Эл аралык укук 11-класс

АДАМ ЖАНА КООМ

11-КЛАСС

ТЕМА:§ 18.ЭЛ АРАЛЫК УКУК

ЭЛ АРАЛЫК УКУК

ЭЛ АРАЛЫК УКУК- мамлекеттер ортосундагы мамилелерди жөнгө салуучу укуктук принциптердин жана нормалардын системасы.Эл аралык укук дүйнөнүн бардык мамлекеттери тарабынан таанылган көпчүлүк нормаларында универсалдуу болуп саналат.

ЭЛ АРАЛЫК УКУК КОЛДОНУЛГАНЫНА КАРАП:

-ЖАЛПЫ: бардыгына эмес,дүйнөлүк көпчүлүк өлкөлөрү тааныган бөлүгүндө ЖАЛПЫ деп аталат;

-АЙМАКТЫК: бир аймактын өлкөлөрү тарабынан белгиленген эл аралык укуктун ченемдери

АЙМАКТЫК ЭЛ АРАЛЫК УКУКТУ түзөт;

-ТАРМАКТЫК: кайсыл чөйрөдө болбосун,м,энергетикада же мунай өнлүрүү же сатуу тармагында ,навигацияда же аба кыймылында мамлекеттер тарабынан белгиленген ченемдер ТАРМАКТЫК деп аталат;

-ЭКИ ТАРАПТУУ: эки мамлекеттин ортосундагы укуктарды жана милдеттерди белгиленген ченемдер көптөгөн ЭКИ ТАРАПТУУ КЕЛИШИМДЕР деп аталат.

Азыркы учурда эл аралык укуктун борбордук бөлүгүн БУУнун Уставы түзөт,ал бардык өлкөлөр үчүн милдеттүү жана эл аралык укутун бардык ченемдерине карата үстөмдүккө ээ болгон эл аралык мамилелердин негизги принциптерин камтыйт.БУУнун Уставынын негизги принциптери Эл аралык укуктун принциптери жөнүндө Декларацияда (1970-ж.24-октябрь) жана Хельсинкидеги Европанын коопсуздугу жана кызматташтыгы Жыйналышындагы Жыйынтыктоочу актыда

(1975-ж)бекитилген.

ЭЛ АРАЛЫК УКУКТУН ПРИНЦИПТЕРИ ЖӨНҮНДӨГҮ ДЕКЛАРАЦИЯДА МЫНДАЙ ДЕП БЕЛГИЛЕНГЕН:

Мамлекеттер өздөрүнүн эл аралык мамилелеринде кандайдыр бир мамлекеттин территориялык бүтүндүгүнө же саясий эркиндигине каршы, же БУУнун максаттарына карама-каршы келген башка ыкмалар менен коркутуудан же күч колдонуудан карманышат.

Мамлекеттер өздөрүнүн эл аралык талаш-тартыштарын дүйнөлүк тынчтыкка,коопсуздукка жана адилеттүүлүккө коркунуч келтирбегендей кылып тынчтык жолдор менен чечишет.Мамлекеттер башка мамлекеттердин ички иштерине кийлигишпөөгө милдеттүү

БУУнун УСТАВЫНА ЫЛАЙЫК МАМЛЕКЕТТЕР БИРИ-БИРИ МЕНЕН КЫЗМАТТАШУУГА МИЛДЕТТҮҮ.О.э.БУУнун УСТАВЫНА ЫЛАЙЫК:

-мамлекеттер элдердин тең укуктуулугу жана өз тагдырын өзү аныктоо принцибин урматтоого;

-мамлекеттердин ортосундагы достук мамилелерди өнүктүрүүгө;

-Уставда кабыл алынган милдеттенмелерди ак ниеттүүлүк менен аткарууга ;

-эгемендүүлүк принцибин сактоого милдеттенген.

Уставда баяндалган элдердин тең укуктуулугу жана өз тагдырын өзү чечүү принцибинин негизинде бардык мамлекеттер тышкы кийлигишүүсүз өзүнүн саясий абалын эркин аныктоого жана өзүнүн экономикалык,социалдык жана маданий өнүгүшүн жүргүзүүгө укуктуу.Бардык мамлекеттер северендүү укуктуулукка ээ.Алар бирдей укуктарга жана милдеттерге ээ,экономикалык, социалдык,саясий ж.б. айырмачылыктарга карабастан эл аралык коомчулуктун тең мүчөлөрү болуп саналат. Ар бир мамлекет БУУнун Уставына ылайык эл аралык укуктун жалпы таанылган принциптеринен жана нормаларынан келип чыккан,о.э. жалпы таанылган принциптерге жана нормаларга ылайык эл аралык келишимдерден келип чыккан милдеттенмелерин ак ниеттүүлүк менен аткарууга милдеттүү.

ТЕМА БОЮНЧА СУРООЛОР:

1.Эл аралык укук деген эмне?

2.Колдонулганына карап Эл аралык укук кантип аталат?

3.Эл аралык укукка кайсы документтер негиз болуп саналат?

4.БУУнун Уставына ылайык эмнелер сакталууга милдеттүү?

5.Эл аралык укуктун принциптери жөнүндө Декларацияда кандай деп белгиленген?

КӨҢҮЛ БУРГАНЫҢЫЗДАР ҮЧҮН РАХМАТ!