Агарттуу доору. Батыш Европа

Тема: Агартуу доору

Сабактын максаты: Илимдин өнүгүшү тууралуу маалыматтарга ээ болуп, ойлоп табуулардын ачылыштардын тармактарын, коом үчүн пайдалуу жактарын белгилейт.

Тарыхый инсандардын ишмердүүлүгүн анализдейт.

Үй тапшырмасын текшерүүчү суроолор: 1 . Англияда өнөр жай революциясынын тездешине кандай фактор таасир тийгизет? 2. Англияда өнөр жай революциясынын социалдык таасири. 3. Англиядагы коомдук өнүгүшкө өнөр жай революциясынын тийгизген таасири кандай болгон?

Тема: Агартуу доору. Негизги терминдер: агартуу, барокко, энциклопедисттер, классицизм Аймагы: Батыш Европа Мезгил: 17 к.ортосу 18 к. Аягы Билим: Батыш Европадагы илим менен маданияттын өнүгүшү.

Исаак Ньютон-Бүткүл дүйнөлүк тартылуу күчү

Иога́нн Ке́плер — немец математиги, астроном, механик, оптик, Күн системасындагы планеталардын кыймылынын законун ачкандардын бири.

Галилео Галилей-асман телолорун байкоочу телескоп

Готфрид Вильгельм Лейбниц-логикалык математика

Барокко  (италянча barocco – тике маанисинде «ыксыз кооз», «өзгөчө» – XVII кылымда жана XVIII кылымдын биринчи жарымында бир топ европа өлкөлө­рүнүн көркөм искусствосунда, негизинен Италияда (XVI кылымдын экинчи жарымынан баштап өнүккөн) жана Испанияда, Фландрияда (эң өзгөчө реалисттик вариантта), Германияда, Францияда жана башка өнүгө баштаган стилдин аталышы. Б-нун негизги социалдык пайдубалы – дворяндык абсолютизм заманы. Ошол доордогу мамилелердин курчушу жана татаалдыгы көп карама-каршылыктарды туудурган жана бул өз учурунда Б. көркөм искусствосуна чоң таасир эткен. Бул көркөм искусство татаал сезимдерди берүү м-н, темаларын кеңейткен жана патетикага, шаңдуулукка, драматизмге умтулган, 

  Барокко стилинде

Елена Фурман с детьми. 1635-36

Ульям Шекспир- «Гамлет»

Мигель де Сервантес- «Дон Кихот»

Пи́тер Па́уль Ру́бенс — нидерланддык сүрөчү, дипломат, коллекционер. » Персей жана андромад»

Иоганн Себастьян Бах

Во́льфганг Амаде́й Мо́царт — австриялык композитор и музыкант-виртуоз. 

Мольер «Дон Жуан» Жан-Бати́ст Покле́н, театралдык псевдоними — Молье́р — француз комедиограф XVII к., классикалык комедия түзүүчү, актёр и театрдын директору.

Шарль Луи́ де Секонда́, барон де Ла-Бред и де Монтескьё́ — француз жазуучусу, укук таануучу жана өз доорунун философу. Бийликтин бутактарга бөлүнүшү жөнүндө доктрина жазган. Агартуучу эң маанилүү идеяларынын бири-либерализм

Жан-Жак Руссо́ — франко-швейцарский философ, жазуучу и Агартуу доорунун ойчулу, ошондой эле музыка таануучу, композитор и ботаник. Сентиментализмдин көрүнүктүү өкүлү. «Коомдук келишим» теориясы.

Вольтердин коомдогу дин жөнүндө негизги идеясы эмнеде? Адамдар дин тутуу эркиндигине ээ болушу керек жана өкмөттөр диндерге сабырдуулукту жайылтышы керек.

Франсуа Вольтер-франсуз агартуучусу, монаорхист. Агартуучулук монархия үчүн күрөшкөн.

Агартуу философиясы  ал билимди жана акыл-эсти баалоого негизделген; агартуу акылдан жана илимден изденген. Ошентип, эркиндик, прогресс, бир туугандык, толеранттуулук жана мамлекет менен чиркөөнүн бөлүнүшү сыяктуу идеяларга көбүрөөк маани берилип, чиркөөгө жана монархияга азыраак маани берилген.

Агартуучулук башында XVII-XVIII кылымдардагы Декарт турган анын акыл-эстүүлүк ойлорунун жаңы толкундары жана анын методикалык күмөнү, ошондой эле Исаак Ньютондун илимий революциясын мүнөздөгөн физикалык мыйзамдар илхам алган.

Агартуу мезгили 1688-жылдан Француз ыңкылабына чейин болгон европалык интеллектуалдык кыймыл болгон (айрыкча Францияда, Англияда жана Германияда жана алардын америкалык колонияларында). Анын максаты адамзаттын караңгылыгын акылдын жарыгы аркылуу жок кылууга багытталган. Бул мезгилдин ойчулдары адамзаттын билими сабатсыздык, ырым-жырым жана зулум менен күрөшө алат деп эсептешкен.

Классицизм  (латынча classicus — эң үлгүлүү) — 17—19-кылымдын башында адабият менен искусстводо байыркы мурастарды идеалдуу үлгү катары туураган стиль, багыт. Европадагы улуттук борбордоштурулган кубаттуу монархиялардын акыркы түзүлүш доорунда пайда болгон. Классицизм абсолютизмдин жогорулоо мезгилинин чагылышы катары 17-кылымда Францияда түзүлгөн. Адабиятта классицизм Байыркы Греция менен Байыркы Римдин классикалык чыгармаларын үлгү туткан. Классицизм багытында чыгарма жазгандар антикалык адабияттын үлгүлөрүн туурашкан, белгилүү эрежелер боюнча көркөм образдарды түзүшкөн. 17—18-кылымда классицизм француз адабиятында калыптанып, анын эң ири өкүлдөрү: Н. Буалонун (1636—1711) ырлары, П. Корнелдин (1606—84), Ж. Расиндин (1639—99) трагедиялары, Ж. Б. Мольердин комедиялары ж. б. кеңири белгилүү болгон. 

Антропоцентризм

Кудай жана дин эми борбор эмес, адам жана айрыкча анын материалдык жана акылдуу себеби болуп саналат. Адамзаттын прогресси деген түшүнүк үзгүлтүксүз жана чексиз процесс катары пайда болот.

Нигилизм (Casanova, Pierre Choderlos de Laclos), масонизм, Deism (Вольтер), агностицизм, атеизм (Пьер Байл, Барух Спиноза, Пол Анри Дитрих), ал тургай либертинизм адабиятта  Маркиз де Сад , ошондуктан жарыктар адамдын караңгы тарабын ачат деп айтылат.

Рационализм

Бул ой жүгүртүүнүн ичинде акыл менен акылдуу тажрыйбадан башка эч нерсе жок. Кумарлар жана сезимдер адам баласынын акылын каптап, баарына тоскоол болот. Эстетика гармония менен белгиленет.

Жан Мелье́ — француз философу-материалист, атеист, утопист коммунист. «Осуят»

Дидро-Энциклопедиянын редактору

Дени́ Дидро́ — француз жазуучусу, философ-агартуучу и драматург, «Энциклопедиянын негиздөөчүсү (Толковый словарь наук, искусств и ремёсел»).

Үй тапшырма 20-бет суроолорго жооп жазуу.