Математикалык статистиканын элементтери

Ыктымалдуулуктар теориясы жана математикалык статистика

• Предмети боюнча видеосабак

Даярдаган: Бердибаев К.

Саламатсыңарбы урматтуу студенттер!

Биздин бүгүнкү өтүлүүчү тема:

“ Математикалык статистиканын элементтери”

деп аталат

Сабактын планы:

• Математикалык статистиканын маселелери
• Генералдык жана тандалма жыйындылар
• Тандалманын түрлөрү. Тандоонун ыкмалары
• Тандалманын статистикалык бөлүштүрүүсү
• Бөлүштүрүүнүн эмпирикалык функциясы
• Полигон жана гистограмма

Сабактын максаты:

Күтүлүүчү натыйжалар:

1 ) Математикалык статистиканын маселелери

1) Математикалык статистиканын маселелери

2) Генералдык жана тандалма жыйындылар

2) Генералдык жана тандалма жыйындылар

3) Тандалманын түрлөрү. Тандоонун ыкмалары

Тандалманы тандоо эки түрдө жүргүзүлүшү мүмкүн: тандалып алынган нерсе текшерилгенден кийин, кийнки нерсе тандалып алынаардан мурун, генералдык жыйындыга кайра кошулушу же кошулбашы мүмкүн.

Ушуга байланыштуу тандалма кайталануучу же кайталанбоочу тандалма деп эки түргө бөлүнөт. Практикада негизинен кайталанбоочу тандоо колдонулат. Эгерде генералдык жыйындынын көлөмү өтө чоң болсо, ал эми тандалманын көлөмү анын аз эле бөлүгүн түзсө, кайталануучу жана кайталанбоочу тандалмалардын айырмасы азая баштайт.

Генералдык жыйындынын көлөмүнө жараша, тандоо эки турдө:

1. Генералдык жыйынды бөлүктөргө бөлүнбөй;

2. Генералдык жыйынды бөлүктөргө бөлүнүп ;

жүргүзүлүшү мүмкүн.

3) Тандалманын түрлөрү. Тандоонун ыкмалары

Биринчи түргө: жөнөкөй кайталануучу жана кайталанбоочу кокус тандоолор; ал эми экинчи түргө: типтүү механикалык жана сериялык тандоолор кирет.

Тандоо жыйындынын бардык көлөмүнөн бирден алып жүргүзулсө, ал тандоо жөнөкөй кокус тандоо деп аталат. Аны түрдүү жол менен жүргүзсө болот. Мисалы, көлөмү N болгон генералдык жыйындыдан көлөмү n болгон тандалма алыш керек болсо, карточкаларга 1ден N ге чейинки сандарды жазып туруп, аябай аралаштырып, болжобой туруп, бир карточка алышат. Генералдык жыйындыдан, номери алынган карточканын номери менен дал келген, нерсени алып текшеришет. Аны кайра генералдык жыйындыга кошуп туруп, карточкаларды кайрадан аралаштырып, экинчи карточканы алып, жыйындынын ошол номердеги нерсесин текшеришет. Ушул сыяктуу ишти n жолу кайталап, жөнөкөй кайталануучу тандалманы алабыз. Эгерде ар бир жолу текшерилген нерсе генералдык жыйынга кайрадан кошулбаса, кайталанбоочу тандалма алынат.

3) Тандалманын түрлөрү. Тандоонун ыкмалары

Типтүү тандоодо, нерселер бардык генералдык жыйындыдан эмес, анын ар бир “типтүү” бөлүгүнөн жүргүзүлөт.

Мисалы, эгер тетиктер бир нече станоктордо жасалса, анда тандоону, бардык даяр болгон тетиктерди кошпостон эле ,ар бир станокто даярдалган тетиктердин жыйындыларынан өз алдынча жүргүзүшөт. Эгерде станоктор ар түрдүү сапатта болушса (мисалы эскиликтери ар түрдүү болсо) типтүү тандоо максатка ылайык болот.

Механикалык тандоодо, генералдык жыйынды , андан алынуучу тандалманын көлөмү канча болсо, ошончо бөлүкө бөлүнөт да, ар бир бөлүктөн бирден нерсе тандалып алынат.

Мисалы, көлөмү N болгон генералдык жыйындын 5 проценти тандалып алыныш керек болсо, генералдык жыйынды N/20 бөлүкө бөлүнүп, ар бир бөлүктөн бирден нерсе тандалып алынат.

Сериялык тандоодо, генералдык жыйындыдан нерселер бирден тандалып алынбастан, “сериясы” менен алынып, анын ар бир нерсеси текшерилет.

Мисалы, буюмдар көптөгөн станоктор менен жасалса, бир нече гана станоктон жасалган буюмдар текшерилет. Сериялык тандоону колдонуш үчүн, текшерилүүчү белги ар бир серияда аз эле өзгөрүүсү талап кылынат.

4) Тандалманын статистикалык бөлүштүрүүсү

4) Тандалманын статистикалык бөлүштүрүүсү

4) Тандалманын статистикалык бөлүштүрүүсү

5) Бөлүштүрүүнүн эмпирикалык функциясы

5) Бөлүштүрүүнүн эмпирикалык функциясы

6) Полигон жана гистограмма

6) Полигон жана гистограмма

6) Полигон жана гистограмма

6) Полигон жана гистограмма

6) Полигон жана гистограмма

Тапшырма:

Тапшырма:

Соңу