Компетенттуулук

Компетенттүүлүк

Компетенттүүлүк – деген эмне?

• Компетенттүүлүк – (лат. – шайкеш, туура келүү) адамдардын белгилүү бир кырдаалда (окуу, инсандык, кесиптик) билимдин, билгичтиктердин ар түрдүү элементтерин жана ишмердиктин ыкмаларын өз алдынча колдоно билүүгө болгон жөндөмдүүлүк.

Компетенттүүлүккө негизделген окутуу - окуучунун билими менен турмушка даярдыгынын ортосундагы айырмачылыктарды азайтуу. Бул окутуунун башкы натыйжасы керек учурда кайталап айтып берүү эмес, окуучунун аларды жашоо турмушунда колдоно билүү тажрыйбасы.

Анын түпкү максаты маалыматтарды окуучулар тарабынан эсинде бекем сактап калууга эмес, аларды ар түрдүү кырдаалдарда жаралган проблемаларды чечүүдө колдоно билгичтигин өнүктүрүүгө жетишүү.

Негизги компетенттүүлүктөр – окуучулардын өздөрү өздөштүргөн турмуштук иш ыкмаларын теориялык жана практикалык милдеттерди чечүүдө колдонуу мүмкүнчүлүктөрүн камсыз кылуу.

Негизги компетенттүүлүктөргө ээ болушунда төмөнкү сапаттар калыптанат:

• проактивдүүлүк(чыгармачыл мамиленин жардамы менен кандай болбосун татаал кырдаалдан жол таба билүү,

• өзүн жана курчап турган дүйнөнү өзгөртө билүү),

• коммуникативдүүлүк,

• жарандык,

• көп маданияттуулук,

• сабырдуулук,

• жогорку этикалык деңгээл,

• алынган билимдерди иш жүзүндө колдоно билүү,

• өмүр бою окуу,

• өзүн-өзү өркүндөтүүнү каалоо жана билүү сыяктуу.

Окутуунун натыйжалары – бул негизги жана предметтик комптенттүүлүктөр.

Эгерде төмөнкү шарттар түзүлсө, окуучуларда билим берүү процессинде негизги компетенттүүлүктөр калыптанышы мүмкүн:

• окуу процесси окуучунун өз ишмердүүлүгүн уюштуруусу жана анын натыйжалары үчүн өз алдынчалыгын жана жоопкерчилигин өнүктүрүүгө багытталса:

• окуучулар кайсы бир ишмердикти ишке ашырууга – изилдөөгө, долбоорлорго ж.б. тартылса;

• максат коюу жана ага жетүү тажрыйбасына ээ болуу үчүн кырдаалдар түзүлсө;

• натыйжалуу топтук иштер уюштурулса;

• билим берүү жана тарбиялоо иштеринде мектеп педагогдору тарабынан компетенттүү мамиле жасалса;

• маалыматтык ресурстар;

• ресурс катары башка адамдар жана адамдардын топтору;

• ресурс катары адам өзү.

- Маалыматтык компетенттүүлүк

- Социалдык коммуникативдик компетенттүүлүк

- Өзүн-өзү уюштуруу жана проблемаларды чечүү компетенттүүлүгү

Маалыматтык компетенттүүлүк

Социалдык коммуникативдик компетенттүүлүк

Өзүн-өзү уюштуруу жана проблемаларды чечүү компетенттүүлүгү

Маалыматтык компетенттүүлүк – өз ишмердүүлүгүн пландаштыруу жана ишке ашыруу. Аргументтүү тыянак чыгаруу үчүн маалыматты пайдалана билүүгө болгон даярдык. Маалымат менен иштей билүү төмөнкүлөрдү: жетпеген маалыматты максаттуу издөөнү, айрым фрагменттерди салыштырууну; бүтүн алып анализдөө көндүмдөрүнө ээ болууну; божомолдорду (гипотезаларды) коё билүүнү карайт. Адамга сынчыл ой жүгүртүүгө негизделген маалыматтын негизинде ойлонулган чечимдерди кабыл алууга мүмкүндүк берет.

Социалдык коммуникативдик компетенттүүлүк – өзүнүн ой пикирлерин башка адамдардын жана топтордун кызыкчылыктары менен шайкеш келтирүүгө, позициялардын ар түрдүүлүгүн таануунун жана башка адамдардын баалуулуктарына (диний, этникалык, кесиптик, инсандык ж.б.) карата сый урматтоону, сый жасоонун негизинде өз көз карашын цивилизациялуу коргой билүүгө даярдык. Диалогдо керектүү маалыматты алуу жана инсандык, социалдык жана кесиптик проблемаларды чечүү үчүн аны оозеки жана жазуу жүзүндө туюнта билүү зарылдыгы.

Өзүн-өзү уюштуруу жана проблемаларды чечүү компетенттүүлүгү – маалыматта, окууда жана жеке турмуштагы кырдаалдардагы карама –каршылыктарды табууга жана ар түрдүү ыкмаларды өз алдынча жана башка адамдар менен өз ара биргелешип колдонууга, ошондой эле андан аркы аракеттер тууралуу чечимдерди кабыл алууга болгон даярдык.

Окуучу алган билимин төмөнкүдөй типтүү кырдаалдарда майнаптуу колдоно алууга дараметтүү болушу зарыл:

• коомдук жана табигый кубулуштарды таануу жана чечмелеп түшүндүрүп берүүдө;
• заманбап техника жана технологияларды өздөштүрүүдө;
• адамдар менен баарлашуу, мамиле түзүүдө, өзүнүн жорук жосунун баалоодо;
• күндөлүк турмушта, үй бүлө мүчөсүнүн, гражданиндин, сатып алуучунун, пациенттин,көрүүчүнүн, шайлоочунун ролун аткарууда;
• кесип тандоодо, кесиптик окуу жайда окуу үчүн өзүнүн даярдыгын баалоодо;
• өзүнүн проблемаларын чечүүдө, жашоо образын айкындоодо, конфликтерди жайгарууда.

Бул дараметтерге жетишүү үчүн билим берүү мейкиндигинде окуучу ээ болуп чыга ала турган негизги компетентүүлүктөрү калыптануусу зарыл.

• Үйрөнүү;
• Издеп табуу;
• Ой жүгүртүү;
• Кызматташуу;
• Чапчаңдык;
• Ыңгайлаша билүү.

Негизинен муглимдин иш билгилиги тууралуу төмөнкүлөрдү айтууга болот:

• -окутуп жаткан предмети тууралуу терең билимге ээ болуусу.
• Мектепте окуу-тарбиялоо иштерин уюштуруу боюнча жана предметти окутууда түрдүү методдорду үйрөтүү жолдорун билип, долбоорлордо колдоно билүү.
• Окутуу методдорун сабактын темасына карап тандоодо, логикалык ырааттуулуктун сакталышын билүү, ар бир окуучунун жеке мүнөзүнө карап педагогикалык технологияларды тандай алышы.

Көнүл бурганыныздар үчүн чоң рахмат!