Діни экстремизм

Мақсаты : Сектанттық және секталарға жас адамдардың қатысу себептері туралы, жас қыздардың хиджаб киюі, оның себептері және жағымысз салдары туралы түсініктер беру, ұлысына, мәдениетіне немесе дініне тәуелсіз түрде адамдарды құрметтейтін қатынастарды қалыптастыру; отбасы ішіндегі қатынастарды үйлестіру, жасөспірімдерге дұрыс тәлім тәрбие бере отырыпислам экстремизімінеқарсы тұра білуге үйрету,ата – аналар тарапынан бала психологиясы ерекшеліктерін,баланың ішкі әлемін түсіне білу мүмкіндіктерін кеңейту.

Мұғалім сөзі : Көшедегі қалың топтан айқын бөлініп тұратын қыздарды жиі кездестіруге болады. Әңгіме жастардың субмәдениет өкілдері: эмо, готтар, хиппилер туралы емес. Бұл хиджаб киген қыздар мен әйелдер. Оларды «тұмшалануға» не итермелейді: «нәзік жандарды» белсенді орануға итерген жанқиярлық сенім бе немесе қарапайым жаңа сәнді ағымға еру ме?

Жас адамдар әртүрлі діни ағымдармен неліктен әуестенетінін қарастырып көрелік. Неге жас қыздар хиджаб киіп жүреді? Бұл не: жанқиярлық сенім бе немесе сәнге елігу ме?»

. «Хиджаб» сөзі «жабу», «жапқыш» деп аударылады. Тарихи тұрғыдан құм дауылдан, суықтан қорғану мақсаттарында осы киім түрін қолданғаны белгілі.Оларды гректер жалпы салттық жоралдарда киген.Еврейлерде барлық денесін тұмшалап жасырып жүретін әйелдерді құрметтеген.Үңгір қабырғаларында,тасты шыңдарда және басқа орындарда сақталған өткен уақыт суреттері алғашқы адамның жалаң денелерін жапқанын көрсетеді.Рут Уайтхаус алғашқы адамдардың киімі жөніндегі «Бірінші қалалар»атты өзінің кітабында былый деп жазады:»Еркектер қаталған жүннен белдемшеге киім және көкірекше киген,ал әйелдер оң иығынан басқа олардың барлық денесін жауып тұратын ұзын шәлімен оранған»

Американдық тарихшы Уилл Дюрант киім туралы былай деп жазады;«Әйелдер иықтарын қиғаштай жапқышпен жауып жүрген,ал еркектер белді айнала жапқыш байлаған»

Хиджап-бұл өз денесін тұмшалауға арналған жапқыш.Бұл араб тілінде «жабу құралы» деген сөзді білдіреді.

Профессор Мотахари «Хиджаб» атты өзінің кітабында осы сөзді «жабу» сөзімен бір мағыналы деп санайды, ал жабу сөзі «перде» немесе «бүркене жабу» деген мағынада қолданылады деп көрсетеді. Хиджаб тарихын зерттеу исламға дейін ол біраз халықтар арасында көп таралғанын дәлелдейді. Фрид Ваджди өзінің «ХХ жүзжылдықтың энциклопедиясы» атты кітабында: «Әйелдердің хиджабы өте ертеден келеді. Ол туралы көне грек жазушылары көп жазған, грек әйелдері денесін және басын да жапқан, бірақ бетін ашық қалдырған, тек олар базарға жиналғанда беттерін жабуға міндетті болған».

Тарихи әдебиеттерден хиджабтың нақтылы дінге қатысты емес екендігін байқауға болады және ол ислам діні пайда болғанға дейін өте ертеден пайда болған. Профессор Мортеза Мотахари осы туралы былай деп жазады: «Ежелгі Иранда, еврейлер арасында, тіпті кейбір ықтималдықтар бойынша, Үндістанда да хиджаб кию қабылданған және оны сақтау ислам дінімен салыстырғанда біршама қатаң түрде орындалған».

Жазылған тарихи әдебиеттерге сәйкес хиджап ежелгі Рим және ертедегі Греция әйелдері киімінің бір бөлігі болған және сәндік зат ретінде есептелген. Үндістанның бұрыңғы премьер – министрі Жавахарлар Неру римдіктер еврейлердің ықпал жасауымен хиджабтарды сақтаған дейді. Оны гректер негізінде діни рәсімдерде және дәстүрлі мейрамдарда киген, ал орта ғасырлық Еуропада ол әйелдің сәндік құралдарының бөлігі деп саналған.

Исламға дейінгі Иранда да әйелдер хиджаб киген. Ирандықтар Ислам дінін қабыл алған соң,иран әйелдері хиджабты сыйлап, оны мұсылмандық құндылық ретінде қабылдап алды және оны мақтан тұтты. Олар қоғамға еркін шығатын болды, өйткені мұсылмандық хиджаб киген әйелге деген құрметті және пәктілікті сыйлады және оқшауланудан алып шықты.

Ренсансқа дейінгі Еуропада әйелдердің көпшілігі хиджаб киіп жүретін, бірақ өнеркәсіптік революцияның бастауымен, сонымен екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әйелдердің эмансипациясы үшін және басқа да феминистік ұйымдардың қозғалысы қалыптасты. Бұл қозғалыс хиджаб киюден бас тартқызды және әйелдердің еркектермен теңдігін алып келді.

-Бірақ, егер қыз хиджаб киіп жүрсе, онда ол міндетті түрде мұсылман әйел деген стереотип қоғамда неге қалыптасқан? Неге қыздар хиджаб киеді?

Құранда денені жабу туралы ештеңе айтылмаған. Қазіргі хиджаб киген қазақ – әйелдері мұсылман әйелдері араб стилінің көшірмесін ұсынады . араб әйелдерінде бұл стиль қарапайым әдетке, дәстүрге айналған, бірақ ол мүлде исламмен байланысты емес.

Әртүрлі мәдениеттегі, діндегі ұлт өкілдерінің қыздары хиджаб киеді. Мұсылман әйелдің киімін киюдің бірнеше ережесі бар, сол ережелер сақталғанда ғана бұл киім хиджаб болып саналады:

- Әйелдің бар денесі киіммен жабылуы тиіс, қолдарының саусақтары және беті ғана көрінеді;

- Киім денені, әсіресе, төсті, белді, сандарын жапсыра қыспайтындай, бос болуы тиіс;

- Киім дене пішіні, кескіні, терінің түсі көрінетін мөлдір маталардан тігілмеуі тиіс;

- Әйел киімі еркек киіміне ұқсамауы керек;

- Киімге иісу сіңбеуі керек, киім ашық әрі алапес болмауы, онда жалтыраған алапес сәндік элементері болмауы тиіс.

-Хиджаб киген дұрыс па?

Көптеген жас адамдар діни киімді әртүрлі діни ағымдардың, секталардың ықпал жасауынан кие бастайды. Оның қызметшілері жастарды тарту жұмысында табандылық және шыдамдылық көрсетеді. Жас адамдар жолыққан жолсеріктің сөздерін, діни тақырыптағы әңгімелерін күле қабылдауы, насихаттау қағаздарын жасыруы, кездейсоқ семинарға келгенін, ресми сапарын ұмытып кетуі мүмкін. Бірақ, санадағы ой жұмысы жалғаса береді. Сананың тоғысуында адам сол ойларға, сектанттарға сене бастайды және олардың толық ықпалына өте алады.

Өздігінен адамдар оған кіру үшін сектаны іздемейді. Сектаға тарту үшін олар адамдарды іздейді. Сектаның қабылдау орындарына кіру үшін нашар күй – жағдайдың, дағдарыстың, үзілген үміттердің болуы,өзіне деген сенімді жоғалту міндетті емес.

Секта – ең басты конфессиядан бөлектенеді, мемлекеттік және қоғамдық құндылықтардан бөлек топ ішіндегі қатынастар және құндылықтардың басымдылығын бекітеді. Бөлектене отырып, деноминацияға ( атын өзгертуге) өтеді.

Секталар қосымша тағы жіктеледі .

Қайнар көздері бойынша: табынушылық;жалған үндістік;жалған таураттар; жалған православтық секта.

Пайда болу уақытына қарай: классикалық; соғыстан кейінгі;ең жаңа кезең.

Қызмет бағыты бойынша: коммерциялық; емшілік; педагогикалық; психологиялық; экологиялық.

Қоғамға деген қауіптілігі бойынша: тоталды,деструктивті,кісі өлтірушілер сектасы.

Оның негізгі тәсілдері:

 Жалған оқу және мансап жүйесіне қатыстыру. Тұлғаны дамытуға ұсыныс жасайды. Оқудың барлық келесі деңгейлері өте қымбат тұрады. Лауазымды жоғарлату қажеттілігі үнемі туындайды.

Қызығарлық болашақ ұсынады.

 Садақа беруге ,сыйлауға,мұра етіп қалдыруға итермелейді.

 Кітаптарды және басқа атрибуттардысатып алуға мәжбүрлейді

Сұрақ:

- Неге адамдар секта ықпалына түседі?

 Шын мәнінде бұл топтың немен айналысатынын олар білмейді.

 Сектаның шын мәніндегі мақсаттары туралы үгіттеушілер адал және шын ниетпен оларға ешнәрсе айтпайды.

 Үгіттеушілер әрқашан дос және ашық жарқын болып көрінеді

 Үгіттеуші дос немесе жанұя мүшесі болғандықтан, сіздер оның алдайтынын сезбейсіздер.

Сұрақ: Сектанттық ойлау немен ерекшеленеді ?

 Ойлау әлемінің көзқарасы екі тәсілмен қарастырылады: қара мен ақ, құтқарушы мен айыптаушы, жақсылық пен жамандық. Олардың әлемінде ортасы деген ұғым болмайды. Сектанттық ойлау төзімсіздікке және экстремизмге әкеледі.

Сұрақ: Секта қызметшілері манипуляциялаудың қандай тәсілдерін қолданады?

 Егер адамды әрекет етуге мәжбүрлеуге болатын болса, онда оны қалауыңша сендіруге болады.

 Ортаның, әсіресе, көңіл күйлердің күрт өзгеруінен адам олардың ықпалына ереді және дүниетанымдық көзқарасы, құндылық жүйелері және сенімдері алмасады.

Сұрақ : Секта ықпалына түспеу үшін не істеу керек?

 Туындаған проблемалар туралы білу. Білімді болу. «Қармаққа» түспеу.

 Сектаға тарту көбіне көлікте, ЖОО аумақтарында, көрмелерде ұғыну

 Егер амалсыз әңгімеге тартылған жағдайда аз сөйлеп, пікірталасқа түспей, сұрақ қоюдан аулақ болу қажет.

 Егер сектаға өтіп кеткен жағдайда құқық қорғау орғандары қолдауына жүгінуге болады.

Қазақстандағы діни ағымдардың бірі – Уаһаби, Сәләфи ағымы

Қазақстандағы Уаһаби, Сәләфи ағымы жайлы. Уаһабизм ағымы XVIII ғасырда өмір сүтген Осман империясына қарсы күрес жүргізген Мұхаммед ибн Абдулуаһһаб есімді адам. Ол 1703 жылы Араб түбегі, Нәжд өлкесінде дүниеге келіп, сол жерде 1787 жылы қайтыс болады. 1747-1787 жылдар аралығындағы Араб түбегіндегі саяси-діни бір ағым болып қалыптасты. Қазіргі кезде Сауд Арабиясының ресми ұстанымы және идеялогиясы болып қалыптасты. Мысырда, Үндістанда, Пәкістанда, Бангладеште, бүкіл әлемде, мұсылман елдерінің барлық жерлерінде жақтастары бар және олар өздерінің жұмыстарын жүргізуде.

Бүгінгі тақырыбымыздың өзекті мәселесінің бірі – лаңкестік , ягни терроризм . Терроризмнің басты ерекшелігі оның шекарасының болмауы және күтпеген жерде іске асуында.терроризмнен ешбір мемлекет толық қауіпсіз емес. Бұл әрекеттің үрейлі болуы да осыған байланысты. Лаңкестік ХХІ ғасырдың басында ушығып кетті. Ол адамдар үшін ең қауіпті құбылыстардың біріне айналды.қазіргі кезде әлемнің көпшілік мемлекеттері терроризммен күреске көп қаржы жұмсауға мәжбүр.

Сұрақ: Адамзатты үрейге бөлеп отырған қазіргі діни терроризмнің пайда болу себептері неде? Террорлық әрекеттерден қалай сақтануға болады? Олардың мақсаты қандай?

 Террордың сөздік мағынасы қорқыту, үрейлендіру, шошыту, қаймықтыру дегенді білдіреді.

 Терроризмнің қазіргі заманда қандайда болмасын мемлекеттің адамзаттарының бейбіт өміріне қауіп төндіре алатын басты қауіпке айналуының түрі.

 Терроризмнің мақсаты үрей салу арқылық қоғамның терроризмге қарсы тұру күшін жою

Сұрақ: Діни секталардың арбауына түспеу үшін не істеу керек?

 Діни секталардың арбауы мен шырмауына түсіп қалмас үшін, оның алдын алу, алдауынан сақтану шаралары,халықтардың ынтымақтастығы, ауызбіршілігі, мемлекетіміздің ішкі қауіпсіздігі мен тұрақтылығы қажет.

 Кейбір секталар мемлекеттің тұтастығы мен тұрақтылығына нұқсан келтіреді

 Дін біздің рухани болмысымыз, бүгінгіміз бен ертеңіміз және болашағымыз.