5-11-класстар үчүн

Шыктандыруучу окутуу чөйрөсү

Компетенттүүлүктү өнүктүрүүгө жана калыптандырууга багытталган, предметтик стандарт окуучулардын инсандык өнүгүү бардык тармактарын эске алат:таанып-билүү, эмоциалдык жана психомотордук, акырындап балдардын билим берүүнүн бир баскычынан экинчисине өтүүдо прогрессти жана ырааттуулукту чагылдырат. Бул контекстте билим берүү жараянында предметти окуп-үйрөнүүгө шыктанууну (мотивацияны) демилгелөө жана колдоо, инсандык сапаттарын калыптандыруу, жеке жетишкендиктеринин өнүктүрүү максатында окуучулардын жаш курагына ылайык келген окутуунун ар түрдүү стратегияларын пайдалануу керек. Мектеп окуучусунун окуу ишмердүүлүгүнүн мотивациясынын калыптануу чен-өлчөмдөрү болуп, анын окуу ишмердүүлүгүн мүнөздөөчү ички жана тышкы көрсөткүчтөр эсептелет. Тышкы көрсөткүчтөр болуп, окуу предмети боюнча эң жогорку жетишкендик, окуу тапшырмаларын аткарууда чыгармачылык мамиле, сабактагы жогорку активдүүлүк, демилгелүүлүк, окулуп жаткан предметке кызыгуусун көрсөтүү эсептелет. Ички көрсөткүчтөргө инсандын өз билимин өркүндөтүүгө жана өз алдынча өсүүгө даяр экендиги, билимге ээ болууга туруктуу умтулуусу кирет.

Ички мотивацияны ойготуучу усулдар: 1) Талап жогору, бирок реалдуу болушу керек. 2) Милдеттерди жана максаттарды окуучулар менен биргеликте аныктаңыз. 3) Предметиңиз боюнча ийгиликке жетишүү үчүн эмнелер зарыл экендигин так түшүндүрүңүз. 4) Ички мотивацияны өнүктүрүү үчүн “милдеттүүсүн”, “талап кылам” сыяктуу сөздөрдүн ордуна “ кандай аткарарыңды көргүм келет”, “иштеп көрчү” ж.у.с. сөздөрду колдонуңуз. 5) Окуучулар арасында эрегишүүчүлүк маанайын түзүүдөн сак болуңуз. 6) Предметиңиз жөнүндө дайым берилгендик жана эргүү менен сүйлөңүз. 7) “Ийгилик кырдаалын” түзүңүз.

Сабактын түзүлүшү 1) Дайым окуучулардын күчтүү жактарын жана кызыкчылыктарын эске алыңыз; 2) Окуу материалын бара-бара татаалдаштырыңыз; 3) Окутуунун мүмкүн болушунча көп түрдүү усулдарын жана ыкмаларын колдонуңуз; 4) Окуучулардын көңүлүн бааларга эмес, жаңы билгичтиктерге жана билимдерге буруңуз; 5) Эч качан жаман баа коём деп опузалабаңыз; 6) Тесттер коркууга эмес, таанып билүүгө өбөлгө түзүшү керек;

Окуучулар аткарган ишке түшүндүрмө берүү жолу менен кызыгууну ойготуу. 1) Кайтарым байланыш өз убагында жүргүзүлушү керек. 2) Ийгиликти жөн эле мактоо менен эмес, алгылыктуу түшүндүрмө (сөз, жаңсоо) менен колдонуңуз. 3) Окуучуларга бири-бириннин ишин окуп, жакшы жактарын да, оңдоо талап кылынган жактарын да баалоого бериңиз (баа койбостон). 4) Биринчи кезекте жакшы жактарын белгилеп, анан гана сындаңыз. Сын катуу тийбеши үчүн, абдан кылдат айтылып, окуучуга эмес, анын начар жактарына багытталышы керек. 5) Эч качан окуучуну эл алдында кемчиликтерин айтуу жана намыска тиер сөздөр менен басынтпаңыз. 6) Окуучулардын ойлонушуна мүмкүндүк бериңиз, жообун кыйытып айтып берүүгө шашпаңыз.

Демилгелөөчү чөйрө 1. Жакшы уюштурулган академиялык чөйрө. 2. Коопсузду психологиялык чөйрө. 3. Ыңгайлуу физикалык чөйрө. 4. Гендердик жана инклюзивдик чөйрө.