Графикалы? а?параттарды ?сыну

Саба?ты? та?ырыбы:  Графикалы? а?параттарды ?сыну

Саба?ты? ма?саты:

Білімділік:

О?ушыларды? графикалы? а?параттар туралы т?сінік беріп, оларды? графикалы? ?лшем бірліктері туралы білімдерін жетілдіру. О?ушыларды графикалы? бейнелерді? редакторы туралы т?сінік беру.

Дамытушылы?: О?ушыларды? логикалы? ойлау ?абілетін дамыту.

Графикалы? а?параттарды ??дейтін  ж?не графикалы? а?параттарды ??ратын программаларды пайдалануды ?йрену.

Т?рбиелік:О?ушыларды компьютерлік сауаттылы??а т?рбиелеу. Графикалы? редакторларды танып о?у ар?ылы о?ушыларды? шы?армашылы? ізденуі мен а?паратты? м?дениетін ?алыптастыру

Саба?ты? жоспары:

І. ?йымдастыру кезе?і. ?тілген та?ырыпты ?айталау.

ІІ.Жа?а та?ырыпты т?сіндіру.

ІІІ. Интерактивті та?тамен ж?мыс. Тапсырмаларды орындау .

ІV. Саба?ты бекіту с?ра?тарына жауап алу. .С?з ж?мба? шешу.

V. Саба?ты ?орытындылау

VІ. О?ушыларды ба?алау

VІІ. ?йге тапсырма: §5 о?ып келу

І. Саба?ты? «Тас ?а?пасын ашу»

?тілген та?ырыпты ?айталау

• Операционды? ж?йе дегеніміз не?
• Компьютер дегеніміз не?
• Программалы? жаса?тама дегеніміз не?
• Программа дегеніміз не?
• Программаларды? ?андай т?рлерін білесі?дер?
• ?андай ?олданбалы программаларды білесі??
• ?олданбалы программалар дегеніміз не?
• Программалы? жаса?тама дегеніміз не?
• Ж?йелік программа дегеніміз не?
• Информатика дегеніміз не?
• Программалы? ??ралдар дегеніміз не?

Техникалы? ?ауіпсіздік ережелерін еске т?сіру

ІІ. Саба?ты? «К?міс ?а?пасын ашу»

Жа?а та?ырып?а кіріспе

Компьютерлік графика

  Компьютерлік графика – ?р т?рлі кескіндерді (суреттерді, сызбаларды, мультипликацияларды) компьютерді? к?мегімен алуды ?арастыратын информатиканы? ма?ызды саласы. 

Дербес компьютерді пайдаланушыларды? ?атарында компьютерлік графикамен айналысатындарды? саны к?н санап артып келеді. ?азіргі кез-келген мекемеде кей уа?ытта газеттер мен журналдар?а жарнамалар?а тапсырыс беру немесе жарнамалы? пара?шалар мен буклеттер басып шы?ару ?ажеттілігі туындайды. Оларды? кейбіреулері осындай ж?мыстарды арнайы дизайнерлік бюролар мен жарнамалы? агенттіктерге  тапсырса, кейбіреулері ?олда бар программалы? ??ралдарын пайдаланып, ?з к?штерімен жасау?а тырысады.

  ?азіргі танымал программаларды? еш?айсысы компьютерлік графикасыз ж?мыс істемейді. Статистика?а с?йенсек, жаппай ?олданыста  ж?рген программаларды жасап шы?арушы программистік ?жымны? ?ызметкерлері  ?з ж?мыстарыны? 90 % уа?ытын  осы графикамен ш??ылдану?а  ж?мсайды екен.

  Графикалы? программаларды ке? к?лемде ?олдану ?ажеттілігі Интернетті? ж?не бірінші кезекте миллионда?ан интернет пара?тарын бір «?рмекпен» байланыстыр?ан  World Wide Web ?ызметіні?  пайда болуынан туындады. ?йткені компьютерлік графикасыз безендірілген web-пара?ты? б?кіл?лемдік желіде бас?аларды? к?зіне т?сіп, танымал болуы екіталай.

?азіргі компьютерлік графика тек к?ркемдеу мен безендірумен ?шін ?ана емес, ?ылым мен медицинаны? барлы? саласында, коммерциялы? ж?не  ?кімшілік ?ызмет орындарында алуан т?рлі а?паратты к?рнекі т?рде к?рсету ?шін сызбалар, графиктер, диаграммалар жасау ?шін ?олданылады.

Конструкторлар автомобильді? немесе ?ша?ты? жа?а ?лгілерін ??растыр?ан кезде оларды? со??ы к?рінісін алу ?шін ?ш?лшемді графикалы? объектілерді ?олданады. Архитекторлар монитор экранында болаша? ?имаратты? ке? к?лемді кескінін жасап, оны? жер бедерімен ?алай жанасатынын алдын-ала болжай алады.

 ?азіргі компьютерлік графика ?олданылу ?дісі бойынша мынадай негізгі салалар?а б?лінеді:

  ?ылыми графика. Ал?аш?ы компьютерлер тек ?ылыми ж?не ?ндірістік есептерді шы?ару ?шін ?олданылды. Есептерден шы??ан н?тижелерді д?рыс т?сіну ?шін оларды графикалы? т?р?ыда ??деп, графиктер, мен диаграммалар, сызбалар т?р?ыз?ан. Машинада?ы ал?аш?ы графиктерді символды?  режимде басып шы?аратын. Кейін сызбалар мен графиктерді ?а?аз?а ?алам?шты? к?мегімен сызатын арнайы ??рыл?ылар – графиксал?ыштар (плоттерлер) пайда болды.

    ?азіргі заман?ы ?ылыми компьютерлік графика ?р т?рлі есептеу т?жірибелерін ж?ргізіп, оларды? н?тижесін к?рнекі т?рде к?рсетуге   м?мкіндік береді.

   Іскерлік графика – ?андай да бір мекеме ж?мысыны? к?рсеткіштерін к?рнекі   т?рде ?сыну ?шін ?олданылатын компьютерлік графиканы? ма?ызды саласы. Іскерлік графиканы? к?мегімен жоспар к?рсеткіштерін, есеп ??жаттарын, статистикалы? есептерді ж?не т.б.  объектілерді к?рнекі т?рде ?сыну?а болады. Іскерлік графиканы? программалы? жабды?тары электронды кестелерді? ??рамында болады.  

  Контрукторлы? графика - инженер-конструкторларды?, архитекторларды?, жа?а техниканы ойлап шы?арушы ?нертап?ыштарды? ж?мысында ?олданылады. Компьютерлік графиканы? б?л т?рі САПР-ды?(систем автоматизации проектирования- жобалауды автоматтандыру ж?йесі) міндетті элементі болып табылады. Конструкторлы? графика ??ралдарын пайдалана отырып жазы?ты?та?ы кескіндерді (проекциялар, сызбалар) ?ана емес, ке?істіктегі ?ш?лшемді кескіндерді де жасау?а болады.

   Суреттеу графикасы (к?ркем графика) деп компьютер экранында ерікті т?рде сурет салу мен сызуды айтады. Суреттеу графикасыны? пакеттері жалпы ма?сатта пайдаланылатын ?олданбалы программалы? жаса?тамаларды? ?атарына енеді. Суреттеу графикасында ?олданылатын  ?арапайым программалы? жабды?тарды  графикалы? редакторлар деп атайды.

  Жарнамалы? графика – теледидар пайда бол?аннан кейін танымал бола бастады. ?азір компьютерді? к?мегімен жарнамалы? роликтер, мультфильмдер, компьютерлік ойындар, видеод?рістер мен видеопрезентациялар жасалады. Оларды жасау ?шін ?олданылатын графикалы? пакеттер осы ма?сатта ?олданылатын компьютерлерді? жады мен ж?мыс істеу жылдамды?ына ?лкен талап ?ояды. Осы графикалы? пакеттерді? басты ерекшелігі ретінде оларды? шыншыл кескіндер мен «?оз?алатын суреттерді» жасау м?мкіндігін айту?а болады. ?ш?лшемді объектілерден т?ратын суреттерді салу, оларды б?ру, жа?ындату, аластату, деформациялау ?лкен к?лемде математикалы? есептеулерді ?ажет етеді. Мысал?а, объектіні? жары?тылы? де?гейін сол объектіге т?сіп т?р?ан жары? к?зін, оны ?орша?ан заттарды?, оларды? к?ле?келерін есепке ала отырып бейнелеу  ?шін оптиканы? за?дарын есепке алатын к?рделі есептеулерді  ж?ргізу ?ажет.

  Компьютерлік анимация деп дисплей экранында ?оз?алатын кескіндерді жасау ?нерін айтады. Суретші ?оз?алатын объектіні? бастап?ы ж?не со??ы ?алпын бейнелейтін суреттерді ?ана салады, ал осы екі суретті? арасында?ы барлы? ?оз?алысты компьютер осы объектіні ?оз?алту?а ?ажетті алдын-ала белгіленген математикалы? есептеулерді орындай отырып ?зі суреттеп шы?ады. Белгілі бір жиілікпен бірінен кейін бірі пайда болатын осындай суреттерді? жиынты?ы экранда ?оз?алатын суреттерді бейнелеуге м?мкіндік береді.     

Мультимедиа деп - компьютер экранында?ы  жо?ары сапалы кескінді дыбысты? с?йемелдеумен біріктіруді айтады.  Мультимедиа ??ралдары о?у-а?арту саласында, электронды а?парат ??ралдарында ж?не т.б. ма?сатта ?олданылады. Мультимедиа м?мкіндіктерін толы? пайдалану ?шін компьютерге арнайы программаларды орнатып ?ана ?оймай, арнайы ??рыл?ыларды ?осу ?ажет.     

Компьютерлік графиканы? т?рлері

Компьютерлік графика ?ш т?рге: растрлы?, векторлы? ж?не фракталды? болып б?лінеді. Олар бір-бірінен монитор экранында бейнелену ж?не ?а?аз бетіне басып шы?арыл?ан кезде кескіндерді? ?алыптасу принциптері бойынша ажыратылады.

 Растрлы? графикада кескіндер т?рлі-т?сті н?ктелерді? жиынты?ынан т?рады.Графикалы? а?паратты? осындай н?ктелер жиыны немесе пиксельдер т?рінде ?сынылуы растрлы? т?рдегі ?сынылу болып табылады. Растрлы? кескінді ??райтын ?рбір пиксельді? ?з орны мен т?сі болады ж?не ?р пиксельге компьютер жадында бір ?яшы? ?ажет.     

Растрлы? кескінні? сапасы сол кескінні? ?лшеміне (тігінен ж?не к?лдене? орналас?ан пиксельдерді? саны) ж?не ?р пиксельді бояу?а ?ажетті т?стерді? санына т?уелді болады. 

  М?ндай типті кескіндер Adobe Photoshop, Corel Photo, Photofinish секілді ?уатты графикалы? редакторларда ??деледі. Растрлы? кескіндер векторлы? кескіндерге ?ара?анда сапасы жо?ары, ?серлі болады. ?арапайым фотосуреттерді? ?зі компьютерде растрлы? кескін т?рінде са?талады. Растрлы? кескіндерді Paint, Adobe Image Ready секілді программаларды ?олданып ?олдан жасау?а да болады.

    Растрлы? кескіндерді? арты?шылы?тары да, кемшіліктері де бар.

    Арты?шылы?ы:  растрлы? кескінді т?зетуге, ?демілей т?суге, я?ни оны? кез-келген б?лігін ?згертуге болады; н?ктелерді ?ажет болмаса ішінара алып тастау?а немесе ?оюлату?а, сондай-а? кескінні? ?р н?ктесін а?-?ара немесе бас?а кез келген т?ске ?згертуге болады.

Кемшілігі: растрлы? кескін ?лшеміні? масштабын ?згерткенде (бір немесе бірнеше ба?ытта созу немесе сы?у) кескінні? сапасын жо?алтатыны. Мысалы, кескінді ?лкейткенде, оны? к?рінісі д?рекіленіп кетсе, кішірейткенде – кескін сапасы ?те нашарлап кетеді (н?ктелерін жо?алт?анды?тан).

    Растрлы? кескіндерді? та?ы бір кемшілігі – файлдар ?лшемдеріні? ?те ?лкендігінде (т?стері не??рлым к?п ж?не сапасы жо?ары бол?ан сайын, олар со??рлым ?лкен болады).

Біра? б?л кемшіліктеріне ?арамастан, ?азіргі техникада растр ?те жо?ары сапалы кескін алу?а м?мкіндік береді. Сонды?тан растрлы? кескіндер к?ркем графикада ке?інен ?олданылады.     

      Растрлы? графика электронды (мультимедиалы?) ж?не полиграфиялы? басылымдарды жасап шы?ару ?шін де жиі ?олдылады. Растрлы? графикалы? редакторлар к?бінесе жа?а суреттерді салу ?шін емес, дайын суреттерді ??деу ?шін ?олданылады. Осы ма?сатта к?бінесе суретшілерді? ?олымен салын?ан дайын суреттер сканерленіп алады немесе фотосуреттер алынады. Со??ы кездері растрлы? кескіндерді компьютерге енгізу ?шін санды? фотокамералар мен видеокамералар ке?інен ?олданылуда.

 Векторлы? кескіндер, б?л - сызы?, до?а, ше?бер ж?не тікб?рыш сия?ты геометриялы? объектілер жина?ынан т?ратын кескіндер. Б?л жерде вектор дегеніміз - осы объектілерді сипаттайтын м?ліметтер жиынты?ы.

  Векторлы? графиканы? басты арты?шылы?ы о?ан кескін сапасын жо?алтпай ?згеріс енгізуге, о?ай кішірейтуге ж?не ?лкейтуге болатынды?ы. Келесі арты?шылы?ы - векторлы? кескіндерді? а?паратты? к?лемі растрлы? кескіндермен салыстыр?анда ?лде?айда аз болады. Векторлы? кескіндер СorelDRAW, Adobe illustrator, Micrografx Draw секілді векторлы? графикалы? редакторларда жасалады.

  Векторлы? графикамен ж?мыс істеуге арнал?ан программалы? ??ралдар бірінші кезекте кескіндерді ??деу ?шін емес, оларды жа?адан салу ?шін ?олданылады. Б?ндай ??ралдар жарнама агенттіктерінде, дизайнерлік бюроларда, редакциялар мен баспаханаларда ке?інен ?олданылады. ?арапайым геометриялы? объектілер мен ?аріптерді пайдалану?а негізделген безендіру ж?мыстары векторлы? графика ??ралдарыны? к?мегімен ?лде?айда о?ай іске асады.

 Фракталды графиканы? жасалу ?дісі сурет салу?а немесе безендіруге емес,програмалау?а негізделеді. Егер растрлы? графикада растр (пиксель), ал векторлы? графикада сызы? базалы? элемент болып табылса, фракталды? графикада математикалы? формуланы? ?зі базалы? элемент болып табылады, б?л компьютерді? жадында еш?андай объект са?талмайды, кескін тек ?ана те?дік бойынша салынады деген с?з.  

Д?птермен ж?мыс

ІІІ. Саба?ты? «Алтын ?а?пасын ашу»

Интерактивті та?тамен ж?мыс

Тапсырмаларды орындау

• «?атесін аны?та» «?ажайып ала?» Кім ж?йрік
• Топтастыру

ІV. Бекіту с?ра?тары:

1.  Сендер ?андай графикалы? редакторларды білесіндер?

2.  Corel Draw не ?шін ?олданылады?

3.  Р?оtoshор-ты? ?ызметі ?андай?

4. Графикалы? файлдарды? ?а?дай ке?ейтілулері бар?

5. Растрлы? графиканы? векторлы?тан айырмашылы?ы неде?

6. Word 2000-да ?а?дай векторлы? примитивтер бар?

7. Іскерлік графикасы ?шін ?андай дестелер пайдаланылады?

1) Ребустарды шешу

2) С?з ж?мба? шешу

V. Саба?ты ?орытындылау

VІ. О?ушыларды ба?алау

VІІ. ?йге тапсырма: §5 о?ып келу

Саба?ты ?орытындылау: О?ушыларды? білімін тексеріп, ынталарын ескере отырып ба?алау. Саба?ты бекіту с?ра?тары ар?ылы ?орытындылау. ?й тапсырмасын т?сіндіру