімге жүктеледі, ол оқушының оқудағы және әлеуметтенудегі жетістіктері үшін жеке жауапкершілікте болады.

Консилиумның мәжілісінде әрбір жеке жағдайға қатысты тұжырымдама шешімін талқылау кезіндегі қатысушылардың қысқа айтылымдарын бейнелейтін, тағайындалған ұсынымдарды орындауға жауаптылар белгіленетін хаттама жүргізіледі. Консилиум хаттамалары консилиум төрағасының іс қағаздарында сақталады. Консилиумның ұсыныстары директор жанындағы мәжілістерде әкімшілікке хабарланады, содан кейін педагогикалық кеңеске жіберіледі.

Консилиумның хатшысы балаларды тіркеу және есепке алу журналын жүргізеді, бала туралы жалпы мәліметтер жинайды, консилиум мәжілістерінің кестесінің орындалуын, консилиумның құжаттарының мұрағатта сақталуын бақылайды.

Консилиум жұмысына қатысушы төраға мен мамандарға балалар және олардың жанұялары туралы ақпараттың құпиялылығы туралы жауапкершілік жүктеледі.

Бала дамуының кері динамикасында, консилиум мүшелерінің баланы оқыту мен тәрбиелеуге қатысты бір мәнді шешім қабылдаулары мүмкін болмаған жағдайда, оқушыны тереңдетілген тексеруден өткізу үшін ол психологиялық-педагогикалық кеңеске жіберіледі. Бұл үшін мектептік консилиум құжаттар пакетін дайындайды, оның құрамында:

медициналық ұсыным;
логопедиялық ұсыным;
психологтың ұсынымы;
баланың педагогикалық мінездемесі (В қосымшасы);
баланың ана тілі, математика пәндері бойынша жазба жұмыстары, суреттері мен баланың дербес әрекетінің басқа да түрлері;
ата-аналарының немесе олардың заңды өкілдерінің баланы ППК-не тексеруге жіберуге қатысты жазбаша өтініштері.

3 Психологиялық-педагогикалық консилиум шеңберінде мамандардың өзара әрекеттестігі

Инклюзивті білім беруді енгізу және дамыту жағдайында заманауи білім берудің тиімді дамуы, әр білім алушының ерекшеліктерін, оның психологиялық-дене дамуының ерекшеліктері мен жеке қажеттіліктерін ескере отырып баланың жеке бағытын және оны кәсіби қолдау жолдарын анықтай білуді талап етеді. Аталған міндет инклюзивті білім беру ортасын құрудың базалық компоненті болып табылуы тиіс, оның орындалуы мамандардың көп мультипәндік өзара байланыстарын ұйымдастырмайынша мүмкін емес.

Психологиялық-педагогикалық қызмет аясында мультикәсіптік ынтымақтастығы барысында, тиімді байланыс жасауларының келесі параметрлерін ескеру қажет:

баланың ерекшеліктерін және даму деңгейін, оның ресурстық мүмкіндіктерін есепке алу;
бейімделу және әлеуметтену міндеттерінің басымдылығы;
«қажетті маманның дер кезінде» баламен жұмыс істеуге «араласуының» қолайлы бірізділігі;
ата-аналардың баланың әлеуметтенуі мен білім алуға бейімделуіне қатысуы, олардың мамандармен серіктестік қарым-қатынасы.

Құрылған бейімді білім ортасы, оқу-тәрбие процесінің барлық мүшелерінің мінез-құлық мәдениеті, толеранттылығы, әр білім алушы үшін білім сапасының жоғары болуы мультипәндік команда күшінің нәтижесі болып табылады.

Мультипәндік команданың іс-әрекеті әр мұғалімнің келесі қағидаларды сөзсіз қабылдауларына негізделуі тиіс:

– инклюзияны бірегей психологиялық-педагогикалық идеология мен стратегия ретінде мойындау;

маманның байланысты пәндерге қызығушылығы, білімнің түрлі салаларынан хабардар болуға және жаңашылдыққа, жаңа білімді меңгеруге дайын болу;
команданың барлық мүшелерін сыйлау, өзара түсіністік, ашықтық, бір-біріне көмек көрсетуге дайын болу;
команданың барлық мүшелерінің білім беру процесіне бірдей қатысуы, жалпы жұмыстың нәтижесіне жауапкершілік;
команда мүшелері арасында рөлдердің айқын бөлінуі, педагогикалық нақты міндеттерді орындауға қатысудың алғышарттарын ұстану.