Մետաղներտ բնության մեջ

Մետաղները բնության մեջ: Ստացման եղանակները Ֆիզիկական հատկությունները

Դդմաշենի միջնական դպրոց

Ուսուցիչ` Գոհար Մխիթարյան

պղնձի դար

քարի դար

բրոնզի դար

երկաթի դար

Au Ա

Ag Ի

Լուսին - երկուշաբթի -արծաթ

Արեգակ –կիրակի - ոսկի

Մարս - երեքշաբթի -երկաթ

Մերկուրի – չորեքշաբթի - սնդիկ

Fe

Ե

Hg

Ո

Յուպիտեր – հինգշաբթի –անագ

Վեներա – ուրբաթ - պղինձ

Սատուրն - շաբաթ - կապար

Sn

Է

Cu

Pb

Ի(ՈՒ)

Ը

Մետաղների դիրքը Դ.Ի. Մենդելեևի պարբերական համակարգում

Ոչ մետաղներ

Մետաղներ

Մետաղները մարդու օրգանիզմում

Փորձնականորեն ապացուցվել է,որ մետաղներտ մարդու օրգանիզմում կազմում են զագվածի 3% :70 զանգված ունեցող օրգանիզմը պարունակում է 2,1 մետաղ.

• կալցիում (1700 գ)
• կալիում (250 գ)
• նատրիում(70 գ)
• մագնեզիում(42 գ)
• երկաթ (5 գ)
• ցինկ (3 գ)

Բնության մեջ հանդիպում են և’ ազատ(բնածին), և’ միացությունների ձևով

• Ազնիվ Ме – Аu, Рt , հանդիպում են ազատ վիճակում

Ոսկու հանքաքար

Արծաթի հանքաքար

Պլատինի հանքաքար

Ակտիվ Ме (մինչև Sn) հանդիպում են միայն միացությունների ձևով,քիչ ակտիվները` և’ միացությունների ձևով, և’ ազատ (Sn, Cu, Hg, Ag)

• քլորիդներ-սիլվինիտ КСl • NaCl, քարաղ NaCl;
• նիտրատներ– չիլիական սելիտրա NaNO 3 ;
• սուլֆատներ– գլաուբերյան աղ Na 2 SO 4  * 10 H 2 O, գիպս CaSO 4  • 2Н 2 О;
• կարբոնատներ– կավիճ, մարմար, կրաքաքր СаСО 3 , մագնեզիտMgCO 3 , դոլոմիտCaCO 3  • MgCO 3 ;
• սուլֆիդներ-երկաթի կոլչեդան FeS 2 , կինովաարHgS, ցինկի խաբուսիկZnS;
• Ֆոսֆատներ– ֆոսֆորիտներ, ապատիտներCa  3 (PO 4 ) 2  ;

• .

Երկաթի հանքաքար , երկաթ պարունակող բնական միներալային հումք, որից մետաղի ստացումը տնտեսապես շահավետ Է։

Գորշ երկաթաքար

(լիմոնիտ Fe 2 Օ 3 ·H 2 Օ )

Մագնիսական երկաթաքար

(մագնետիտ Fe 3 Օ 4 )

Կարմիր երկաթաքար

(արյունաքար,հեմատիտ)

Fe 2 Օ 3

Տարածվածությունը բնության մեջ

Զմրուխտ Be₃Al₂(SiO₃)₆

Նեֆելին (Na,K)AlSiO 4

Օրթոկլազ KAlSi 3 O 8

Բերիլ Be₃Al₂Si₆O₁₈

Ռուբին Al2O3

Cr խառնուրդով

9

• Մետալուրգիան գիտություն է բնական հումքից արտադրական եղանակով մետաղների ստացման մասին:

Ստացման ընդհանուր եղանակները

Էլեկտրամետալուրգիա

(էլեկտրոլիզ)

Հրամետաղագործություն

(պիրոմետալուրգիա )

Ջրամետաղագործություն (հիդրոմետալուրգիա)

կարբոթերմիա

մետաղաթերմիա

ջրածնաթերմիա

Հրամետաղագործություն

Մետաղների վերականգնումն է բարձր ջերմաստիճանում:

Ստացում հանք- օքսիդներից կարբոթերմիա

1) Վերականգնում ածխածնով

ZnO + C Zn + CO

2) Վերականգնում շմոլ գազով

Fe 2 O 3 + 3CO 2Fe + 3CO 2

Այս եղանակով ստացվում են միջին ու քիչ ակտիվ մետաղները

Ջրածնաթերմիա

3) Վերականգնում ջրածնով

WO 3 + 3H 2 W + 3H 2 O

այս եղանակով ստացվում են դժվարահալ մետաղները

ալյումոթերմիա

4) 3MnO 2 + 4Al 3Mn + 2Al 2 O 3

այս եղանակով ստանում են` Mn, Cr, Ti, Mo, W

Ստացում հանք-սուլֆիդներից

Ստացումը իրականանում է ըստ հետևյալ սխեմայի

սուլֆիդ օքսիդ մետաղ

Ստացում հանք- սուլֆիդներից

а) 2ZnS + 3O 2 2ZnO + 2SO 2

б) ZnO + C Zn + CO

Ջրամետաղագործություն

մետաղի ստացում մետաղի աղերի ջրային լուծույթից

Ստացումը իրականանում է ըստ հետևյալ սխեմայի

Հանք աղի լուծույթ մետաղ

Ջրամետաղագործություն

а) CuO + H 2 SO 4 (р-р) CuSO 4 + H 2 O

б)CuSO 4 + Fe FeSO 4 + Cu

այս եղանակով ստանում են` Cu, Ag, Au, Zn, Mo, U և այլ մետաղներ

Էլեկտրոմետալուրգիա

մետաղների ստացում էլեկտրոտարրալուծման միջոցով

2Na + Cl - Na 0 + Cl2 0

Այս եղանակով ստանում են ակտիվ մետաղները

Մետաղների ֆիզիկական հատկություննրերը

γñÍñ ÝÛáõûñ »Ý, µ³óÇ Hg

Մետաղական բյուրեղացանց

³Ù»Ý³Ï³ñÍñ Cr

³Ù»Ý³÷³÷áõÏÁ Li

¸Ûáõñ³Ñ³É

Hg, Ga, Cs, In, Bi

¸Åí³ñ³Ñ³É

W, Mo, V, Cr

5 գ/սմ 3 ³Ù»Ý³Ã»Ã¨ Li ³Ù»Ý³Í³Ýñ Os " width="640"

Մետաղների ֆիզիկական հատկություննրերը

Պլաստիկություն

Au, Ag, Cu, Sn, Pb,Zn, Fe

Ýí³½áõÙ ¿

æ»ñٳѳÕáñ¹³Ï³ÝáõÃÛáõÝ

¾É»Ïïñ³Ñ³Õáñ¹³Ï³ÝáõÃÛáõÝ

Ag, Cu, Au, AI, Mg, Fe, Pb, Hg

Ýí³½áõÙ ¿

ûè ` p գ/սմ 3 ͳÝñ` p5 գ/սմ 3

³Ù»Ý³Ã»Ã¨ Li ³Ù»Ý³Í³Ýñ Os