Алымбек датка боюнча маалымат

Конец формы

Кыргыздын алгачкы президенти. Абдыкадыр Орозбеков тууралуу 7 факты

© Sputnik / Табылды Кадырбеков

Өлкө тарыхындагы ири мамлекеттик жана коомдук ишмерлердин бири болгон, алгачкы президент атыккан Абдыкадыр Орозбековдун жашоосу чындыгында эле өтө уникалдуу. Кыргыз жергесинде жаңы замандын орноосуна эбегейсиз салым кошкон саясатчыга тагдыр малайлыкты да, өлкө башчылыкты да буюрган.

Азыркы Кыргызстандын түптөөчүлөрүнүн бири болгон Абдыкадыр Орозбеков өз мезгилиндеги кыргыздын алдыңкы инсандары болгон бир катар санаалаштары менен бирге "эл душманы" жалаасы жабылып атылган кезинда 49 жашта эле. Sputnik Кыргызстан агенттиги мындан туура 81 жыл мурда өлтүрүлгөн улуу инсан тууралуу кызыктуу фактыларды сунуштайт.

© Sputnik / Нургуль Максутова

Атасы 60 жашында көргөн тун бала. Төлөгөн Касымбеков тууралуу 8 факты

Азаптуу балалык. Абдыкадыр Орозбеков 1889-жылы Фергана облусунун Маргалаң уездиндеги (азыркы Баткен облусуна караштуу Кадамжай районунда) Охна айылында жакыр үй-бүлөдө жарык дүйнөгө келген. Ал төрткө чыкканда байларга жалданып иштеп күн өткөргөн атасынан ажыраган. Жетим бала кедейликтин запкысын бала кезинен эле көрүп, балтыр эти ката элек кезинен кара жумушка бышып, билим алуунун ордуна эптеп болсо да үйүнө нан алып баруу үчүн тынымсыз иштеген. Байлардын пахта талааларында, наабайканаларда маңдай терин агызып оор турмуштун азабын жакшы эле тарткан. Бирок ошол эле кезде мындай каардуу жашоо-шарты анын саясий көз карашынын түптөлүшүнө эбегейсиз салым кошкон. Карапайым калктын ортосунда жүрүп, алардын көйгөйлөрүн жакындан билгендиги, Ферганадагы көп улуттуу эл менен жакшы мамиледе болгондугу анын келечекте саясий тепкичте тез арада жогорулоосуна өбөлгө болгон.

Жаңы замандын орноосуна чоң салым кошкон. 1916–1917-жылдары Орто Азиядагы бир нече аймактарда орус падышалыгы жүргүзгөн саясатка каршы көтөрүлүштөр чыга баштайт. Бул кездери Маргалаңда наабайканада иштеген Абдыкадыр Орозбеков карапайым жумушчулардын иш таштоосун уюштуруп, өзү да алдыңкы катарда жүрөт. Мындан улам камакка алынып, бирок элдин колдоосунан улам тез эле бошонуп чыккандыгы да бар. 1918-жылы большевиктер партиясына мүчө болуп, Кызыл Армиянын катарына кошулат. Орус падышалыгы кулап, Совет бийлиги орноп баштаган учурда басмачыларга каршы күрөштөргө жигердүү катышып, жаңы замандын келүүсү үчүн болгон аракетин жумшайт. Бул учурда катардагы жоокерден куралдуу топтун командирлигине чейин көтөрүлөт.

Алгачкы ажо. Абдыкадыр Орозбеков 1920-жылдан баштап жаңы курулган өлкөнүн коомдук жана саясий турмушуна баш-оту менен кирише баштаган. Үч жылга жакын убакыт айылдык жана райондук революциячыл комитеттерди жетектеген. Андан соң Ош аймактык эмгекчилер советинин жер бөлүмүнүн башчысы катары кызмат өтөйт. Саясаттагы ийгилиги жогорулап, 1925-жылы Кара Кыргыз автоном облусунун уюштуруу курултайында депутаттар аны облустун төрагалыгына шайлашат. Жетиштүү билими жок инсандын мындай кызматка келүүсү көпчүлүктү таң калтырса да, чындыгында эл арасынан чыккан, көп жыл кара жумуш менен алектенген эмгекчил инсан Советтик бийликтин идеологиясына туура келген жетекчи эле. Ошентип Абдыкадыр Орозбеков бүгүнкү Кыргызстандын биринчи президентине айланган. Бир жылдан соң Кыргыз АССР Борбордук Аткаруу Комитетинин төрагасы болуп шайланат. Бул жылдары өлкөнүн конституциясын иштеп чыгууга, чек арасын белгилөөгө чоң салым кошот. Орозбековдун өкүмү менен Жусуп Абдрахманов Эл комиссарлар Кеңешинин төрагалыгына, Касым Тыныстанов Эл агартуу министрлигине, Төрөкул Айтматов Жалал-Абадга аким болуп дайындалган.

© Фото / иллюстрации из книги Ж. Абдрахманова "1916. Дневники. Письма к Сталину"

Кыргызды ачарчылыктан сактап калган. Жусуп Абдрахманов тууралуу 9 факты

"Отузчулдардын" каты. Абдыкадыр Орозбеков 1925-жылы Кара Кыргыз автономиялык облусунун атынан Москвага кат жөнөткөн "отузчулардын" арасында болгон. Облус аймагында бийликтин аткаруу бутагында иштеген 30 кызматкер тарабынан жазылган катта партиянын кызматтык дайындоолору туура эмес жүргүзүлүп, анын негизинде эл чарбасы аксап, калк арасындагы жер бөлүштүрүүдө тең укуктуулук сакталбай жаткандыгы жана билим берүү боюнча кескин сындар айтылган. Арыздангандар аймактын өнүгүүсү үчүн агартуучулук чоң түрткү болуп бере тургандыгын белгилеп, жалпы бийлик өкүлдөрүн аталган маселеге көңүл бурууга үндөгөн. "Отузчулар" жалпы сегиз талап коюп, эгер ал шарттар аткарылбаса өздөрүн кызматтан алууну суранган. Жыйынтыгында Кара-Кыргыз автономиялык облусунун аткаруу комитетинин биринчи катчысы Михаил Каменский өз каалоосу менен кызматын тапшырган. Кагазга кол койгондордун да бир нечеси жумушунан айдалган.

Өлкөнү өнүктүргөн. Татыктуу билим ала албаган Абдыкадыр Орозбековдун эң негизги максаттарынын бири карапайым калктын сабатсыздыгын жоюу болгон. Мындан улам 1930-1931-жылдары жалпы журтту агартуу максатында кыргыз алфавитин негиздөө боюнча борбордук комиссияны жетектеп, бул жаатта ийгиликтүү иштерди жүргүзгөн. 1936-жылы Кыргыз ССР Борбордук Аткаруу Комитетинин төрагасы болуп депутаттар тарабынан шайланган. Ошентип Абдыкадыр Орозбеков 1925-жылдан 1937-жылдын октябрь айына чейин Кыргызстандын мамлекет башчысы болуп кызмат өтөгөн. Бул 12 жыл ичинде Кыргызстан экономикалык, коомдук жана маданий жактан алгылыктуу өнүккөн мезгил эле. Анын жетекчилиги астына кыргыз жана орус драма театралары, бир катар жогорку окуу жайлар, мамлекеттик филармония курулган. Ал камалуусуна жарым жыл калган кезде Бүткүл кыргыздардын V съездинде жасаган баяндамасында "1924-1937-жылдардын аралыгында ондогон өнөр жай ишканалары курулуп, өндүрүш 7, дандын түшүмү 4, пахтаныкы 7 эсеге көбөйдү. Калктын сабаттуулугу 68 пайызга чыкты. Кыйын кырдаалдарга карабай жүздөгөн жолдор салынып, унаалардын саны миңден ашты", — деп билдирген.

© Sputnik / РИА Новости

Компартияга айбат көрсөткөн кыргыз интеллигенциясы. "Отузчулардын" каты

Репрессиянын курмандыгы. 1937-жылдын соңунда кандуу репрессия заманы башталып, кыргыздын мен деген залкар инсандары биринин артынан бири жок кылына баштаган. Бул кыргынга Абдыкадыр Орозбеков да кабылган. Ал "Туран" улуттук партиясынын мүчөсү деген жалган айып менен камалып, атууга өкүм кылынган. Түрмө ичинде бир нече ай азаптуу кыйноолорго кабылып, 1938-жылы 18-майда атып өлтүрүлгөн. Абдыкадыр Орозбеков каза болгондон 18 жылдан кийин 1956-жылы акталган. Анын сөөгүнүн кайсыл жерге көмүлгөндүгү азыркыга чейин белгисиз. Такталбаган маалыматтар боюнча Бишкектеги "Ала-Арча" көрүстөнүндө бейкүнөө атылып кеткендер менен жалпы чуңкурга жашырылган болушу мүмкүн.

"Эл душманынын" үй-бүлөсү. Абдыкадыр Орозбеков "эл душманы" аталып өлтүрүлгөндө анын артында жубайы Адалат, эки уулу жана бир кызы жетим калган. Алар да башка репрессия курмандыктарынын үй-бүлөлөрү сыяктуу адилетсиз куугунтукка кабылышкан. Атургай аты-жөнүн өзгөртүп жер которуп, бекинип жашоого аргасыз болушкан. Саясатчынын айылдагы туугандары да "чыккынчынын жакындары" деген жалаадан арыла алышкан эмес. Эл башчынын урпактары ал качан гана акталган кезде Фрунзеге көчүп келип, элге аралашып жашап башташкан

Дагы: https://sputnik.kg/society/20190518/1044364501/abdykadyr-orozbekov-tuuraluu-7-fakty.html









Абдыкадыр Орозбеков

Jump to navigation Jump to search

Абдыкадыр Орозбеков

Абдыкадыр Орозбеков (1889-1938) - Кыргызстандын совет доорундагы ири мамлекеттик ишмери, кыргыз совет мамлекетин негиздөөчүлөрдүн бири.

Мазмуну

• 1 Кыскача өмүр таржымакалы

• 2 Үй-бүлөсү

• 3 Анын айткан сөздөрүнөн

• 4 Кошумча маалымат

• 5 Ал тууралуу адабият

• 6 Интернеттеги шилтемелер

• 7 Булактарга шилтемелер

Кыскача өмүр таржымакалы[оңдоо | булагын оңдоо]

Абдыкадыр Орозбеков азыркы Кыргызстанга караштуу Баткен облусундагы Кадамжай районунун Охна кыштагында туулган.

1907-1916-ж наабайчыга жалданып иштеген.

Түркстандагы жумушчу кыймылына катышкан.Кыргызстанда Совет бийлигин орнотууга жана чыңдоо үчүн күрөшкөн, атуулдук (граждандык) согуш мезгилинде катардагы жоокердне отряд командирине жана саясий жетекчиге чейин көтөрүлгөн.

1920-1923-ж айылдын,болуштун,райондун революциячыл комитеттерин башкарган.

1924-1925-ж Ош округдук эмгекчилер советинин жер бөлүмүнүн башчысы, катчысы болгон.Тоолуу Кара Кыргыз областынын жумушчу,дыйкан жана солдат депутаттар советинин уюштуруу съездине делегат болуп, анда Тоолуу Кара Кыргыз областтык АКнын (Аткаруу Комитетинин) төрагалыгына шайланган.

1925-жылдын 31-мартында Кара Кыргыз автоном облусунун биринчи уюштуруу курултайында Кара Кыргыз автоном облусунун Төрагалыгына депутаттар тарабынан шайланган. Ошентип, бүгүнкү эгемен Кыргыз мамлекетинин биринчи Президенти Абдыкадыр Орозбеков болгон десек акыйкат кеп болот.

1926-жылы Кыргыз АССР Борбордук Аткаруу Комитетинин Төрагасы болуп депутаттар тарабынан шайланган.

Жусуп Абдрахмановду Кыргыз АССР Эл комиссарлар Кеңешинин төрагалыгына дайындоо жөнүндөгү токтомго кол койгон.

Кыргыз АССР Конституциясын иштеп чыгууга чоң салым кошкон. Касым Тыныстановду Эл агартуу министри кылып дайындаган. Төрөкул Айтматовду( Чынгыз Айиматовдун атасы) Жалал Абадга аким кылып дайындаган.

1936-ж Кыргыз ССР Борбордук Аткаруу Комитетинин төрагасы болуп депутаттар тарабынан шайланган.

Ошентип, чыгаан инсан Абдыкадыр Орозбеков 1925-жылдан 1937-жылдын октябрь айыны чейин Кыргызстандын мамлекет башчысы, азыркыча айтканда Президенти болуп абийирдүүлүк менен иштеген.

Сталинизм доорунда жалган айып менен камалып, атууга өкүм кылынган. 1938-жылы май айында аттырылган. Сөөгү Ала-Арча көрүстөнүнө түн жамына башка Кыргыз интеллигенциясы(Жусуп Абдрахманов,Төрөкул Айтматов) менен кошо коюлган.

1956-ж 21-майда партиялык жагынан акталган.

Үй-бүлөсү[оңдоо | булагын оңдоо]

Анын урпактары сталинизм доорунда ал камакка алынган соң куугунтукка учурашкан.

Анын айткан сөздөрүнөн[оңдоо | булагын оңдоо]

Эгемен Кыргызстан маалында Орозбековдун эстелиги ар кыл жерлерде орнотулду. Анын ишмердиги иликтенүүдө. Ал айткан осуят сөздөр кайра таразаланууда."Акыйкат акыры жеңет"

"Ажал бизди алып кетсе, эл эмгектен эскерет"

"Бул дүйнөдө ким карып? Карышкырдан кайыр күткөн кой карып, Каркчыдан кайыр күткөн калк карып"

Кошумча маалымат[оңдоо | булагын оңдоо]

Кыргыз элинин сан кылымдык тарыхында көзү өткөндөн кийин элеси көп жылдар бою элдин эсинде сакталып калган бөтөнчө адамдар бар... Элдин сүймөнчулүгүнө ээ болуп, сый – урматына арзыган адамдардын арасында татыктуу орун Кыргызстанда Совет бийлигин орнотуу жана чыңдоо үчүн күрөштүн активдүү катышуучусу, Кыргыз АССРнин Борбордук аткаруу комитетинин биринчи төрагасы Абдыкадыр Орозбековго да таандык.

Абдыкадыр Орозбеков 1889 – жылы Кадамжай районундагы Охна кыштагында өмүр бою жалчылык кылып, алакандай жерин иштетип, өлбөстүн күнүн көргөн чайрыкердин үй – бүлөсүндө туулган. Абдыкадыр кабыргасы ката элек чагынан тартып байлардын пахта талааларында маңдай терин агызып, андан соң Фергана, Кокон, Анжиян калааларындагы ишканаларда жумушчу болуп иштеп, жалчылыктын азабын жакшы эле тарткан.

Анын саясий көз караштарынын калыптануусу колониялдык режимдин катаал шарттарында майда ишканаларда эмгектенген көп улуттуу жумушчулар арасында жүргөн.

1916–жылы А. Орозбеков администрациянын резервдеги жашы өйдөлөп калган жумушчуларды аскерге алуу жөнүндөгү буйругу менен чакырылган Анжиян шаарындагы иш таштоого катышкан. Ошондо ал биринчи жолу Фергана шаарындагы жандармдардын куугунтугунан качпай, ээн – эркин жүрө алган. Ал эми 1917–жылдын январында ал өзү иш таштоого жетекчилик кылган, анда наабайкананын жумушчулары жеңишке жетишкен эле. А. Орозбеков кожоюнунун жалаасы боюнча камакка алынып, бирок, жумушчулардын кысымы менен абактан тез эле бошонуп чыккан.

Февраль революциясынын күндөрүн А. Орозбеков Фергана шаарында өткөргөн. Анда ал наабайчылардын, кол өнөрчүлөрдүн шахтёрлордун ж.б. секцияларын уюштуруу иштери менен алектенчү. Кийин ошол секциялар Чебер жумушчулар жана кызматчылар союзуна биригип, большевиктердин жетекчилиги астында кезектеги саясий күрөштө маанилүү роль ойногон.

Убактылуу өкмөткө каршы күрөштүн тушунда А. Орозбеков Чебер жумушчулар жана кызматчылар союзу тарабынан Жумушчу – солдат депутаттардын Фергана областык кеңешине, Маргалаң уездик жана шаардык аткаруу комитеттеринин президиумуна мүчө болуп шайланат.

1918–жылы 6–августта А. Орозбеков большевиктердин катарына өтөт. Ушундан баштап ал Совет бийлиги үчүн революциялык күрөш жолунда тикесинен тик турат. Алгач ал Ак – Арык айыл чарба коммунасын жана андагы коммунисттер ячейкасын уюштурат.

1920 – жылы бир эле мезгилде Чимион революциялык комитетинин төрагасы, Үч – Коргон кантондук аткаруу комитетинин төрагасынын орун басары, Маргалаң кантондук аткаруу комитетинин төрагасы кызматтарын ээлеп турганда, басмачылар одряддарына каршы согуштарга катышкан, айыл – кыштактарда Совет бийлигин чыңдоо үчүн күрөшкөн, “Кошчу” союзун уюштурууга, аны бай – манаптар менен дин кызматчыларынан арылтууга көмөктөшкөн.

1927 – жылы 7 – 12 – мартта Пишпекте өткөн Кыргыз АССРинин Советтеринин 1 – уюштуруучу курултайында А.Орозбеков Кыргыз АССРнин Борбордук аткаруу комитетинин төрагасы болуп шайланат. Балтыр эти толо элек чагынан кедейчиликти башынан кечирип, ысык – суукка урунуп жүрүп, республиканын жетекчилик кызматына келген Абдыкадыр дайыма эмгекчил элдин абалына күйүп – бышып, аларды бакубат жашоого келүүгө бүт күчүн жумшаган.Ал элеттин жашоосун, эмгекчил элдин турмушун жакшы билген, ошондуктан, акыркы деми калгыча, каруусун казык, канын азык кыла өзүн элдик ишке арнаган.Партия менен өкмөт анын жарандык согуш жана социялисттик курулуш жылдарындагы эмгегин жогору баалап, контрреволюция менен болгон күрөштө корсөткөн эрдиги үчүн согуштук курал жана мотоциклет менен сыйласа, комсомолдук жана коомдук уюмдар ага алтын төш белги таккан, ал эми Өзбек ССРнин өкмөтү аны Эмгек Кызыл Туу ордени менен сыйлаган.

Системалуу билим албай, жазганды жана окуганды Октябрь революциясынан кийин гана үйрөнгөн А. Орозбеков Коммунисттик партиянын эл ичинен суурулуп чыккан кадрларды өстүрүү

Тууралуу камкордугунун аркасында таптык күрөштүн чоң мектебинен өтүп, Кыргызстандагы чарбалык жана маданий курулуштун маанилүү тапшырмаларын чечүүгө катышкан ири масштабдагы мамлекеттик ишмер деңгээлине чейин көтөрүлө алган. Бирок, анын социалисттик курулушка арналган өмүрү 1938 – жылы 28 – майда ак жеринен кыйылып, сөөгү Ала – Арча көрүстөнүнө түн жамына жашырылган...

А. Орозбеков 1956 – жылы 21 – майда Кыргызстан К(б)П БКнын бюросунун чечими менен акталган. 1994 – жылы толук акталган ^[1].

Ал тууралуу адабият[оңдоо | булагын оңдоо]

• Кыргыз энциклопедиялары.

• Кыргызстандын тарыхы китептери.

• Каныбек Абдыкадыров. Абдыкадыр Орозбеков - Кыргызстандын биринчи жана уулу мамлекет башчысы. Бишкек, "Бийиктик" басмасы, 2009. 385 бет

• Каныбек Абдыкадыров Абдыкадыр Орозбеков (Эскерүүлөр) Бишкек, "Ал Салам" басмасы, 2015, 225 бет.

Интернеттеги шилтемелер[оңдоо | булагын оңдоо]

Алымбек датка: өлүм менен өмүрдүн ортосунда

ХIХ кылымдагы кыргыз элинин турмушу - үч оттун ортосунда калган опосуз турмуш, үч тараптан келген кысымдын ортосундагы татаал тарых эмеспи. Бир тараптан мамлекет катары аталууга аздыр-көптүр гана акысы бар Кокон хандыгы, экинчи тараптан опол тоодой Орус империясы, үчүнчү тараптан Цинь империясы кысып, ал ортодо элди уруу-урууга бөлүп алган кыргыз төбөлдөрү же өз ара бийлик талашып, же кун куушуп, ортодо карапайым эл азапка калган. Ошондуктан ХIХ жүз жылдыктагы бир дагы кыргыз төбөлүн асманга чыгара мактап, же жерине жеткире сындаган андай деле тарыхый адилеттүүлүктүн белгиси эмес. Бирок баары элибиздин тарыхына бул же тигил ролду ойноду, ошол доордун опурталдуу саясий оюнуна баш-оту менен катышты - муну эч бир тана албайбыз. Жеңген учурлары да, жеңилген учурлары да болду, ал гана эмес кээ бири эртелеп ажал тапты, каны төгүлүп, эл-жерден ажыраган учурлары болду.

Ошол ХIХ кылымдагы кыргыз тарыхынын дагы бир атактуу тарыхый инсаны - адигине уруусунан чыккан Алымбек датка экенине эч бир шек жок. Алымбек датка 1799-жылы, б.а. орустун улуу акыны А.С.Пушкин туулган жылы туулуп, ата-бабасы үзөңгүдөн буту тайбаган бийлер, түштүк кыргыздарына башы көрүнгөн абройлуу адамдар экен. Көзү тирүүсүндө “биздин бабалар - атактуу Тагай бийдин агасы Адигиненин тукуму, анын ичинде он эки ата хан баргынын урпагы” деп сыймыктана кеп кылчу экен.

Эгер Алымбек датканын саясий таржымалын, бийлик адамы, мансап кишиси катары баскан жолун эки ооз сөз менен туюнта турган болсок, анда анын өтө бир драмалуу өмүр жолу Кокон хандыгынын хандык катары түптөлүшү жана кыйрашы менен эриш-аркак байланыштуу десек эч бир аша чаппас элек. Алымбек саясатка эрте аралашып, жаштайынан Кокон бийликтери менен тыгыз мамиледе болгон дешет тарыхчылар. Датка деген наамды 1831-жылы, б.а. 32 жаш курагында алган экен. Ош шаары жана тоолуу Алай, Өзгөн менен Кара-Кулжа аймагы, Фергана өрөөнүнүн кыргыздар жашаган тарабы ар дайым Алымбек датканын жеке таасири астында турган.

Таасири канчалык күчтүү болгонун ушундан билиңиз - Кудаяр ханды бийликтен шыпырып, ордуна Малабекти отургузгандардын бири Алымбек датка болгон. Малабек болсо аны Анжиянга аким кылып дайындап, ал гана эмес башкы вазири, аскер иштерин тейлеген жакын адамы катары кармаган. Малабек Коконго хан болгон заманда Алымбек датканын бүткүл хандыкка таасири аябагандай күчөп, анын пикирлештери жана шериктештери Маргалаңдан Ташкент шаарына чейин бийлик башында турган.

Бирок Кокон хандыгы - баары бир келечеги жок, эски замандын тартиптерин күч менен, зордук менен кармоого аракет кылган реликт сыяктуу феодалдык хандык эле. Ал кез доор алмашып, дүйнө геосаясаты түп тамырынан өзгөрүп кеткен заман болчу. Кокон хандыгынын бүтүшү - Борбор Азияга Орусия, Кытай же Улуу Британия сыяктуу зор империялардын келип жетишине гана байланышкан утурумдук маселе болчу. Ал эми кыргыз даткаларынын Кокон хандыгына мамилеси ар дайым компромисс менен конфликттин, жек көрүү менен кызматташуунун ортосунда болуп келген мамиле болгондугу жалпыга белгилүү.

Кокон хандыгынын маанилүү ишмери Алымбек датка - кудум ошондой саясий фигуралардын бири эле. Анын тагдыры - Кокон тарыхынын ажырагыс бир бөлүгү. Саясатчы жана таасирдүү ишмер катары да атактуу Узун-Агач жана Каскелең салгылашы деген ат менен белгилүү салгылашта чечилди. Узун-Агачта орус аскерлери менен Кокондун атчандары эң биринчи жолу бет келишти. Түндүк кыргыздарынын Коконду жек көргөн маанайын көрүп, эски феодалдык бийликтен көрө орус бийликтерин артык көргөн билермандардын оюн сезген Алымбек да терең ойлонду. Ары кетип, бери кетти. Ал ортодо Ташкенттен орус аскерлери менен согушууга келген Канат шаа менен пикири келишпей, ич ара чатак чыкты.

Аябагандай мыкты куралданган орус аскерлери менен согушта бекер жерден 15 миңге жакын кол алдындагы жигиттерди кыргынга учуратууну туура көрбөгөн Алымбек датка аскерлерин Узун-Агач талаасынан тоо тарапты көздөй чыгарып кетти. Анын үстүнө түндүк кыргыздары орус бийликтери менен эбак ымала түзүп, Кокон хандыгынан көрө орус бийликтерин артык көргөнүн сезген Алымбек да мурунку пикиринен айнып, бетме-бет согушту эмес, бетме-бет сүйлөшүүнү артык көргөн сыяктанат.

Албетте, тарыхый жактан баары бир күнү бүтүп калган Кокон ханы Алымбек датканын орустар менен кырчылдашкан согуш ачпай, кайра кайтканын эч бир кечире алган жок. Узун-Агачтан кийин маанайы, жүрүш-түрүшү таптакыр өзгөргөн Алымбекти Кокон ханы Малабек эптеп көзүн тазалап, жок кылууну ойлоду. Узун-Агачтан кайтаар замат Алайга кетип калган Алымбекти Мала хан Коконго улам-улам чакыртты. Сүйлөшөбүз, жарашабыз, хандыктын келечек тагдыры кандай болот, ошону масилеттешебиз дегендей шылтоолор менен эптеп аны Коконго алып келди. Ошентип легендарлуу датка Алымбек артынан келип сайган бычактан каза таап, 1862-жылы а дүйнө салды.

Жыйынтыктап айтканда, Алымбек датка эки оттун - өзү кызмат кылып, тирөөчүн тиреп турган Кокон хандыгы менен опол тоодой Орус империясынын ортосунда калды. Мурунку көз караштарынын жана бийлик инерциясынын күчү менен өзү кызмат кылган Кокон тикеден-тике каршы чыга албады. Ошону менен бирге Орус бийликтери менен байланышка чыгып, сүйлөшүү жүргүзүп, чоочун империянын кол астында калууну да туура көрбөдү. Кыргыз эли айткандай, эки тоонун чөбүн эңсеген кийик болгусу келбеди. Баарынан мурун элдин аманчылыгын, журттун кызыкчылыгын ойлоду.

Бирок Алымбек датканын жолун анын акылман зайыбы Курманжан датка улантты. Курманжан датка Алымбектен кем эмес даңазалуу өмүрдү өтөдү. Курманжан төрөгөн беш уул “он эки ата хан баргынын” татыктуу урпактары болуп, легенда легендага уланды.

Атактуу датка энебиз Курманжандын эстелиги эгемен Кыргызстандын борбору Бишкектин чок ортосуна орнотулса, Алымбек датканын эстелиги Ошко тургузулду.