Химия презентация

Карбон кычкылдыктарынын касиеттери жана алынышы

Аткарган:

Сабактын жүгүртмөсү

• Карбон кычкылдыктарынын аныктамасы
• Физикалык касиеттери
• Химиялык касиеттери
• Алынышы

С=О гидроксил OH O R C O H " width="640"

Карбон кычкылдыктары – бир же бир канча карбоксилдик группаны –СООН, ичине алаган органикалык бирикмелер соединения, содержащие одну или несколько карбоксильных групп

Карбоксилдик группа бири-бирине байланган эки функционалдык группадан турат - жана

карбонил С=О

гидроксил OH

O

R

C

O

H

Физикалык касиеттери

Төмөнкү карбон кислоталары – курч жыттуу, сууда жакшы ээригин суюктуктар.

Салыштырмалуу массанын жогорулоосу менен кислоталардын эригичтүүлүгү азайат, кайноо температурасы көтөрүлөт.

T кип , С

250

200

150

100

50

С 1 С 2 С 3 С 4 С 5 С 6 С 16 С 18

CH 3 -COOH CH 3 -CH 2 -COOH 2. Активдүү металлдар менен аракеттенишүүсү:  2R-COOH + 2Na → 2R-COONa + H2↑ 3. Негиздик оксиддер жана негиздер менен аракеттенишүүсү:  2R-COOH + CaO → (R-COO) 2 Ca + H2O   R-COOH + NaOH → R-COONa + H2O " width="640"

Химиялык касиеттери

I. Башка кислоталар менен жалпы касиети

1. Диссоциация:  

R-COOH ↔ RCOO -  + H +  

-кислоталардын күчү төмөнудөй азайат:

H-COOH CH 3 -COOH CH 3 -CH 2 -COOH

2. Активдүү металлдар менен аракеттенишүүсү: 

2R-COOH + 2Na → 2R-COONa + H2↑

3. Негиздик оксиддер жана негиздер менен аракеттенишүүсү: 

2R-COOH + CaO → (R-COO) 2 Ca + H2O

R-COOH + NaOH → R-COONa + H2O

4. Күчсүз кислоталардын туздары менен аракеттенишүүсү:  

R-COOH + NaHCO 3  → R-COONa + H 2 O + CO 2 ↑

- Карбон кислоталарынын туздары күчтүү минералдык кислоталар менен ажырап кетет:

R-COONa + HСl → NaCl + R-COOH 

- Суу эритмелеринде гидролизге учурайт:

R-COONa + H 2 O ↔ R-COOH + NaOH

  5. татаал эфирлердин спирттер менен пайда болуусу:

этанол

Уксус кислотасы

Уксус этилдүү эфир (этилацетат

II. КК-нын өздүк касиеттери  

1. R-CO-X –га туунду функционалдык группалардын пайда болуусу    

Хлорангидриддерди алуу:

R-COOH + PCl 5  → R-CO-Cl + POCl 3  + HCl  

2. Амиддердин пайда болуусу

CH 3 COOH + NH 3 →CH 3 COONH 4 

t˚C CH 3 CONH 2  + H 2 O

Аммонийдин тузу

Кислота

Амид

Карбон кислоталары менен бирге көпчүлүк учурларда алардын галогенангидриддерин колдонушат:

Уксус кислотасынын хлорангидриды

Амиддер карбон кислоталары менен аммиактын органикалык туундулары (аминдер) менен аракеттенишүүсүнөн да пайда болот:

Амид тобу

Амиддер табиятта маанилүү рол ойнойт. Табигый пептиддердин жана белоктордун молекулалары амид топторунун петид баланыштарынын катышуусу менен a-аминокислоталарда куралган

3. Галогендер менен алмашуу реакциясы

(Көүрсуутектүү радикалдын касиети - а-хлортуундулуу карбон кычкылдыгы пайда болот):

Кызыл - Р

Карбон кычкылдыктарынын хлордууу туундулары

4. Кумурска кислотасынын өзгөчөлүгү H-COOH:  

• «Күмүш күзгү» реакциясын берет:

H-COOH + 2[Ag(NH 3 ) 2 ]OH → 2Ag↓ + (NH 4 ) 2 CO 3  + 2NH 3  + H 2 O

• Хлор менен кычкылдануу:

H-COOH + Cl 2  → CO 2  + 2HCl

• Жездин гидроксиди(II) менен реакцияга кирет:

H-COOH + 2Cu(OH) 2  t  → Cu 2 O↓ + CO 2 ↑ + 3H 2 O

• Ысытканда ажырап кетишет:

              HCOOH    t,H2SO4 →    CO↑ + H 2 O

5. Карбон кычкылдыктарынын туздарын декарбоксилдөө реакциясы

(алкандарды алуу): 

R-COONa + NaOH  t  → Na 2 CO 3  + R-H (алкан)  

6. Кычкылтектүү чөйрөдө кычкылдануу:

R-COOH + O 2  → CO 2  + H 2 O

Алынышы

I. Өндүрүштө

1. Табият продуктуларынын бөлүп алынат

(жаныбарлардын, эфир жана өсүмдүктөрдүн майлары)

2. Алкандардын кычкылдануусу:                     

2CH 4  + 3O 2   t,kat  → 2HCOOH + 2H 2 O

  метан                    кумурска  кислотасы                                          

2CH 3 -CH 2 -CH 2 -CH 3  + 5O 2   → 4CH 3 COOH + 2H 2 O

      н-бутан                             уксус

кислотасы

t,kat,p

3. Алкендердин кычкылдануусу:                         

CH 2 =CH 2  + O 2   t,kat  → CH 3 COOH

этилен                                  

СH 3 -CH=CH 2  + 4[O]    t,kat  →  CH 3 COOH + HCOOH

(уксус + кумурска кислоталары )

4. Бензолдун гомологдорунун кычкылдануусу

(бензол кислотасын алуу) :

C 6 H 5 -C n H 2n+1 +3n[O] → C 6 H 5 -COOH+(n-1)CO 2 +nH 2 O      

5C 6 H 5 -CH 3  + 6KMnO 4  + 9H 2 SO 4  → 5C 6 H 5 -COOH + 3K 2 SO 4  + 6MnSO 4  + 14H 2 O

KMnO4,H+

толуол

Бензол кислотасы

5.  Кумурска кислотасын алуу:                     

1-баскыч:   

CO + NaOH → HCOONa (натрийдин формиаты – туз)

2-баскыч:    

HCOONa + H 2 SO 4  → HCOOH + NaHSO 4     

6. Уксус кислотасын алуу :                      

CH 3 OH + CO  t,p  →   CH 3 COOH

Метанол

  t,p

II . Лабораторияда

1 . Татаал эфирлердин г идролиз и

2. Карбон кислоталарынын туздарынан :

  R-COONa + HCl → R-COOH + NaCl

3. Карбон кислотасынын ангидриддерин сууда ээритүү менен:

(R-CO) 2 O + H 2 O → 2 R-COOH 

4. Карбон кислотасынын галогендүү туундуларын жегичтүү гидролиз жүргүзүү менен:

III.Карбон кислоталарын алуунун жалпы жолдолору

1. Альдегиддердин кычкылдануусу:  

R-COH + [O] → R-COOH

Мисалы, «Күмүш күзгү» реакциясы же жездин гидроксиди (II) менен кычкылдандыруу – альдегид-дердин сапаттык реакциялары  

2. Окисление спиртов:

R-CH 2 -OH + 2[O]  t,kat  → R-COOH + H 2 O

3. Көмүртектин бир атомунда үч галогенге ээ - галоген алмашкан көмүрсуутектердин гидролизи

Туруксуз бирикме

4. Цианиддерден (нитрилдерден) – көмүртектик чынжырды өтүрүү ыкмасы:

СH 3 -Br + Na-C≡N → CH 3 -CN + NaBr 

CH 3 -CN  -  метилцианид (уксус кислотасынын нитрили)                           

СH 3 -CN + 2H 2 O  t  → CH 3 COONH 4

                                    ацетат аммония 

CH 3 COONH 4  + HCl → CH 3 COOH + NH 4 Cl

5. Гриньярдын реактивин колдонуу               

R-MgBr + CO 2  → R-COO-MgBr    → R-COOH + Mg(OH)Br

+H 2 О