Дидинæг кал, мæ Ирыстон

ПАДДЗАХАДОН БЮДЖЕТОН ÆППÆТ АХУЫРАДОН

УАГДОН СКЪОЛА-ИНТЕРНАТ «АЛАЙНАГ ГИМНАЗ»

С. ДЗÆУДЖЫХЪÆУ

КЪЛАСЫ САХАТ

«Дидинæг кал, мæ Ирыстон»

2 «Æ» КЪЛАСЫ

ХЪОМЫЛГÆНÆГ:

МЕЦЪЫТЫ БАТРАДЗЫ ЧЫЗГ АРИНÆ

ДЗÆУДЖЫХЪÆУ, 2022

ДЗÆУДЖЫХЪÆУ, 2022

Адæймаг рухс дунемæ куы фæзыны, уæд ын йæ цæрæнбонмæ æрдз балæвар кæны æппæты стырдæр хъæздыгдзинад – Райгуырæн бæстæ, кæцы йын суанг йæ амæлæты бонмæ дæр ивд никуыуал æрцæуы, раст дыккаг хатт райгуырæн куыд нæй, афтæ.

Æмбисондæн дзуринаг у Ирыстоны æрдз. Уарзын æй алы афон дæр. Фæллад фæцыдæр вæййы, куы акæсы адæймаг йæ алыварс урссæр хæхтæм, цъитиджын къæдзæхтæм, æхсырхуыз дæттæм, бæркадджын хъæдтæм!

Тынг рæсугъд у мæ Ирыстон (презентаци)

Хуымæтæджы нæ загъта Баситы Мысост:

«Ды искуы федтай дидинæгджын фæзтæ,

Æгæндæг хъæдтæ, зад мæнæуы хуым?

Уый у мæ Ир,

Мæ райгуырæн хæхбæстæ, -

Зæххы фидыц

Дунейы фарны къуым».

- Когда человек появляется на свет, родители дают ему имя. С этим именем он неразрывно связан всю жизнь. Точно так же неразрывно связан он и со своей Родиной - местом, где родился и вырос. Одним при слове «Родина» вспоминаются заросли камыша у тихой речки, другим – берег океана, третьим – непроходимые леса или вершины гор, покрытые ледяными шапками… Для каждого человека родной край является самым красивым местом на Земле. Наша республика занимает на карте не так уж и много места, но по богатству природы и по красоте пейзажей она может поспорить со многими государствами Европы.

Ахуырдзау: Мæ райгуырæн бæстæ. Чеджемты Геор

Уæрæсе- нæ бæстæ,

Ирыстон-нæ мад.

Нæ хæхты, нæ фæзты

Мах аразæм цард.

Уæрæсе- нæ бæстæ,

Ирыстон-нæ мад.

Йæ адæм- цæргæстæ,

Йæ сау зæхх-бæркад.

Ахауырдзау: Ног фæлтæр Чеджемты Геор

Мах алантæ стæм, сæрмæттæ-

Скифтæн тугхæстæг- æрвад.

Махмæ рхæццæ сты сæ нæмттæ,

Махæн баззади сæ кад.

Кад зын дарæн у, хæлæрттæ,

Цард у иудадзыгдæр тох.

Мах алантæ стæм, сæрмæттæ!-

Уый нæ кæнæм никæд рох.

Цардвæндагыл цом уæндондæр!-

Абон ралæууыд нæ рад.

Сисæм, цæй уæдæ, бæрзонддæр

Мах нæ хорз фыдæлты кад!

Мах алантæ стæм, ирæттæ!-

Рагон сæрмæтты фæдон.

Ехх, тæхуды, мæ зæрдæйæ

Чи у йе гъдауæй ирон!

Ахуырдзау: Мæ Ирыстон

Рæсугъд дæ Иры цæсгом, хурау,

Дæ риуыл ис мæнæн бынат.

Æз дæн зæххон дыргъдонæй иу тау,

Мæ Ир, Ирон намыс мын ратт!

Бийыс дæ дзыккуты мæнæутæ,

Дæ армы дидинты æргъом.

Мæ хуыздæр зарæджы фæндыр дæ,

Мæнæн у хуры тын дæ ном.

Дæ ныфсæй райдзаст у мæ фидæн,

Ды мадау барæвдауыс мæн.

Зынаргъ дæ, адджын дæ мæ удæн,

Ыскал мын дидинау тæмæн!

Малая Осетия богата мастерами слова. Осетинская поэзия включает в себя замечательные произведения, соединившие в себе всю красоту и глубокий смысл осетинского слова. Богатый, красивый, яркий язык помогает окунуться нам в лирический мир поэтов и писателей.

Кæд æмæ нæ Ирыстон иннæ республикæтимæ абаргæйæ гыццыл у, уæддæр нæм зындгонд адæм тынг бирæ ис.

Кæй зæгъын æй хъæуы, фыццаджы дæр уый у Хетæгкаты Къоста.

1. «Ирон адæмы сæуæхсид», «нæ цæугæ мæсыг», «нæ культурæйы астæуккаг цæджындз» - фыр буцæй ахæм нæмттæй фæхонынц ирон адæм сæ цытджындæр поэт æмæ уарзондæр хъæбул Хетæгкаты Леуаны фырт Къостайы. Нæ литературæ æмæ культурæйы кой кæнгæйæ фыцйаджыдæр кæй ном фæзæгъæм, уый вæййы Къоста.

2. Тугъанты Сафары фырт Махарбег (райгуырдис 1881 азы Дур-Дуры — амардис 1952 азы) уыдис ирон нывгæнæг, публицист, фольклорон уацмыстæ æмбырдгæнæг æмæ иртасæг, педагог æмæ этнограф; Ирыстоны адæмон нывгæнæг, Гуырдзыстоны аивæдты сгуыхт архайæг. Махарбеджы курдиат алкæм дæр йæхи равдыста тыхджын æмæ алывæрсыгæй.

3. Гæздæнты Данилы чызг Аврорæ (1890-1927) - фыццаг ирон сылгоймаг-балеринæ. Райгуырдис Дзæуджыхъæуы. Чысылæй йæ фырбуцæн Алоккæ хуыдтой. Бинонтæ йæ бирæ уарзтой, уыдис зæрдæргъæвд сывæллон. Куы рахъомыл ис, уæд æй арвыстой Мæскуымæ гимназы ахуыр кæнынмæ. Фæлæ Алоккæ фыццаг хатт балет куы федта, уæд йæ зæрдæйы баззад. Сусæгæй йæ гимназы ахуыр ныууагъта æмæ бацыдис балеты скъоламæ.

Фыццаг хатт куы ‘рцыд йæ райгуырæн Дзæуджыхъæумæ, уæд концертмæ æрхуыдта йæ бинонты дæр. Фæлæ йæ уыдон куы федтой, уæд сæм ахæм аивад фæкастис худинаг æмæ æгад. Гæздæнтæ иуылдæр сыстадысты æмæ рацыдысты концертæй. Уыцы цау асаста Аврорæйы зæрдæ.

Ныууагъта йæ райгуырæн хæдзар æмæ йæм уæдæй фæстæмæ никуыуал æрыз-дæхтис фæстæмæ.

Афтыдис фæсарæнтæм. Фæкуыста ма цалдæр азы балеты кафæгæй.

1. Хъа́нтемыра́ты Туза́ры фырт А́лы́бег (16.05.1882—05.07.1975) — ирон барæг, бæхты дрессировкæгæнæг, УСФСР-ы адæмон артист, Цæгат Ирыстоны сгуыхт артист.

(Российский советский цирковой артист, дрессировщик и наездник. Основатель отечественного конно-циркового искусства. Заслуженный деятель искусств Северо-Осетинской АССР (1949), Народный артист Северо-Осетинской АССР, Заслуженный артист РСФСР (1958), Народный артист РСФСР (1966)).

1. Гергиты Абисалы фырт Валери (2.05.1953) - у Марияйы театры сæргълæууæг, аивадон разамонæг, Уæрæсейы адæмон артист, паддзахадон премиты лауреат, дунейы зынгæдæр дирижёртæй иу. 2007-æм азæй фæстæмæ Гергиты Валери у Лондоны симфонион оркестры сæйраг дирижёр.

Абон мах аныхас кодтам Ирыстоны номдзыд адæмæн сæ къаддæр ардæгыл. Кæй зæгъын æй хъæуы, ирон дзыллæйы ахсæн ма ис ноджы фылдæр кадджын æмæ зындгонд адæм.