Հայոց այբուբենը

Այբուբենը, յուրաքանչյուր լեզվի համար գործածվող տառերի ամբողջություն է՝ ավանդաբար պահպանվող որոշակի դասավորությամբ։

Արդի հայերենի այբուբենը կազմված է 39 տառից՝ «և» տառանշանով հանդերձ, որոնք համապատասխանում են 36 հնչյունի (երկու ձայնավոր ունեն երկուական տառանշան՝ օ-ո և է-ե): 6 ձայնավոր հնչյունի համապատասխան հայերենում կա 8, իսկ 30 բաղաձայնի համար՝ 30 տառանշան:

1. Այբուբենի հավասարակողմ եռանկյունաձև դասավորելու դեպքում երեք անկյուններում հայտնվում են Ա,Ս,Ք տառերը:
2. Քառակուսի դասավորման դեպքում գագաթներում հայտնվում են Ա,Զ,Տ,Ք տառերը:
3. Շեղանկյունաձև դասավորման դեպքում գագաթնային տառերում հայտնվում են Հ,Ա,Յ,Ք տառերը:
4. Մեսրոպ Մաշտոցը հայկական տառերի քանակը հասցնելով 36-ի, ստեղծել է նաև թվագրության մի կատարյալ համակարգ` միավորներով, տասնավորներով, հարյուրավորներով և հազարավորներովֈ
5. Հայոց այբուբենում Մաշտոցը ներմուծեց 7 ձայնավոր ` Ա, Ի, Ե, Ո, Է, Ւ (ՈՒ) և Ը, որոնք, ըստ էության, 7 մոլորակների հնագույն նշաններն էինֈ Իսկ ամեն մի մոլորակին համապատասխանում էր հնագույն ժամանակներում հայտնի մետաղներից մեկը:
6. «Ճանաչել զիմաստություն և զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ»
7. Լճաշենի պեղումներից գտնված բրոնզից պատրաստված տիեզերքի մոդել
8. 20-րդ դարում աստվածային այբուբենին ավելացվեցին և, օ, ֆ ՝37,38,39-րդ տառերը: Իսկ ինչ խորհուրդ ունի 114 թիվը: