Каргыш албай бата ал!

Каргыш албай бата ал!

Сабактын темасы: Каргыш албай бата ал!

Сабактын максаты:

«Жамгыр менен жер когорот бата менен эл когорот» деген макалдын маанисин тушундуруу.Окуучулары бата алууга ар дайым бироонун ыраазычылыгын угууга тарбиялоо.Каргыштан коркууга качууга аракет жасоого уйротуу.Батанын адамдын турмушундагы диний тушунугундогу ролун ачып беруу.

Сабактын жабдылышы:

Ар турдуу баталардын тексттери ватмандар маркелер.

Сабактын журушу:

Мугалим окуучуларга Ким бата бере алат деген суроо менен кайрылат.Бата берууну каалаган окуучуларга мумкунчулук берилип батасын угуп жалпы класстагы окуучулар алакан жайып бата кылышат.Андан сон балдарга батаны турлорго болуу жонундо тапшырма берилет.

Ватмандарга жазылып доскага илинет.

Бул жон гана айтылган соз дебе

Элибизде «Жакшы соз жан эргитет,жаман соз жан кейитет»,»Жакшы соз – жарым ырыс»,»Дубада – батада куч бар»,»Жамгыр менен жер когорот ,бата менен эр когорот»,»Улуулардын батасын ал»,»Бир нерсеге чечим чыгараардан мурда ойлон»,»Жаштын тилегин берет»,»Жети олчоп бир кес»,»Айтылган соз атылган ок, кайра албайсын»,»Бир нерсени тилээрден мурда ойлонп,анан тиле,тилегин жузоого ашса,окунуп калба»,»Бир соз бар – иш бутурот,бир соз бар – баш кестирет»,»Бычак жарасы бутот,соз жарасы бутпойт»,»Журогунун ушун алуу»,»Оозуна келгенди оттоо»,»Ойлор чындыка айланат»ж.б.у.с создорду коп эле угуп журобуз.Бирок,бул создордун туркунуно,айтылган кучуно толук кандуу маани бербейбиз,булардын кунумдук жашообузда ото маанилуу экенин,тилекке каршы баарыбыз эле этибарга ала бербейбиз.Бир ой акырындап созго айланат.Соз суйломго,суйлом болсо дайым айтыпжургон тол созго айланат.Ал акырындап адат болуп,мунозго отот.Муноз болсо биздин тагдырыбызды белгилейт.Башкача айтканда,оюубуз кандай болсо(он же тескери,жакшы же жаман),тагдырыбызды да озубуз ошондой белгилеп алышыбыз мумкун.Ойго батып жыйынтыкка келуудон мурда ал ойду талап коруу зарыл.Кийинки соз кунумдук турмуштаколдонулуп келген создордун,анын ичинен алкыш жана каргыш создор тууралуу болмокчу.Албетте куткон нерсенин реалдуу нерсеге айланышы мумкун.Бул жерде биз дайым кубо болуп,калк арасында айтылып жургон тулубиздеги кээ бир каргыштарга токтолгум келет.Кобунчо айылдагы энелер балдары тил албай ойноп кетип, йдогу иштер жасалбай калган учурда,же абдан ачуусу келгенде балдарын каргап шилегенин байкайбыз.Ал каргышта эмнелер айтылат? Азыркы балдарды же башкаларды каргап жаткан адамдар создун кучун билбегендей сезилет.Себеби, балдардын ошол озу каргаганабалга туш болгонун коз алдына элестетип корсо,балким,антип айтмак эмес.Кыргыз тлинде колдонулган каргыштарга конул бурсак,ар бир органдын жапа чегиши,ал органдын ээсинин азап тартышы,турдуу оору-сыркоо,кыйынчылык тартуусу тиленет экен.Анысы аз келгенсип,адам каза болгондон кийин да»корундо окуруусу,кепини куйусу…» ж.б. оор каргыштар колдонулат экен.Мисалы,»Бооруна жара чыккыр»,»Отун айрылгыр»,»Мойнун узулгур» ж.б.

Батанын кучуно ишенуу сыяктуу эле,каргыштын кучуно

ишенуу да ошончолук маанилуу. Эмнеге элден бата алуу аркылуу кээ бир жугубуз женилдеп, ишибизди, ден соолугубуздун онолоруна ишенебиз да,каргышка ишенгибиз келбейт же ага конул бурбайбыз?