№ 64 МЧББУдагы № 2 педагогикалык кеңешме
«МЧББУдагы педагогикалык этика»
Милдеттери:
1. Тарбиячылардын ортосундагы позитивдүү мамилени, жагымдуу микроклиматты калыптандыруу.
2. Тарбиячылардын педагогикалык этикасы маселеси боюнча компетенцияларды калыптандыруу.
3. 21-кылымдын идеалдуу мугалиминин образын аныктоо.
4. Тарбиячылардын кесиптик чеберчилигин жогорулатуу, чыгармачылыкка болгон муктаждыгын калыптандыруу, тапкычтык, билгичтик, стандарттуу эмес ой жүгүртүүнү өнүктүрүү.
Педагогикалык кеңешменин жүрүшү
Педагогикалык кеңешибизди Ж.Ж.Руссонун “Мугалим адамдык жаман көрүнүштөрдөн арылып, адеп-ахлактык жактан коомдон жогору турушу керек” деген сөзү менен баштагыбыз келет.
Бүгүн биз педагогикалык этика жагынан чыныгы мугалим кандай болушу керектиги тууралуу сөз кылмакчыбыз. Этика деген эмне?
Этика – адамдын же адамдардын тобунун жүрүм-турум, адеп-ахлак нормаларын түшүндүрүүчү философиялык окуу. Педагогикалык этика деген эмне? Бул педагогикалык ишмердүүлүктүн моралдык мүнөзүн жана педагогикалык ишмердүүлүк менен шартталган мамилелерди камсыз кылуучу мугалимдин жүрүм-турумунун нормаларынын жана эрежелеринин жыйындысы.
Педагогдор милдеттүү:
1) өзүнүн ишин жогорку кесиптик деңгээлде жүргүзүүгө, бекитилген иш программасына ылайык окутулган предметтин, курстун, дисциплинанын (модулдун) толук аткарылышын камсыз кылууга;
2) укуктук, моралдык жана этикалык нормаларды сактоого, кесиптик этиканын талаптарын сактоого;
3) балдардын ар-намысын жана кадыр-баркын урматтоого;
4) балдардын таанып-билүү активдүүлүгүн, өз алдынчалыгын, демилгелүүлүгүн, чыгармачылыгын өнүктүрүүгө, жарандык позицияны, заманбап шарттарда иштөө жана жашоо жөндөмдүүлүгүн калыптандырууга, балдар арасында сергек жана коопсуз жашоо маданиятын калыптандырууга;
5) педагогикалык жактан негизделген жана сапаттуу билим берүүнүн формаларын, окутуунун жана тарбиялоонун ыкмаларын колдонууга;
6) балдардын психофизикалык өнүгүүсүнүн өзгөчөлүктөрүн жана алардын ден соолугунун абалын эске алууга, ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү балдардын билим алуусу үчүн зарыл болгон өзгөчө шарттарды сактоого, зарыл болгон учурда медициналык уюмдар менен өз ара аракеттенүүгө;
7) өзүнүн кесиптик деңгээлин системалуу түрдө жогорулатууга;
8) эмгек мыйзамдарына ылайык ишке кабыл алууда алдын ала жана мезгилдүү медициналык текшерүүдөн, ошондой эле иш берүүчүнүн көрсөтмөсү боюнча кезексиз медициналык текшерүүдөн өтүүгө;
9) окутууну жүзөгө ашыруучу билим берүү уюмунун уставын, ички эмгек тартибинин эрежелерин сактоого.
«Заманбап мугалим» кандай болуш керек, ойлонуп көрөлү, портретин тарталы.
«Заманбап мугалимдин портрети» оюну. Тарбиячынын эң маанилүү сапаттары.
Көрсөтмө: Урматтуу кесиптештер, түстүү барактарга сиздин оюңузча педагогдун өзгөчөлүгүн же чеберчилигин жазыңыз.
(Акыл-эс, асылдык, маданияттуулук, билим, кесипкөйлүк, балдарга болгон сүйүү, тартип, чыгармачылыкка умтулуу, коомчулдук, активдүүлүк, ар тараптуу кызыкчылык, уюштуруучулук жөндөм, берилгендик, интеллект, тамашакөйлүк, угуу жөндөмү, боорукердик, сылыктык, калыстык, адептүүлүк ж.б. ж.б.)
Мугалимдерге ойлонууга 1 мүнөт берилет. Алар жообун «барак кагазга» жазышат, андан кийин «дарак» түзүлөт.
1. I. Педагогдун инсандыгына коюлуучу талаптар
1. Педагогдун кесиптик этикасы кесипти, өз ишине берилгендикти жана өз милдеттерин аткарууда жоопкерчилик сезимин талап кылат.
2. Педагог өзүнө карата талапты коюп, өзүн-өзү өркүндөтүүгө умтулат. Ал өзүн өзү байкоо, өз алдынча аныктоо жана өзүн-өзү тарбиялоо менен мүнөздөлөт.
3. Педагог дайыма жаңыланууга муктаж. Анын билим алуусу, адистигин жогорулатуу жана эмгектин мыкты ыкмаларын табуу менен алектенет.
4. Педагог өзүнө жүктөлгөн педагогикалык иштин – билим берүүнүн сапаты жана натыйжасы үчүн жооптуу.
5. Тарбиячы алардын камкордугунда калган балдардын физикалык, интеллектуалдык, эмоционалдык жана рухий жактан корголушу үчүн жооптуу.
6. Тарбиячы администрация тарабынан ага жүктөлгөн функциялар жана ишенип берилген каражаттар үчүн жооптуу.
Бийлик, намыс, аброй
1. Педгог өзүнүн жүрүм-туруму менен кесиптик ар-намысын колдойт жана коргойт.
2. Педагог өсүп келе жаткан муунга улуттук жана жалпы адамзаттык маданий баалуулуктарды өткөрүп берет, маданиятты өнүктүрүү процессине катышат.
3. Ал өзүнүн түздөн-түз милдеттерин аткарууда да, билим берүү уюмунан тышкары жерлерде да маданиятка каршы иш-аракеттерди жасай албайт.
4. Тарбиячынын бедели компетенттүүлүккө, калыстыкка, сылыктыкка жана тарбиялануучуларына кам көрө билүүсүнө негизделет. Тарбиячы өзүнүн ыйгарым укуктарын туура эмес жол менен түзбөйт жана кыянаттык менен пайдаланбайт.
5. Педагог өзү үлгү, ошонусу менен тарбиялайт. Ал айыптоого шашпайт жана өзү байкай албаган нерсени башкалардан талап кылбайт.
6. Педагог өзүнүн жеке жашоосуна кол тийбестикке укуктуу, бирок ал тандап алган жашоо образы кесиптин кадыр-баркын төмөндөтпөөгө, анын балдар жана кесиптештери менен болгон мамилесин бузууга, кесиптик милдеттерин аткарууга тоскоолдук кылбоого тийиш.
7. Мугалим өзүнүн аброюн баалайт.
II. Баарлашуу
Педагогикалык этиканын ажырагыс бөлүгү педагогдун баарлашуусу болуп саналат.
Уламыш
Лидия падышасы Крезге кул болуп барган улуу акылман Эзоп анын майрамында кызмат кылууга аргасыз болгон. Падыша Крез Эзоптон конокторго ак сарайдагы эң жакшы тамакты алып келүүнү суранганда, акылман ага тил алып келет.
«Эмне үчүн бул тамак эң сонун?» — деп сурайт таң калган падыша.
"Сезимдерди жеткирген тилден өткөн сулуу эмне болушу мүмкүн?!
Бизге билим берген тилден кымбат эмне болушу мүмкүн?!
Сүйүүнүн сөзүн сүйлөгөн тилден өткөн улуу эмне бар?!" – деп жооп берди Эзоп.
Анан Эзоптун тапкычтыгын сынап көрүүнү чечкен падыша алардан падышачылыкта гана болгон эң жаман тамакты алып келүүнү талап кылат. Эзоп ордунан жылган жок, тил салынган табакты падышага сунду.
"Бирок эмне үчүн ?!"- деп Крез тан калат.
"Жалган сүйлөгөн, жалаа жапкан тилден өткөн жийиркеничтүү эмне бар?!" – деп жооп берди даанышман.
Баарлашуу конструктивдүү, сылык да, кыйратуучу да, чыр-чатактарды болтурушу мүмкүн экенин көрсөтүп турат. Сөз адамды көтөрөт да, кемсинтет да, айыктырат да. Сөз менен өлтүрүүгө да болорун ар ким билет.
Ошон үчүн коммуникациянын педагогикалык этикасынын проблемасы педагог менен билим берүү процессинин башка катышуучуларынын ортосундагы мамилелерди түзүүдө негизги орунда турат:
Педагог өзүнүн профессионалдык ишмердүүлүгүнүн алкагында ким менен байланышта болот?
Тарбиялануучулар менен баарлашуу
1.өз ара урматтоо
2. пропорция жана өзүн башкара билүү сезимин жоготпоо.
3. Мугалим өз окуучуларында оң сапаттарды жана мамилелерди өнүктүрүүгө түрткү берүүчү иш ыкмаларын тандайт: өз алдынчалык, өзүн-өзү башкаруу, өзүн-өзү тарбиялоо, кызматташууга жана башкаларга жардам берүүгө умтулуу.
4. жекече өзгөчөлүктөрүн эске алуу
5. бардык балдарга кайрымдуулук, объективдүү, калыстык.
6. сүйлөө маданияты
7. толеранттуулук (диний ишенимдер жана улуттар)
Ата-энелер менен байланыш
• Педагог ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) менен баарлашууда өзүнүн сүйлөө маданиятына, баарлашуусуна дайыма кам көрөт. Анын сөзүндө эч кандай каргыш, вульгаризм, орой, кемсинткен фразалар болбошу керек.
• Педагог балдарды тарбиялоо көйгөйлөрү боюнча ата-энелер жана камкорчулар менен кеңешет, ата-энелер менен балдардын ортосундагы чыр-чатакты жоюуга жардам берет.
• Тарбиячы ата-эненин диний ишенимине жана саясий көз караштарына сабырдуулук менен мамиле кылат.
• Тарбиячы балдардын ата-энелери жөнүндө айткан көз караштарын же ата-энелердин балдарга карата көз карашын ачыкка чыгарбайт. Мугалимге айтылган пикирди экинчи тараптын макулдугу менен гана жеткирүүгө болот.
• Тарбиячы ата-энелер (мыйзамдуу өкүлдөр) менен бала бакчанын көйгөйлөрүн, жеке көйгөйлөрүн жана кесиптештеринин көйгөйлөрүн талкуулабайт, ошондой эле тарбиялануучулардын башка ата-энелеринин талкуусуна катышпайт.
• Тарбиячылардын ата-энелер менен болгон мамилеси балдардын инсандыгын жана жетишкендиктерин баалоого таасирин тийгизбеши керек.
Кесиптештер менен баарлашуу
• өнөктөштүк жана урмат-сый
• чыр-чатаксыз
• ушак айтпоо
• баарлашуу маданияты
• конфликттик кырдаалдарды профессионалдуу (конструктивдүү) чечүү жөндөмдүүлүгү
"Педагогикалык баарлашуу" эрежелери
МЧББУдагы тарбиячылар үчүн эскертме
1. Тайпага жылмайып кириңиз.
2. Адегенде балдарыңарды үйрөткүлө, анан сурагыла.
3. Балдарды эч качан алдабагыла, балдарга берилген убаданы бекем кармагыла.
4. Баланы эч качан кемсинтпегиле, аны зомбулуктун бардык түрүнөн сактагыла.
5. Канчалык кыйын болсо да, кыраакы жана сабырдуу болгула.
6. Балага жүрүм-туруму, иши, кийими, башка адамдарга болгон мамилеңер менен үлгү болгула.
7. Кандай кырдаал болбосун, өзүңөрдү баланын ордуна койгонго аракет кылгыла.
8. Баланы сүйсөңөр, аны чындап түшүнө аларыңарды унутпагыла.
9. Кесиптештерден, ата-энелерден, балдардан үйрөнгүлө.
10. Эч качан балдар тууралуу ата-энелерге, кесиптештерге нааразылык айтпагыла , жакшы тарбиячы өзүнө гана нааразы экенин унутпагыла.
11. Кандай гана кырдаалда болбосун, баладан кечирим сурагыла, бул силердин абройду төмөндөтпөйт.
12. Балдардын кызыкчылыгы жана алардын үмүтү менен жашагыла.
13. Балага анын майыптыгы жөнүндө эч качан айтпагыла.
14. Ата-энеге баланын ийгилиги жана жетишкендиктери жөнүндө сүйүнчүлөгүлө
Кызыктуу, татаал жана жооптуу ишибизде бири-бирибизге ийгилик каалайлы!!!