Етістіктің шақтары

Сабақтың тақырыбы: Етістіктің шақтары.
Сабақтың мақсаты:
Іс - әрекеттің орындалатын, орындалуға тиістілігі, орындалғанына қарай үш шаққа бөлінетіндігін ұғындыру;Шақтық мағына белгілі бір мезгілде дара етістікпен де, күрделі етістікпен де берілетіндігін түсіндіру; бұл арқылы олардың өзіндік белгілерін меңгерту мақсатында дағдыландыру жұмыстарын жүргізу; Сабақ барысында туған елге, жерге деген сүйіспеншіліктерін арттыру.
Түрі: Жаңа сабақ Сабақтың әдісі: Сұрақ – жауап, топ аралық.
Сабақтың барысы:
Ұйымдадастыру кезеңі : Шәкіртің өткен іздерде Үмітің гүлдер, мұғалім. Білеміз ертең бізден де Өмірдің талап сұрарын. Сонда, ардақты мұғалім, Уәдемде берік тұрамын, Қияға талай шығамын! Үй тапсырмасы: 116 бет,5 – жаттығу.Тақтаға жазу арқылы тексеру. Жаңа сабақ: Етістіктер іс – әрекеттің жүзеге асу мезгілін білдіреді.Етістіктің үш жағы болады: осы шақ,өткен шақ,келер шақ.Етістіктің шақтарын оқушылардың терең ұғынуы олардың етістікті жақсы білуімен тығыз байланысты. Сол себепті іс - әрекеттің белгілі бір уақыт кеңістігінің аралығында болатынын біліп алудың мәні зор. Сондықтан жаңа материалды меңгертуге мынадай дайындық жұмыстарын жүргізгемін.
1. Мен болашақта мұғалім боламын. Тапсырма: Бұл іс - әрекет қай мезгілде болып жатыр? (келер шақ)
2. Ақерке кітап оқып отыр. Тапсырма: Бұл іс - әрекет қай мезгілде болып жатыр? (осы шақ)
3. Астанаға шетелден қонақтар келіпті. Тапсырма: Бұл іс - әрекет қай мезгілде болып жатыр? (өткен шақ)
Сөйлем ішінен етістікті тапқызу.
Іс - әрекеттің қай мезгілде болғанын анықтау. (Бірінші сөйлемде іс - әрекет әлі жүзеге асқан жоқ. Болашақта болатыны айтылады. Екінші сөйлемде іс - әрекеттің нақты қазір болып жатқаны анықталады. Ал үшінші сөйлемде іс - әрекеттің болып кеткендігі айтылып тұр).
Іс - әрекеттердің белгілі бір уақыт кеңістігінің аралығында (белгілі бір мезгілде орындалатын) болатындығы айтылады.
1 - жаттығу жазбаша орындалады. Іс - әрекеттің бұрын болып кеткенін білдіретін сөйлемдерді бір бөлек, алдағы уақытта болатынын білдіретін сөйлемдерді бір бөлек және қазір болып жатқанын білдіретін сөйлемдерді бір бөлек көшіріп жазады.
Іс - әрекеттің бұрын болып кеткенін білдіретін сөйлемдер:
1. Қазақстан Республикасының жаңа мемлекеттік мәртебелі рәміздері 1992 жылы қабылданды. 2. Төле би бала кезінен шешендігімен елге танылды.
Іс - әрекеттің алдағы уақытта болатынын білдіретін сөйлемдер:
1. Кешке теледидардан ақпарат хабарын тыңдаймын. 2. Біз Астанаға қолөнер бұйымдарының көрмесіне барамыз. 3. Ата - бабалардың өсиеті ұрпақтан - ұрпаққа мұра болып қалады.
Іс - әрекеттің қазір болып жатқанын білдіретін сөйлемдер:
1. Марат ақын М. Мақатаевтың өлеңдер жинағын оқып отыр. 2. Сахнада «Айгүл» би ансамблі өнер көрсетіп жатыр. 3. Шетелде тұратын қазақтар атамекеніне оралып жатыр.
2 – жаттығу: Дәптермен жұмыс.Етістіктерді тауып, астын сызу.
Сергіту сәті: Күлімдеп күн бүгін Қарады маған да Күлімдеп күн бүгін Қарады саған да Күлімдеп күн бүгін Қарады баршаға 3 – жаттығу: Тақтамен жұмыс.Үшке бөліп жазған сөйлемдер оқытылады.
Сөйлеп тұрған сәтке байланысты қимылдың (іс - әрекеттің) өту мезгілін білдіру етістіктің шағы деп аталатындығы түсіндіріледі.
Етістіктің үш шағы (осы шақ, өткен шақ, келер шақ) болатыны айтылады.
Етістіктің әр шағына мысал келтіреді.
4 – жаттығу: Ауызша орындалады.Мақалды оқып,етістіктердің қай мезгілде болған әрекетті білдіріп тұрғанын айт.
Бағалау:Сабаққа қатысқанына қарай бағалаймын
Үйге:118 бет,5 - жаттығу. Қорытынды:
Етістіктің шағы дегеніміз не?
Етістіктің неше шағы бар?
Осы шақ іс - әрекеттің қай мезгілде өтіп жатқанын білдіреді?
Өткен шақ пен келер шақ туралы не айтуға болады?