Просмотр содержимого документа
«Альдегиддер жонундо тушунук»
20.02.2020
Ацетиленди сымаптын ( II) туздарынын катушуусунда гидратациялоо реакциясы уксус альдегидинин алынуусуна алып келет:
Уксус альдегиди
Ацетилен
М. Г. Кучеров реакциясы
Эң жөнөкөй альдегид болуп кумурска альдегиди же формальдегид (метаналь):
Альдегиддердин жалпы формуласы:
Альдегиддер бул – курамында функционалдык альдегид группасы же карбонил тобу менен байланышкан углеводороддук радикалдан турган органикалык заттар.
Альдегиды –бул карбонил группасынын – С = О, суутек атому менен же углеводороддук радикал менен байланышканда пайжда болот.
Формальдегид бул эрежеге баш ийбейт, себеби анда углеводороддук радикал жок.
«альдегиды» деген аталыш «дегидрогенизирленген алкоголь» деген сөздөн келип чыккан
Кетондор
карбониль группасынын – С = О, эки углеводороддук радикал менен байланышканынан пайда болот.
Кетондордун жалпы формуласы
Ацетон (диметилкетон)
Альдегиддердин физикалык касиеттери
Формальдегид (метаналь, кумурска альдегиди) – кескин жыттуу, түссүз газ, сууда жакшы эрийт, абдан уулуу.
Уксус альдегиди (этаналь, ацетальдегид) – учуучу суюктук, сууда жакшы эрийт, кескин жыттуу, уулуу.
Альдегиддердин номенклатурасы
Изомериясы
Көмүртек чынжырына карай:
Альдегиддердин класстар аралык изомериясы болуп кетондор эсептелет :
Альдегиддер – химиялык жактан активдүү заттар, кычкылданганда оңой эле карбон кислоталарына айланат:
t
+ [ О ]
Кислота
Альдегид
0
t
+
+ 2Ag ↓
+ Ag 2 O
Кислота
Альдегид
+ 2
t
+
+ 2С u(OH) 2
көк
Альдегид
Кислота
+1
+ 2CuOH ↓
+ H 2 O ;
сары
+1
+1
+ H 2 O ;
С u 2 O
t
CuOH
Сары
кызыл
+ 2
+1
С u – кычкылдандыргыч ,С u калыбына келтиргич
Бул реакцияны «түстүү реакция» деп аташат
Гидрлөө реакциясы (гидрогенизация)
Альдегиддер спирттерге чейин калыбына келет:
Ni, p, t
+ Н 2
C пирт (алканол)
Альдегид (алканаль)
Ni, p, t
+ Н 2
Этил спирти (этанол)
Ацетальдегид (этаналь)
Альдегиддерди алуу
Биринчилик спирттерди каталиттик дегидрлөө :
Cu, 300 ° C
+ H 2 ↑
Этанол
Уксус альдегиди
Биринчилик спирттерди кычкылдандыруу :
t
+ [ О ]
+ H 2 O
Уксус альдегиди
Этанол
Алуунун спецификалык жолдору:
Формальдегид ди метанды каталитикалык кычкылдандыруудан алабыз:
Mn 2+ или Cu 2+ , 500 ° C
+ О 2
+ Н 2 О
Формальдегид
Метан
Ацетальдегид ди Кучеров реакциясы менен алышат:
Ацетилен
Уксус альдегиди
В промышленности формальдегид обычно получают в специальных реакторах, пропуская пары метилового спирта с воздухом через раскаленную медную решетку :
2CH 3 ОН + O 2 2CH 2 O + 2H 2 O
Применение альдегидов и кетонов
Метаналь (муравьиный альдегид) CH 2 = O:
- получение фенолформальдегидных смол ;
- получение мочевино-формальдегидных (карбамидных) смол;
- полиоксиметиленовые полимеры;
- дезинфицирующее средство;
- синтез лекарственных средств (уротропин);
- консервант биологических препаратов (благодаря способности свертывать белок).
Этаналь (уксусный альдегид, ацетальдегид СН 3 СН = О:
- производство уксусной кислоты;
Ацетон СН 3 – СО – СН 3 :
- растворитель лаков, красок, ацетатов целлюлозы;
- сырьё для синтеза различных органических веществ.