Домбыра және күй өнері

Домбыра және күй өнері – қазақтың асыл мұрасы

Қазақ халқының ұлттық мәдениетінде домбыра мен күй өнерінің алатын орны ерекше. Домбыра – халқымыздың тарихын, тұрмыс-тіршілігін, арман-мұратын жеткізген қасиетті аспап. Оның үні қазақ даласында ғасырлар бойы жаңғырып, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келеді. Домбыра – ұлттық болмысымыздың, рухани байлығымыздың және елдігіміздің символы.

Домбыраның тарихы тереңде жатыр. Ол – екі ішекті, шанағы мен мойны бар, шертіп ойналатын ұлттық музыкалық аспап. Домбыраның үні арқылы халқымыз қуанышын да, қайғысын да, туған жерге деген сүйіспеншілігін де жеткізген. Ертеде домбыра халықтың күнделікті өмірінде маңызды рөл атқарған. Ақындар мен жыршылар домбыраның сүйемелдеуімен жыр айтып, елге танымал аңыздар мен тарихи оқиғаларды жеткізген.

Күй өнері – қазақтың аспаптық музыкасының ерекше жанры. Күйде сөз болмайды, бірақ оның әуені арқылы тұтас бір оқиғаны, табиғат көрінісін немесе адамның көңіл күйін сезінуге болады. Күйлердің мазмұны сан алуан. Бір күй туған жердің сұлулығын бейнелесе, екіншісі батырлардың ерлігін, халықтың басынан өткен тарихи оқиғаларды суреттейді. Сондықтан күйді тыңдау арқылы халқымыздың өткен өмірі мен рухани әлемін тануға болады.

Қазақтың күй өнерін дамытуға үлес қосқан көптеген атақты күйшілер бар. Солардың ішінде Құрманғазы Сағырбайұлы, Дәулеткерей Шығайұлы, Тәттімбет Қазанғапұлы және Дина Нұрпейісова ерекше орын алады. Құрманғазының «Сарыарқа», «Адай» күйлері жігер мен еркіндікті бейнелейді. Тәттімбеттің күйлері терең сезімімен және әсем әуенімен ерекшеленеді. Дина Нұрпейісова болса, күй өнерін жалғастырып, кейінгі ұрпаққа жеткізген әйгілі күйші ретінде танылды.

Домбыра мен күй өнері бүгінгі күні де өз маңызын жоғалтқан жоқ. Елімізде домбыра үйірмелері жұмыс істеп, жас ұрпақ ұлттық аспапта ойнауды үйреніп жүр. Мектептерде ұлттық өнерге арналған іс-шаралар өткізіліп, күй тыңдау мен домбыра тарту дәстүрі дәріптеледі. Жыл сайын 1 шілдеде Қазақстанда Ұлттық домбыра күні аталып өтеді. Бұл мереке халқымыздың ұлттық құндылықтарын насихаттауға бағытталған.

Домбыра – жай ғана музыкалық аспап емес, ол – халқымыздың жаны мен жүрегін жеткізетін рухани қазына. Ал күй – сөзсіз сөйлейтін өнер, өткен мен бүгінді байланыстыратын алтын көпір. Сондықтан домбыра мен күй өнерін құрметтеу, үйрену және келер ұрпаққа жеткізу – баршамыздың міндетіміз.

Қорытындылай келе, домбыра мен күй – қазақ халқының баға жетпес ұлттық мұрасы. Оның үні ешқашан өшпей, ұрпақ жүрегінде мәңгі сақталуы тиіс. Ұлттық өнерімізді қадірлей білсек, халқымыздың тарихы мен мәдениеті де әрдайым жасай береді.