СДЕЛАЙТЕ СВОИ УРОКИ ЕЩЁ ЭФФЕКТИВНЕЕ, А ЖИЗНЬ СВОБОДНЕЕ

Благодаря готовым учебным материалам для работы в классе и дистанционно

Скидки до 50 % на комплекты
только до

Готовые ключевые этапы урока всегда будут у вас под рукой

Организационный момент

Проверка знаний

Объяснение материала

Закрепление изученного

Итоги урока

Нысащ1э япэу псыхьэ зэрашэр

Нажмите, чтобы узнать подробности

Нысащ1э япэу псыхьэ зэрашэр         

Просмотр содержимого документа
«Нысащ1э япэу псыхьэ зэрашэр»

Езыгъэк1уэк1ыр: Адыгэ хабзэу бзыпхъэ дахащэ!

Зэман блэк1ахэм уэ урафащэщ,

Ди нэхъыжьыф1хэм урафэеплъщ.

Нобэ ди щ1эблэм уриуэрэдщ.

Уэ упсэунщ адыгэр щы1эхук1э

Уэ ущы1эхук1и адыгэр псэунщ.

Къэбэрдейм и зы адыгэ хабзэхэм ящыщщ «Нысащ1э япэу псыхьэ зэрашэр».

Аращи Дзэлыкъуэкъуажэ япэ сабий садым къабгъэдэк1ыу дэ нобэ фэдгъэлъагъунщ ди адыгэбзэ, ди хабзэ дахэм теухуа пычыгъуэ.



Гуащэ: А нысэ фыхьэзыр?

Нысэ: Дыхьэзырщ нанэ,нысащ1эми 1эджэ къыдитащ.

Еплъыт , мыхэр абы ищ1ащ.

Гуащэ: Тобэ, и 1эм дыщэ къыпощри.

Сыту дэхащэ!

Нысэ: Ар зырик1щ, нанэ. Модэ абы зы арджэн ц1ык1у, еухыжри нак1уэт,

Уезгъэплъынти. (Мак1уэри къуоплъ).

Гуащэ: Сыунащ! Дыщэр и 1эпэм къыпощ къэтша ц1ык1ум.

Аллыхьым и шыкурщ.

Нысэ: Нанэ, ди гъунэгъу фызхэри къэсащ. К1уэ абыхэм деж.

Дэ дежьэнщ. Месс щ1алэгъуалэр къыдохьэ.

(Пшынауэ макъ къуо1у)

(пхъэхрэ пэгунит1рэ къыщ1ех. Нысащ1эр къыщ1ешри, абы ирет. Езым матэ къещтэри йожьэхэ).

Псоми: Нобэ ди нысащ1эр псыхьэ япэу дошэ.

Ялыхь зэрыжылэу тхуэф1ын щ1ы.

Тхьэм жи1э!

(пшынэ еуэу, джэгуу здэк1уэм зы фызыжь къахуозэ).

Нысэ: Уи махуэ ф1ыуэ, Жэнгуащэ!

Жэнгуащэ: Махуэф1 тхьэм къывит!

Дэнэ фежьа?

Нысэ: Ди нысащ1эр япэу псыхьэ дошэ. Мэ абы ищ1ауэ мы чысэр удот.

Жэнгуащэ: Фи 1ыхьэр к1ыхь ухъу!

(Псори йожьэж. Занщ1эу къуоувы1эж)

(Макъ зы-т1ущ)

Зэ-зэ, Мурат сымэ къуох. Фыкъэувы1э.

Псоми: Уи махуэ ф1ыуэ, Мурат!

Дауэ фыщытхэ?

Мурат: Тхьэр ф1ык1э къыфщ1эупщ1э.

Нысэ: Мурат, ди нысэр нобэ япэу псыхьэ дошэ.

Абы ищ1ауэ мыр узот.

Мурат: Тхьэр аразы къыфхухъу.

Мы нобэ къефшэжьа нысащ1эр

Нысащ1э щ1ык1аф1эу

«1уоху щ1эн» жа1эм къэжану,

Дадэ жи1эм еда1уэу

Нанэ жи1эр и гуапэу

Пэрытыныр и хьэлу

Илъэсыщ1э къыиугъащ1э!

Псоми: Аллыхьым жи1э.

(йожьэж, бгыщхьэм нос)

(Нысащ1эр псыхъуэм дохьэ. Пэгунхэр егъэув.)

Нысащ1эм: Нобэ Хьэтэжьыкъуэхэ я лъапсэ сыкъик1ри, япэу псыхьэ сыкъэк1уащ. Мыр уи 1ыхьэщ.

(Пэгуным илъыр кърехри егъэт1ылъ)

Бгыщхьэм тетхэм: Феплъыт, феплъыт жыхъуэ гуащэм и 1ыхьэри къихьащ.

(Нысащ1эм псы кърегъахъуэри, щ1алэ ц1ык1уит къуосри ирак1утыж).

Бгым тетхэм: Къэгубжьакъым, къэгубжьакъым.

( Аргуэру кърегъэхъуэжри, щ1алэ ц1ык1ухэр къыщыжэк1э ирак1утыну).

Нысащ1эм: зэ-зэ! Мэ мыр фызот.

(бэлътоку зэрыз къарет. Пэгунхэр къещтэжри бгым тетхэм ягъусэу къуок1уэж.)

Пщ1ант1эм фызыжьхэр дэсщ.

Нысэм: Феплъыт нысащ1эм къихьа псым.

(Щыми ираф)

Сыту 1эф1ыщэ!

Гуащэм: Мыр си нысэ ц1ык1ум къызэрихьара хъунщ апхуэдизу щ1ысф1э1эф1р.

Псым хуэдэу уаулъагъу, си хъыджэбз ц1ык1у.

Нысэм: Фэ фыщ1ыхьэ нанэ.

Дэ т1эк1у дыджэгунщ.

Адыгэ джэгу(сабийхэм ягъэзащ1э).

Джэгур яублэ. Бажэр къахуолъадэ.

Бажэм: Сыкъевгъэл! Сыкъевгъэл!

Гупым: Сыт къэхъуар бажэ ц1ык1у?

Бажэм: Адакъэм сыкъевгъэл. Сиук1ыну къуок1уэ.

Гуыпым: Уэ адакъэм уиук1ынуи? (Мэдыхьэшххэ).

Бажэм: Ар зэрыхъуам фыкъеда1уэ.

Адакъэ хахуэ

Тхьэк1умэк1ыхь,Мыщэ,Дыгъужь,мэкъуауэ къик1ыжу зы Адакъэжь.

Тхьэк1умэк1ыхьыр и унэр утык1ум итщ,езыр, вакъэнжей егъэщри,бжэщхьэ1ум тесщ.

Тхьэк1умэк1ыхьым: Вакъэнжейр гъэщын сыухмэ, си вакъэр здыжынщи, ди анэшым нысэ къашауэ жа1ащи, сык1уэнщ,сыкъыщыфэнщ,сыщыуджынщ(1эдакъэжьауэ ещ1ри маплъэ).Мы къак1уэр хэт? Бажэра хуэдэщ…Сытым къысхуихьу п1эрэ?

Бажэр къохьэ

Бажэм: Сыт ухуэдэ,си шыпхъушхуэ?

Тхьэк1умэк1ыхьым: Дыф1щ, тхьэр ф1ык1э къыпщ1эупщ1э…Къеблагъэ! «Хьэщ1эм насып къыдок1уэ» ,Бажэ ц1ык1у,удгъэхьэщ1энщ.

Бажэм: Деблэгъаи!

Тхьэк1умэк1ыхьым: Сытым укъытхуихьа?

Бажэм: Аслъэным унафэ ищ1ащ сэ тхьэк1умэк1ыхьым и унэм сыщ1эт1ысхьэн хуейуэ.

Тхьэк1умэк1ыхьым: «Хамэхьэр къуохьэри, унэхьэ иреху!» Сэ дэнэ сык1уэн ит1анэ?

Бажэм: Мэз щыхъук1э,уэри зы унафэ гуэр къыпхуащ1ынщ. Дэнэ ухуейми к1уэ,ухуейми губгъуэм ис-ар си мы1уэхущ. «Щ1ымахуэр къытк1эщ1эзэрыхьащ, Бажэм зы егъэзып1э гуэр имы1эу хънукъым»,- жари уи унэр къызатащ.

Тхьэк1умэк1ыхьым:Ар дауэ хъун,си шыпхъужь,сыт телъыджэлажьэ къызжеп1эр!(Магъ)

Бажэм: Алейк1и умыгъынанэ,унафэр унафэщ: инэрал щхьэ гъуанэм деж ук1уэу утхьэусыхами,зыри къыпхуащ1энукъым.

(Бажэр,унэм щ1охьэри, бжэ-щхьэгъубжэхэр кърегъэбыдэк1,дзапэ уэрэди къыхедзэ.Тхьэк1умэк1ыхьыр гъынанэу пщ1ант1эм къыдонэ.)

Тхьэк1умэк1ыхьым: Кхъа, сомыгъэунэхъу, си шыпхъу закъуэ!(Магъ).

Бажэм: Умыгъынанэ жыс1акъэкъэ! Узэгуэудами,сыныщ1эк1ынукъым,куэдщ уэ мыбы узэрыщ1эсар!

Тхьэк1уэк1ыхьым: Ул1эжынукъэ уэ?

Бажэм: Уи жьэр зэтеп1э! сыныщ1эк1мэ, ф1ы хэпхынкъым!

(тхьэк1умэк1ыхьыр гъыуэ бжэщхьэ1ум тот1ысхьэ. Мыщэр къыбгъэдохьэ).

Мыщэм: Мыр л1о,Тхьэк1умэк1ыхь ц1ык1у, хэт узыгъэгъар?

Тхьэк1уэк1ыхьым: Сэ иджыпсту бжес1эну къуажыхьыр къащ1и сызыгъэгъар къэпщ1энщ. «Зи к1эр зылъэф, зи фэр зи бий.

Мыщэм: 1эгъу ! Бажэр ара?

Тхьэк1уэк1ыхьым: Бажэр къак1уэри си унэр сф1иубыдащи, къысхущ1эк1ыжыркъым. Мес, уэрэд кърешри щ1эсщ.

Мыщэм: Мыдэ сэ абы сыхурикъункъхэ! (бжэм бгъэдохьэри тоу1уэ)

Ей напэншэ,мы тхьэмыщк1эм ф1эк1 узыщыхьэн бгъуэтыркъэ!

Бажэм: Л1о узыхуер?

Мыщэм: Къыщ1эк1 мы унэм.

Бажэм: Щыгугъ абы…

Мыщэм: Сыныщ1ыхьэнщи, уи фэр тесхынщ.

Бажэм:Уи фэр тесхынщ жып1а?! Зэ догуэ, мыдэ си вакъит1ыр щызгъэт1агъэ уэ: уэрэ сэрэ хэт и фэр трахми,деплъынщ!(1эуэлъауэ зещ1)

Мыщэм: (шынауэ къок1уэтыж). Къысхуэгъэгъу, Тхьэк1уэк1ыхь ц1ык1у,щ1ыхьэху сок1уэри соп1ащ1э.Нэхъ пщыхьэщхьэ1уэ хъумэ, къытезгъэзэнщ, си шыпхъу.

Бажэм: «И хьэсэпэ здынэс ищ1эжыркъым». Плъагъуркъэ а лъапэ нэфым и гугъэр! Уэри!(И дзапэ уэрэдым пещэ).

Тхьэк1уэк1ыхьым: Сыт мыгъуэр си махуэт.(гъынанэу къыщ1едзэж)

Дыгъужьым: Мыр сыт,узэщыджэу утыкум щхьэ уит?

Тхьэк1уэк1ыхьым: Бажэр къак1уэри си унэр ибыдащи, къысхущ1эк1ыжкъым.Щ1ымахуэр къэсащ, пщ1ант1эм сыкъыдэнакъэ Дыгъужьыжь…

Дыгъужьым: А нэжэсым ищ1ам еплъыт… Умыгъ, сэ къыщ1эсхужынщ.(Бжэм бгъэдохьэри тоу1уэ).

Ей, напэншэ, къыщ1эк1 мы унэм1!

Бажэм:Дауэ жып1а?

Дыгъужьым: Къыщ1эк1 ,зо, мы унэм! Гуэныхьщ мы пщ1ант1эм къыдэбна тхьэмыщк1эр. Сыныщ1ыхьэмэ, уи фэр тесхынщ.

Бажэм: Зэ умып1ащ1э. Мыдэ си к1агуэр щыст1эгъэнщи, сыныщ1эк1мэ, хэт и фэр трахми уэзгъэлъэгъунщ!

Дыгъужьым:(Тхьэк1умэк1ыхьым жри1эурэ) Фи1уэху дахэ ухъу,си шыпхъу ц1ык1у, сэ модэ тетыр къызэджащи, соп1ащ1э. Нэхъ пщыхьэщхьэ хъумэ, сыкъыплъыгъуэзэнщ.

Бажэм: Хьым! «И шык1э маф1э егъэуауэ». Сыныщ1эк1ыху, у1умык1ыжащэрэт: сабэр къыпхезгъэхынт! Уа, угъынанэу куэдрэ ущытыну мыбдей ?! Жылэр щхьэ зыщ1эбгъэстрэ?! Унэр сысейщ- зы1уегъэх адэ!

Тхьэк1уэк1ыхьым: Сыт мыгъуэр си махуэ…

Адакъэм: Сыт къэхъуар,щхьэ угърэ?

Тхьэк1уэк1ыхьым: Дауэ сымыгъынрэ: Бажэр къак1уэри си унэр иубыдащи,къысхущ1эк1ыжкъым.

Адакъэм: Нт1э ар 1уэху. Сыт абы щхьэк1э ущ1эгъыр? Сэ абы и нэвагъуэр езгъэлъэгъужынщ.Мэкъу еуэным си гур щ1ихащи, а Бажэ жыхуэп1эр езыр шэджэгъуашхэ хъарзынэ схуэхъунущ.(Бжэм тоу1уэ) Хэт мыбы щ1эсыр?

Бажэм: Сэращ…

Адакъэм: Уэ ухэт?

Бажэм: Сэращ… Бажэращ…

Адакъэм: Еплъыт мыр здэщы1эм. Лэпс тепхъэ усщ1ыну нобэ лъандэм сыплъохъуэри узгъуэтыркъым.Къыщ1эк1 мыдэ!

Бажэм: Иджыпсту …

Адакъэм: Къыщ1эк1 жыс1акъэ!

Бажэм: Си вакъэр щызот1агъэ…

Адакъэм: Куэдрэ дызэригъэжьэну мыбы!

Бажэм: Си к1агуэр щызот1эгъэжри аращ…

Адакъэм: Вакъэ,к1агуэ жи1эу кудрэ дызыпигъэплъэну мыбы! Зэ умып1ащ1э уэ! Уи цыр пхуэзмыщмэ, сэ сы-Адакъэкъым!

Бажэм: Уэуэууууу мыгъуэ! (щхьэгъубжэмк1э къыдолъри йожьэж)

Адакъэм: «Е пщ1ауэ, ф1ы ущымыгугъ!» Уэри! Насып уи1эти,укъыс1эрыхьакъым.К1уэ, си шыпхъу ц1ык1у,щ1ыхьэж уи унэм.

Тхьэк1умэк1ыхьым:Тхьэр арэзы къыпхухъу, уэ къысхуэпщ1ар зэрысщыгъупщэн щы1экъым, неблагъэ, си 1энэр хьэзырщ!

Уэрэд «Адыгэ хабзэ»