Лестница, координатная балка.

Սանդղակներ

Կոորդինատային ճառագայթ

Սանդղակներ

Հայտնի է, որ ցանկա-ցած մեծություն չափե-լու համար կիրառվում են զանազան չափող գործիքներ: Արդյունքները ավելի ակնառու դարձնելու համար գործիքների վրա տեղադրվում են սանդղակներ:

Չ

Ա

Փ

Ե

Ր

Ի

Զ

Չ

Ա

Փ

Ա

Գ

Լ

Ա

Ն

ԱՆԿՅՈՒՆԱՉԱՓ

Ա

Ր

Ա

Գ

Ա

Չ

Ա

Փ

Ջ

Ե

Ր

Մ

Ա

Չ

Ա

Փ

ՔԱՆՈՆ

Բ ա ժ ա ն ու մ

Սանդղակի ամենապարզ տեսակը ուղղի հատ-ված է, որը գծիկներով բաժանված է հավասար մասերի:

Սանդղակի հարևան կետերի միջև եղած հատվածը կոչվում է բաժանում:

Բաժանում

Մեկ բաժանումը համապատասխանում է չափման ընտրված միավորին: Օրինակ՝

Ք ա ն ո ն

Քանոնի վրա դա կարող է լինել 1մմ, 1սմ :

1 մմ

1 սմ

Ջ ե ր մ ա չ ա փ

• Ջերմաչափի վրա մեկ բաժանումը համապատասխանում է 1°C –ին կամ 1°F:

Ժամացույցի սանդղակը

բաժանված է 12 մասի :

ԺԱՄ Ա Ց Ու Յ Ց

Մեկ բաժանումը հավասար է 1 ժամ:

Օրվա ընթացքում փոքր սլաքը պտտվում է 2 անգամ:

Սանդղակներ Հայաստանում օգտագործել են հին ժամանակներից, մասնավորապես արևային ժամացույցներում, որոնք կարելի է տեսնել շատ հայկական եկեղեցիների և վանքերի պատերին:

Առաջադրանք 684

• Գտնել այն թվերը որոնք պետք է գրված լինեն սանդղակի վրա:

264

?

176

?

?

88

352

Լուծում՝

1) 176 : 2 =88

2) 176 + 88 = 264

3) 264 + 88 = 352

Առաջադրանք 685 ա

Արագաչափը ցույց է տալիս 150 կմ/ժ արագություն:

Ո՞ր կողմ և քանի՞ բաժանումով կտեղափոխվի սլաքը, եթե արագությունը մեծացել է 30կմ/ժ –ով:

Պատասխան՝ դեպի աջ, 3 բաժանումով:

Առաջադրանք 685 բ

Ո՞ր կողմ և քանի՞ բաժանումով կտեղափոխվի սլաքը, եթե արագությունը փոքրանա 50կմ/ժ-ով:

Պատասխան՝ դեպի ձախ, 5 բաժանումով:

Առաջադրանք 685 գ

Որքա՞ն կլինի արագությունը, եթե ցուցիչը 2 բաժանումով տեղափոխվի դեպի աջ:

Պատասխան՝ 170կմ/ժ:

Առաջադրանք 685 դ

Որքա՞ն կլինի արագությունը, եթե ցուցիչը 6 բաժանումով տեղափոխվի դեպի ձախ:

Պատասխան՝ 90կմ/ժ :

Կոորդինատային ճառագայթ

Սանդղակի տեսակ է նաև կոոր-դինատային ճառագայթը, որի սկզբ-նակետից սկսաց հաջորդաբար նշված են կետերն այնպես, որ երկու հարևան կետերի հեռավորությունները հավա-սար լինեն միմյանց:

Ճառագայթի վրա հաջորդաբար տե-ղադրվում են թվերը, որոնք կոչվում են կետերի կոորդինատներ :

O

2

1

3

4

5

6

1 5 3 " width="640"

Կ ո ո ր դ ի ն ա տ ն ե ր

A

P

D

C

O

5

6

4

3

2

1

A(1) ,

C(3) ,

D(5),

P(6)

Օրինակ՝

Կոորդինատային ճառառագայթի մի-ջոցով կարելի է նաև համեմատել բնա-կան թվերը: Երկու բնական թվերից մեծը կոորդինատային ճառագայթի վրա գտնվում է ավելի աջ, իսկ փոքրը՝ նրա-նից ձախ:

Օրինակ՝

6 1

5 3

Առաջադրանք 686 դ

Ճառագայթի վրա նշել համապատասխան կոորդինատներով կետերը.

12

11

10

8

7

5

Լուծում՝

Առաջադրանք 686 ե

Ճառագայթի վրա նշել համապատասխան կոորդինատներով կետերը.

3

6

7

9

13

14

Լուծում՝

Առաջադրանք 686 զ

Ճառագայթի վրա նշել համապատասխան կոորդինատներով կետերը.

0

2

5

6

9

10

Լուծում՝

Առաջադրանք 687 բ

Գրել նշված կետերի կոորդինատները:

O

E

F

D

C

A

B

0

1

3

2

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

Պատասխան՝ O(0), A(2), B(5), C(6), D(7), E(10), F(12):

Առաջադրանք 688 բ

Օ-ից ի՞նչ հեռավորություն ունեն նշված կետերը:

O

P

R

S

T

3

10

7

0

14

ǀOPǀ =

3

Պատասխան՝

10

ǀOSǀ =

7

14

ǀOTǀ =

ǀORǀ =

Առաջադրանք 689 բ

Ի՞նչ կոորդինատներ ունեն A և B կետերը:

B

A

Օ

2

9

Պատասխան՝ A(2), B(9):