Քիմիա 9-րդ դասարան

9-րդ դասարան Քիմիա Թեմա՝ Ջրի կոշտությունը

Բնական ջրերը լուծված վիճակում կալցիումի ու մագնեզիումի աղեր են պարունակում:

Ջուրը, որը մեծ քանակությամբ լուծված աղ է պարունակում, կոչվում է կոշտ, քիչ քանակությամբ աղ պարունակողը` փափուկ:

Կալցիումի և մագնեզիումի կարբոնատները լուծվում են ածխածնի  ( IV )  օքսիդ պարունակող ջրում` հիդրոկարբոնատների փոխարկվելով.   CaCO 3 +  CO 2 +  H 2 O  −→−   Ca ( HCO 3)2 MgCO 3 +  CO 2 +  H 2 O  −→−   Mg ( HCO 3)2   Նկատելի քանակով  Ca 2+  և   Mg 2+  իոններ պարունակող ջուրն անվանում են  կոշտ : 

1 .  Ժամանակավոր կոշտություն՝  պայմանավորված հիդրոկարբոնատների առկայությամբ, որը տաքացնելիս վերանում է.   Mg ( HCO 3 )−→− 2    MgCO 2 ↓ +  CO 2 ↑⏐⏐  +  H 2 OCa ( HCO 3 )−→− 2    CaCO 2 ↓ +  CO 2 ↑⏐⏐  +  H 2 O

Ժամանակավոր կոշտությունը կարելի է վերացնել նաև կրակաթով.   Ca ( HCO 3 )+ 2   Ca ( OH ) 2  = 2 CaCO 3 ↓ + 2 H 2 OMg ( HCO 3 )+ 2   2 Ca ( OH ) 2  = 2 CaCO 3 ↓+  Mg ( OH  ) 2 ↓+ 2 H 2 O

2 .  Մնայուն կոշտություն՝  պայմանավորված կալցիումի և մագնեզիումի սուլֆատներով ու քլորիդներով, որը տաքացնելիս չի վերանում: Այդ կոշտությունը վերացնում են քիմիական ճանապարհով` սոդայով կամ նատրիումի ֆոսֆատով.   CaSO   4 +  Na 2 CO 3  =  CaCO 3 ↓ + Na 2 SO 4 3 MgSO 4  + 2 Na 3 PO 4  →  Mg 3 ( PO 4 ) ⏐↓ 2  + 3 Na 2 SO 4 3 CaCI 2  + 2 Na 3 PO    4 = 6 NaCI  +  Ca 3 ( PO 4 ) ⏐↓ 2   3 . Ժամանակավոր ու մնայուն կոշտություններով պայմանավորված է բնական ջրի  ընդհանուր կոշտությունը:   Կոշտ ջրի համը տհաճ է, օճառը կոշտ ջրում չի փրփրում, և կեղտը չի լվացվում, բանջարեղենը կոշտ ջրում չի եփվում, այդ պատճառով կոշտ ջուրն օգտագործելուց առաջ անհրաժեշտ է փափկեցնել: Դա իրականացնում են իոնափոխանակման կամ քիմիական եղանակներով: Բնական ջուրը բաց են թողնում զտիչի միջով, որում լցված է կատիոնիտի նատրիումային ձևը: Տեղի է ունենում իոնափոխանակություն.   2 RNa  +  CaCI 2 ⇄    R 2 Ca  + 2 NaCI