Сыныбы: 5 «?»
Саба?ты? та?ырыбы: С. Сейфуллин ,,А?са? киік`` ?ле?і.
Саба?ты? ма?саты:
Білімділік:
а)а?ын жайлы білетін м?ліметтерді ты?дай отырып жа?а ма?л?маттар алуына жа?дай ту?ызу,``А?са? киік``?ле?іні? та?ырыбы мен идеясын ашу;
?)?ле?ді м?нерлеп о?у, ?ле? мазм?нын ме?гере отырып, автор шеберлігін тануына к?мектесу,?ле?ді теориялы? жа?ынан талдай білуге ?йрету;
Дамытушылы?:
а)шы?армашылы? ж?мыстар ар?ылы ойлау ?абілетіні? дамуына, тіл байлы?ыны? артуына ы?пал жасау; ?) ?з бетінше зерттеу, талдау ж?мыстарына машы?танып,т?йінді ой,?зіндік пікір ?алыптастыруына жол ашу;
Т?рбиелік:Отанс?йгіштікке,тіл,с?з ?нерін ж?не таби?атты ?адірлеп, ?астерлей білуге, адамгершілікке т?рбиелеу.
Саба?ты? ?діс-т?сілі: с?ра?-жауап, баяндау, т?сіндіру, тест с?ра?тары, СТО ?дісі.
П?наралы? байланыс: география, сурет
К?рнекілігі: С.Сейфуллин суреті, шы?армалары, ?аза?стан картасы, электронды дискісі, интерактивті та?та, сто перфокартасы.
Саба?ты? барысы:
I ?йымдастыру кезе?і.
а) О?ушылармен амандасу
?) Саба??а психологиялы? дайынды?.
Сыныпты ?ш топ?а б?лу, топ жетекшілерін та?айындау. Ба?алау пара?ымен ж?мыс. Ашы? журнал.
?з есімін атап, ?з есіміні? бірінші дыбысына байланысты бір ?асиетін айту.
ІІ. ?й тапсырмасын тексеру.
-К?не, балалар, ?ткен саба?ымызда ?ай а?ынны? шы?армашылы?ымен танысты?? ?азір Ма?жан Ж?мабаев шы?армашылы?ы т??ірегінде о?ып білгенімізді ?орыту ?шін тест с?ра?тарына жауап беріп к?релік.
?ле?дерінен ?зінді жаттау.
«Ой ша?ыру» стратегиясы.
Д?рыс жауапты та?дау тесті «Ма?жан Ж?мабаев?а». Бірін-бірі ба?алау.
1. Ма?жан ?ай жылы ?ай жерде д?ниеге келді?
А) 1893 жылы Солт?стік ?аза?стан облысында
?) 1846 жылы ?улие ата ??ірінде
Б) 1847 жылы О?т?стік ?аза?стан облысында
2. Бекен болысты? мектебіне неше жасында барады?
А) 3 жасынды
?) 5 жасында
Б) 4 жасында
3. Білімін ?ай жерде жал?астырады?
А) Семей «Ахмет Риза» медресесі
?) Уфа «?алия» медресесі
Б) Орыс –?аза? мектебі
4. А?ын ?ай тілдерді ме?герген?
А) араб, парсы
?) ша?атай, т?рік
Б) орыс, татар
5. Сары далада адасып,
Суы? кебін жамылып.
?аларын кім біледі?.. ?зінді ?ай ?ле?нен алын?ан?
А) «Са?ындым»
?) «?ыс?ы жолда»
Б) «Балалы? ша?»
6. Т??ірі ием, ?зі? алшы пана?а,
Тасбауырлар зар?а ??ла? сала ма? ?зінді ?ай ?ле?нен...
А) «Са?ындым»
?) «?ыс?ы жолда»
Б) «Балалы? ша?»
7. А?ынны? аба?тыда отырып жаз?ан ?ле?і ?айсы?
А) «Балалы? ша?»
?) «?ыс?ы жолда»
Б) «Са?ындым»
8. Ма?жан Ж?мабаевты? ?айтыс бол?ан жылын к?рсеті?із?
А) 1938ж
?) 1936ж
Б) 1935ж
III. Жа?а саба??а кіріспе. Ма?сатымен таныстыру.
5 н?тиже
4 ойнап ойлау
3 ж?йелі танысты?
2 тере? танысты?
1 бастап?ы танысты?
Олай болса, жа?а саба?ымызды бастайы?. Саба?ымызды пирамида ??ру ар?ылы ой - ?рісімізді о?удан ?йренуге, ойнаудан - ойлау?а, ?суден жетілуге ба?ыттаймыз.
Пирамида 5 б?лімнен т?рады. ?р б?лімде бірігіп ж?мыс жасаймыз. Тапсырманы д?рыс, на?ты, тез орындаса?, келесі б?лімге ?тіп, ?рлеп отырамыз. С?зж?мба? шешу. «А?са? киік»
-Балалар,біз б?гін ?ш б?йтерегімізді? бірі С.Сейфуллин ?мірімен,
«А?са? киік» ?ле?імен танысамыз. (Д?птерге к?нні? жадын жазып, саба? та?ырыбын жаздыру).
Б?л бізде «бастап?ы танысты?» кезе?і деп аталады. Топты? ж?мыс. ?р топты? та?ырып бойынша ізденіс, шы?армашылы? ж?мысы.
1-топ. С.Сейфуллин ?мірі мен шы?армашылы?ы
2-топ. Бетпа?дала туралы (картадан к?рсету)
3-топ. Киік туралы м?ліметтерді ?зара о?ып шы?ып, к?пшілікті? алдында ?ор?айды.
2. «Тере? танысты?» кезе?і.
«А?са? киік» туралы видио ролик к?рсету.
-Географиялы? т?р?ыдан біраз ма?л?мат алса?, енді ?деби т?р?ыдан ?ле? ??рылысына назар аударып, талдау жасайы?.
Б?л бізде «Тере? танысты?» кезе?і.
1-Топ. 1-6- шума?тар аралы?ын о?ып, ?ле? ??рылысына талдау ж?ргізеді. Синоним табу
2-топ. 7-11-шума?тар, ?ле? ??рылысына талдау. Те?еуді табу(8-шума?)
3-топ. 12-17- шума?тар, ?ле? ??рылысына талдау жасау. Антонимдерді табу.
3. «Ж?йелі танысты?» кезе?і. «Т?ртіп алу» ?дісі. (Д?птермен ж?мыс)
О?ушылар ?здеріне таныс емес с?здерді ?арындашпен белгілеп отырады. Бізге бейм?лім с?здер:
Сегіз к?штік - ?зынды? ?лшемі
Та?ы - жануарды? с?лу м?сіні
?ос - шатыр, к?рке
Бетеге - ш?п атауы
Киік - аталы? жануар
Б?кен - аналы? жануар
Ш?бі с?йы? - ш?бі аз.
Сая?-некен – (д?рысы некен-сая?) аз.
Ме?іреу – б?л жерде тып-тыныш.
4. «Ойнап ойлау» кезе?і.
«Бес жолды ?ле?» ?дісі.
1. Киік
2. с?лу, ??нды
3. мекендейді, ж?гіреді, жаута?дайды
4. А? б?кен - сахараны? ботаг?зі
5. жануар
Зат есім 1 с?з Мысалы: киік
Сын есім 2 с?з сымбатты, ж?йрік
Етістік 3 с?з ж?гіреді, ?ашады, жеткізбейді
С?йлем 4 с?з Ол ?ызыл кітап?а енген.
5. а?
А?б?кен
ж?йрік, сымбатты
секіреді, ойна?тайды, жаута?дайды
С?би т?різдес а? періштесі
Кезбе тілші. – А?ын б?л ?ле?ді 1924 жылы жаз?ан ?рі ?нінде жазып ?алдыр?ан екен. 2006 жылы киік «?ызыл кітап?а» енген. 1936 жылы т???ыш рет ?аза? жазушылары ішінен ?ызыл Ту орденімен марапатталады
5. «Н?тиже» кезе?і. Саба?ты ?орытындылау.
О?ушылар осы та?ырыпты жетік т?сінсек «Таби?атты ?ор?ау - бізді? парызымыз» та?ырыбына эссе жазайы?.
1-топ. «Азайды со??ы кезде бай??с б?кен»,
«М?йізін пайда ?ылып, шетке сат?ан» деген жолдарда нені т?сіндік? (Адамдарды? ?з таби?атына зиянкестік іс-?рекет жасап, зияны жо? а?дарды? саны ?азіргі кезде сиреп кеткені туралы айтса, киік м?йізінен пайда тап?ысы келген пайдак?нем , а?ша?а ??ны?ып, таби?ат?а кесел келтірген адамдарды ашы? айыптап отыр).
2-топ. ?ле? са?ан несімен ?серлі болды? (?ле?дегі а?ынны? таби?атты суреттеуі, жанашырлы?ы ?нады. Бас?а шы?армалар?а ?ара?анда бізге ?сер еткені – адамдарды? таби?атты ?ор?амауы, мергендерді? аяусыз жазы?сыз а?ды атуы. Мергенні? мергендігі жал?ыз киікке т?скені адам баласын ашындырмай ?оймайды. Себебі ?азіргі та?да саны жа?ынан азайып бара жат?ан т?з жануары.)
3-топ. ?ле? ?алай ая?талады деп болжам жасайсы?? (А?ын киікті? ?лгені не ?лмегені туралы бізге на?ты м?лімет айтпа?ан. Сонды?тан ?ансырап ?луі м?мкін немесе жолаушы?а кез болып мейірімді жандарды? ?олында жара?атынан жазылуы м?мкін, ит – ??с?а жем болуы м?мкін немесе жолшыбай адам?а кез болып, ол адам ?аза?ша бауыздап етін азы? етуі м?мкін.)
-Балалар,осы ?ле?і ар?ылы а?ын бізге нені айт?ысы келді?Біз нені т?сіндік?
VII. С?з со?ында айтарымыз,а?ынны? айтайын деген ойы таби?атты ?ор?ау,жан-жануарларды аялау екен.Осы?ан байланысты ?аза? хал?ыны? ?нші-к?йшілеріні? шы?армасы да жетерлік.??рман?азыны?”А?са? киік” к?йі, Жа?сыкелді Сейілов а?амызды? "Жез киік” ?ні,С.Сейфуллинні? с?зі мен ?оса ?ні де айтылатын "А?са? киік”?ніні? барлы?ында жазы?сыз жануар?а деген аяныш сезімі ай?ын бай?алады.Б?гінде жа?а ?нні? ?атарын "А?б?кен”?ле?імен толы?тыр?ан.
С?зі: Несіпбек Айтовтікі ?ні: Жал?ас Назаровты? ?ле?імен ая?таймыз.
Дертімді мені? ?оз?ама
Онсызда ??мыр аз ?ана,
Айталмай кеткен сыры? бар
Жадырып т?р?ан жаз?а да.
Адасып ж?рген а?б?кен!
?ай жа??а ауып барасы?
?ай жа?тан пана табасы?
?зегі ?ксік д?ние-ай
?ртеніп, к?иіп- жанасы?!
Асарсы? шаршап сан ?ырдан,
А? боран шы?ар алды?нан
?ор?ансыз болып т?р?ан со?
Жа?сылы? к?тпе та?дырдан.
Шексіз ?ой мынау ?ара жер,
?зі?ді ?зі? пана к?р
Ажалдан ?аш?ан тіршілік,
Са?ымдай заулап а?а бер.
VIII .?йге тапсырма
1.”А?са? киік''?ле?ін м?нерлеп о?у,?зінді жаттау.
2.”Біз - таби?ат са?шысымыз” ойтол?ау жазу.
3.О?и?а желісіне байланысты сурет салу.
Просмотр содержимого документа
«А?са? киік, С.Сейфуллин»
Сыныбы: 5 «ә»
Сабақтың тақырыбы: С. Сейфуллин ,,Ақсақ киік`` өлеңі.
Сабақтың мақсаты:
Білімділік:
а)ақын жайлы білетін мәліметтерді тыңдай отырып жаңа мағлұматтар алуына жағдай туғызу,``Ақсақ киік``өлеңінің тақырыбы мен идеясын ашу;
ә)өлеңді мәнерлеп оқу, өлең мазмұнын меңгере отырып, автор шеберлігін тануына көмектесу,өлеңді теориялық жағынан талдай білуге үйрету;
Дамытушылық:
а)шығармашылық жұмыстар арқылы ойлау қабілетінің дамуына, тіл байлығының артуына ықпал жасау; ә) өз бетінше зерттеу, талдау жұмыстарына машықтанып,түйінді ой,өзіндік пікір қалыптастыруына жол ашу;
Тәрбиелік:Отансүйгіштікке,тіл,сөз өнерін және табиғатты қадірлеп, қастерлей білуге, адамгершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың әдіс-тәсілі: сұрақ-жауап, баяндау, түсіндіру, тест сұрақтары, СТО әдісі.
Пәнаралық байланыс: география, сурет
Көрнекілігі: С.Сейфуллин суреті, шығармалары, Қазақстан картасы, электронды дискісі, интерактивті тақта, сто перфокартасы.
Сабақтың барысы:
I Ұйымдастыру кезеңі.
а) Оқушылармен амандасу
ә) Сабаққа психологиялық дайындық.
Сыныпты үш топқа бөлу, топ жетекшілерін тағайындау. Бағалау парағымен жұмыс. Ашық журнал.
Өз есімін атап, өз есімінің бірінші дыбысына байланысты бір қасиетін айту.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру.
-Кәне, балалар, өткен сабағымызда қай ақынның шығармашылығымен таныстық? Қазір Мағжан Жұмабаев шығармашылығы төңірегінде оқып білгенімізді қорыту үшін тест сұрақтарына жауап беріп көрелік.
Өлеңдерінен үзінді жаттау.
«Ой шақыру» стратегиясы.
Дұрыс жауапты таңдау тесті «Мағжан Жұмабаевқа». Бірін-бірі бағалау.
1. Мағжан қай жылы қай жерде дүниеге келді?
А) 1893 жылы Солтүстік Қазақстан облысында
Ә) 1846 жылы Әулие ата өңірінде
Б) 1847 жылы Оңтүстік Қазақстан облысында
2. Бекен болыстың мектебіне неше жасында барады?
А) 3 жасынды
Ә) 5 жасында
Б) 4 жасында
3. Білімін қай жерде жалғастырады?
А) Семей «Ахмет Риза» медресесі
Ә) Уфа «Ғалия» медресесі
Б) Орыс –қазақ мектебі
4. Ақын қай тілдерді меңгерген?
А) араб, парсы
Ә) шағатай, түрік
Б) орыс, татар
5. Сары далада адасып,
Суық кебін жамылып.
Қаларын кім біледі?.. үзінді қай өлеңнен алынған?
А) «Сағындым»
Ә) «Қысқы жолда»
Б) «Балалық шақ»
6. Тәңірі ием, өзің алшы панаңа,
Тасбауырлар зарға құлақ сала ма? Үзінді қай өлеңнен...
А) «Сағындым»
Ә) «Қысқы жолда»
Б) «Балалық шақ»
7. Ақынның абақтыда отырып жазған өлеңі қайсы?
А) «Балалық шақ»
Ә) «Қысқы жолда»
Б) «Сағындым»
8. Мағжан Жұмабаевтың қайтыс болған жылын көрсетіңіз?
А) 1938ж
Ә) 1936ж
Б) 1935ж
III. Жаңа сабаққа кіріспе. Мақсатымен таныстыру.
5 нәтиже
4 ойнап ойлау
3 жүйелі таныстық
2 терең таныстық
1 бастапқы таныстық
Олай болса, жаңа сабағымызды бастайық. Сабағымызды пирамида құру арқылы ой - өрісімізді оқудан үйренуге, ойнаудан - ойлауға, өсуден жетілуге бағыттаймыз.
Пирамида 5 бөлімнен тұрады. Әр бөлімде бірігіп жұмыс жасаймыз. Тапсырманы дұрыс, нақты, тез орындасақ, келесі бөлімге өтіп, өрлеп отырамыз. Сөзжұмбақ шешу. «Ақсақ киік»
-Балалар,біз бүгін үш бәйтерегіміздің бірі С.Сейфуллин өмірімен,
«Ақсақ киік» өлеңімен танысамыз. (Дәптерге күннің жадын жазып, сабақ тақырыбын жаздыру).
Бұл бізде «бастапқы таныстық» кезеңі деп аталады. Топтық жұмыс. Әр топтың тақырып бойынша ізденіс, шығармашылық жұмысы.
1-топ. С.Сейфуллин өмірі мен шығармашылығы
2-топ. Бетпақдала туралы (картадан көрсету)
3-топ. Киік туралы мәліметтерді өзара оқып шығып, көпшіліктің алдында қорғайды.
2. «Терең таныстық» кезеңі.
«Ақсақ киік» туралы видио ролик көрсету.
-Географиялық тұрғыдан біраз мағлұмат алсақ, енді әдеби тұрғыдан өлең құрылысына назар аударып, талдау жасайық.
Бұл бізде «Терең таныстық» кезеңі.
1-Топ. 1-6- шумақтар аралығын оқып, өлең құрылысына талдау жүргізеді. Синоним табу
2-топ. 7-11-шумақтар, өлең құрылысына талдау. Теңеуді табу(8-шумақ)
3-топ. 12-17- шумақтар, өлең құрылысына талдау жасау. Антонимдерді табу.
3. «Жүйелі таныстық» кезеңі. «Түртіп алу» әдісі. (Дәптермен жұмыс)
Оқушылар өздеріне таныс емес сөздерді қарындашпен белгілеп отырады. Бізге беймәлім сөздер:
Сегіз көштік - ұзындық өлшемі
Таңы - жануардың сұлу мүсіні
Қос - шатыр, күрке
Бетеге - шөп атауы
Киік - аталық жануар
Бөкен - аналық жануар
Шөбі сұйық - шөбі аз.
Саяқ-некен – (дұрысы некен-саяқ) аз.
Меңіреу – бұл жерде тып-тыныш.
4. «Ойнап ойлау» кезеңі.
«Бес жолды өлең» әдісі.
1. Киік
2. сұлу, құнды
3. мекендейді, жүгіреді, жаутаңдайды
4. Ақ бөкен - сахараның ботагөзі
5. жануар
Зат есім 1 сөз Мысалы: киік
Сын есім 2 сөз сымбатты, жүйрік
Етістік 3 сөз жүгіреді, қашады, жеткізбейді
Сөйлем 4 сөз Ол Қызыл кітапқа енген.
5. аң
Ақбөкен
жүйрік, сымбатты
секіреді, ойнақтайды, жаутаңдайды
Сәби тәріздес аң періштесі
Кезбе тілші. – Ақын бұл өлеңді 1924 жылы жазған әрі әнінде жазып қалдырған екен. 2006 жылы киік «Қызыл кітапқа» енген. 1936 жылы тұңғыш рет Қазақ жазушылары ішінен Қызыл Ту орденімен марапатталады
5. «Нәтиже» кезеңі. Сабақты қорытындылау.
Оқушылар осы тақырыпты жетік түсінсек «Табиғатты қорғау - біздің парызымыз» тақырыбына эссе жазайық.
1-топ. «Азайды соңғы кезде байғұс бөкен»,
«Мүйізін пайда қылып, шетке сатқан» деген жолдарда нені түсіндік? (Адамдардың өз табиғатына зиянкестік іс-әрекет жасап, зияны жоқ аңдардың саны қазіргі кезде сиреп кеткені туралы айтса, киік мүйізінен пайда тапқысы келген пайдакүнем , ақшаға құнығып, табиғатқа кесел келтірген адамдарды ашық айыптап отыр).
2-топ. Өлең саған несімен әсерлі болды? (Өлеңдегі ақынның табиғатты суреттеуі, жанашырлығы ұнады. Басқа шығармаларға қарағанда бізге әсер еткені – адамдардың табиғатты қорғамауы, мергендердің аяусыз жазықсыз аңды атуы. Мергеннің мергендігі жалғыз киікке түскені адам баласын ашындырмай қоймайды. Себебі қазіргі таңда саны жағынан азайып бара жатқан түз жануары.)
3-топ. Өлең қалай аяқталады деп болжам жасайсың? (Ақын киіктің өлгені не өлмегені туралы бізге нақты мәлімет айтпаған. Сондықтан қансырап өлуі мүмкін немесе жолаушыға кез болып мейірімді жандардың қолында жарақатынан жазылуы мүмкін, ит – құсқа жем болуы мүмкін немесе жолшыбай адамға кез болып, ол адам қазақша бауыздап етін азық етуі мүмкін.)
-Балалар,осы өлеңі арқылы ақын бізге нені айтқысы келді?Біз нені түсіндік?
VII. Сөз соңында айтарымыз,ақынның айтайын деген ойы табиғатты қорғау,жан-жануарларды аялау екен.Осыған байланысты қазақ халқының әнші-күйшілерінің шығармасы да жетерлік.Құрманғазының”Ақсақ киік” күйі, Жақсыкелді Сейілов ағамыздың "Жез киік” әні,С.Сейфуллиннің сөзі мен қоса әні де айтылатын "Ақсақ киік”әнінің барлығында жазықсыз жануарға деген аяныш сезімі айқын байқалады.Бүгінде жаңа әннің қатарын "Ақбөкен”өлеңімен толықтырған.
Сөзі: Несіпбек Айтовтікі Әні: Жалғас Назаровтың өлеңімен аяқтаймыз.
Дертімді менің қозғама
Онсызда ғұмыр аз ғана,
Айталмай кеткен сырың бар
Жадырып тұрған жазға да.
Адасып жүрген ақбөкен!
Қай жаққа ауып барасың
Қай жақтан пана табасың
Өзегі өксік дүние-ай
Өртеніп, күиіп- жанасың!
Асарсың шаршап сан қырдан,
Ақ боран шығар алдыңнан
Қорғансыз болып тұрған соң
Жақсылық күтпе тағдырдан.
Шексіз ғой мынау қара жер,
Өзіңді өзің пана көр
Ажалдан қашқан тіршілік,
Сағымдай заулап аға бер.
VIII .Үйге тапсырма
1.”Ақсақ киік''өлеңін мәнерлеп оқу,үзінді жаттау.
2.”Біз - табиғат сақшысымыз” ойтолғау жазу.
3.Оқиға желісіне байланысты сурет салу.
№29 орта мектебі
Ашық сабақ
Тақырыбы: С. Сейфуллин «Ақсақ киік»өлеңі
Өткізген: Наубетова Л.К.
2015 ж.
142
202 194 
