?аза?ты? ?лтты? киімдері

Саба?ты?эпиграфы:

«Адам к?ркі - ш?берек»

Саба?ты? ма?саты: 1. Білімділік:Тарихи- м?дени м?рамыз ?лтты? киімдер туралы толы? ма?л?мат беру. 2. Дамытушылы?: О?ушыларды сауатты д?рыс с?йлей, жаза білуге да?дыландырып, с?здік ?орын молайту, рухани танымын ке?ейту. 3. Т?рбиелік: ?аза?ты? салт-д?ст?ріндегі ?лтты? ?негені о?ушылар бойына дарыту, елге, жерге, ?лтты? м?дениетке деген с?йіспеншілік сезімін оятып, отанс?йгіштікке т?рбиелеу.

?аза?ты? классик жазушысы С?бит М?ханов  ?аза?тты? ?лтты? киімдері туралы:

      ?аза?ты? ?лтты? киімдеріні? жасалуы ж?нінде С?бит М?ханов былай деп жазады: «Адам?а ауа райыны? ?олайсыз жа?дайынан ?ор?ану ?шін ж?не к?ріктілік ?шін де киім ?ажет. Ертедегі адамдарды? киім-кешектері мал терісінен жасалатын еді, ?сіресе теріні сырт киім ?шін пайдаланатын.

     ...К?шпелі ?аза?тар ішкі-сырт?ы киімдерді? б?рін ж?ріп-т?ру?а б?гет жасамайтындай етіп, ы?шамдап тіккен» - деп ба?а берген.

Т а л д а у:

• Адам?а киім не ?шін ?ажет?
• ?лтты? киімні? ?андай т?рлерін білесі?дер?
• Біркиер киім дегеніміз не?
• ?лтты? киімдер несімен ?найды?
• ?лтты? киімдерге к?з?арасы?ыз?
• ?лтты? киімде ?зі?ізді ?алай сезініп отырсыз?
• “Ма?ынаны  тану”   сатысы

Ба?зы заманда «атты? жалы- т?йені? ?омында» к?шпелі тірлік кешкен ?аза?  хал?ы к?нделікті т?рмыста киетін киімге айры?ша назар аудар?ан.

Ата-бабаларымыз ?рбір киімді адам денесін ??былмалы ауа райынан ?ор?айтындай берік те т?зімді етіп тіккен.

Е? ма?ыздысы, сонау жылдарды? ?зінде ?аза? хал?ы ?зіні? ?лтты? киімдеріні? кереметтігімен к?рші халы?тарды та?дандырып отыр?ан.

Мына суретте жас ж?байларды? киім ?лгілері к?рсетілген. 

?андай ?лтты? киім т?рлерін к?ре алды?ыздар?

Слайдтан ?лтты? киімдерді? ?лгісі к?рсетіледі.

?аза?ты? ?лт киімдеріні? т?рлері мен атаулары к?п: кейде ?лы ж?з, орта ж?з, кіші ж?з ?лгілері деп, кейде ?лгі ж?здер ішіндегі руларды? аттарымен де айырып айтылады. Мысалы, ар?ын тыма?, найман тыма?,  ?ызай б?рік, но?ай б?рік т. с. с. Кейде географиялы? мекен атына ?арай да ерекше м?нер ?лгіге б?лінеді.— ?о?ырат ?лгісі, жетісу ?лгісі, ар?аны? ?лгісі ж?не т. б.

       Орта ж?зді? шапандары к?бінесе бір беткей матадан, сырусыз, сирек ?абылып, етектері шал?айлы, же?дері ке?, жа?алары шола? ойма немесе т?ймелі болып келеді. ?йткені орта ж?з ?ала?а жа?ын, орыс, татар халы?тарымен аралас-??ралас отырады. Кіші ж?зді? шапандары да шал?айлы, же?дері ?зын ж?не ке?, ж?н тарт?ан, бидайла?ан ?алы?, ?айырма жа?алы болып келеді. Осындай ара-т?ра айырмашылы?тары бола т?ра, соларды? б?ріне бірдей орта?, ?лтты? м?нер мен ?аза?ша атаулары бар. ?ш ж?зді? ?айсысында болса да шапан?а шабу ?ояды ж?не оны барлы? жерде шабу деп атайды.

Же?т?птері ке? келеді де, оны же?т?п, ойынды, ?олтырмаш деп атайды. ?ш ж?зді? ?айсысы болса да шалбар?а ау ?ояды, ?олты??а ?олтырмаш салады. ?аза? киімдеріні? е? ы?шамды кішірек т?рлері орта ж?з бен ?лы ж?зде, ал е? мол, ?лкен ?лгілері кіші ж?з жа?тан кездеседі.

?аза? киімдері іштік, сыртты?, сулы?, бір киер делініп т?рт топ?а б?лінеді. Іштік киімдерге — к?йлек, дамбал, желетке, ?амзол, к?зекей, сыртты? киімдерге — шапан, к?пі, тон, шидем, сулы? киімдерге — шекпен, ?аптал шапан, брезент, кебенек, кенеп, сыртты? жатады. Бір киер киім деп ?ымбат маталардан ?шекейлеп тігілген, той-думандар?а, жиын-топтар?а бар?анда, жат елге сапар шы??анда киетін с?нді киімдерді ата?ан. ?аза?ты? «таны?ан жерде бой сыйлы, таныма?ан жерде тон сыйлы» дейтін м?телі де осыны а??артады. ?аза? салтында ер жігіт егеске т?серде, со?ыс?а барарда киімдеріні? е? жа?сы к?рнектісін киетін.

Ой тастау:

Б?кіл ?лем ж?рты ?атысатын EXPO-2017 к?рмесіне сіз ?лтты? киімдерді? ?андай т?рін ?сынар еді?із?

О?ушылар ?а?аз?аEXPO-2017 к?рмесіне сіз ?лтты? киімдерді? суреттерін салып, ?ор?айды.

Естеса?та?ыз!

Киімге  байланысты  ырымдар

     Жас ?ызды? басына а?, ?ара орамал тартпайды.     А? – жаулы?ты?, ?ара – ?ай?ыны? белгісі.

     Н?рестені? итк?йлегін дала?а тастамайды. Олай жасаса, с?биге сыр?ат ж??ады.

     Ая?киімді т??керіп ?ою?а, теріс киюге болмайды. Олайжасаса, адамны?жолыболмайды.

Баскиімдікезкелгенжергетастамайды, ая??абаспайды, асты?абасыпотырмайды, ая??акимейді. Олайжасаса, бастанба?таяды, бас ауруына тап болады.

Баскиімдіайырбастамайды. Олайжасаса, басында?ыба?ыкетеді. Бас киімінсату?а да болмайды.

?й тапсырмасы:

?лтты? киім: 1. Реферат жазу.

                        2. Альбом жаса?тау.